WOORD EN GEEST ..

In dit artikel gaan we op zoek naar de verhouding van Woord en Geest. We kunnen die verhouding van verschillende zijden bezien.

..... in de schepping der wereld

„Door het geloof verstaan wij dat de wereld door het Woord Gods is toebereid" (Iïebr. 11 : 13). De eerste bladzijde van de Bijbel geeft daar een helder getuigenis van. „En God zeide: aar zij licht! En daar werd licht" (Gen. 1 : 3). Het Woord is scheppend werkzaam. Niet minder is echter de Geest erbij betrokken. In de morgenstond van de schepping kon gezegd worden: en de Geest Gods zweefde op de wateren" (Gen. 1 : 2).

De psalmdichter zingt ervan: Door het Woord des Heeren zijn de hemelen gemaakt en door de Geest Zijns monds al hun heir" (Ps. 33 : 6).

Dit samenspel tussen Woord en Geest vinden we niet alleen in de schepping, maar ook in de onderhouding van al wat leeft.

Het Woord werkt door. Het is de Heere, Die „alle dingen draagt door het, Woord Zijner kracht" (Hebr. 1 : 3). Maar ook de Geest werkt door. „Zendt Gij Uw Geest uit, zo worden zij geschapen, en Gij vernieuwt het gelaat des aardrijks" (Ps. 104 : 30). Zo gezien is zelfs de lente een werk van de Heilige Geest.

..... in het werk der verlossing

Mens en wereld zijn terechtgekomen in de macht van de boze. Peilloos diep is onze val, hemelhoog de schuld.

Maar hetzelfde Woord, door Welke alle dingen gemaakt zijn (Joh. 1 : 3), datzelfde „Woord is vlees geworden" (Joh. 1 : 14).

Ook in dit werk der verlossing is er een nauwe relatie tussen het Woord (dat is Christus) en de Geest.

Enerzijds is Christus gezalfd met de Heilige Geest: oor de Geest verwekt uit de maagd Maria (Luk. 1 : 35), door de Geest bekwaamd na Zijn doop in de Jordaan (Luk. 3 : 22). Anderzijds doopt Hij ook Zelf met de Heilige Geest (Luk. 3 : 16). Hij belooft aan Zijn discipelen , de Geest te zenden, Die hen zal leiden in al de waarheid, Die niet van Zichzelf zal spreken, maar Christus zal verheerlijken (Joh. 16 : 13, 14).

Meer dan eens wordt van de Heere Jezus gezegd dat Hij Zijn werk doet. door het Woord. Zo stilt Hij de zee (Mark. 4 : 39), geneest de zieken (Matth. 8 : 16), werpt de duivelen uit (Matth. 9 : 6) en wekt de doden op (Luk. 7 : 14). Van zijn prediking geldt: De woorden die ik tot u spreek zijn geest en leven" (Joh. 6 : 63).

..... in het ontstaan der Schrift

Het Woord is vlees geworden. Het Woord is ook Schrift geworden. Het, ontstaan daarvan is ondenkbaar zonder het werk van de Heilige Geest.

Zoals een schip wordt voortgedreven door de wind, zo hebben de heilige mannen Gods gesproken, gedreven door de Heilige Geest (2 Petr. 1 : 21).

Het Woord is dan ook doorademd van de Geest. Zowel in de Bijbel als in onze belijdenisgeschriften heeft daarom soms een vereenzelviging plaats van Woord en Geest.

In Hebr. 10 : 15 is te lezen: En de Heilige Geest getuigt het ons ook", waarop de schrijver een woord aanhaalt uit het Oude Testament.

In vr. en antw. 71 van de Heid. Catechismus wordt gesteld dat de Schrift de doop noemt het bad der wedergeboorte. Maar even later (vr. 73) wordt gevraagd: „Waarom noemt dan de Heilige Geest de doop het bad der wedergeboorte? "

Het is dan ook' onmogelijk om het Woord los te maken van de Geest. Dat is wel eens gedaan met een beroep op 2 Cor. 3 : 6 „want de letter doodt, maar de Geest maakt levend".

Deze tekst ziiet echter op het onderscheid tussen het Oude en het Nieuwe Verbond. Er staat dan ook niet: de letter is dood, maar „de letter doodt". Dat wil zeggen de bediening der Wet brengt een zondaar aan het eind en spreekt het doodvonnis over hem uit.

Het Woord is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend scherp zwaard (Hebr. 4 : 12).

Het Woord van God is niet „gestold", nadat het te boek is. gesteld. Het is geen objekt geworden waarmee we kunnen doen wat we willen.. Het is nog steeds het zwaard des Geëstes (Ef, 6 : 17), het licht dat schijnt in een duistere plaats (2 Petr. 1 : 19), een hamer en een vuur (Jer. 23 : 29), een dynamiet, een kracht Gods tot zaligheid (Rom. 1 : 16). En dat blijkt wel in het bijzonder in de prediking.

.....in de prediking van het Woord

Er was eens een jongen die het vertikte nog langer naar de kerk te gaan. Waarom niet naar het voetbalveld? Als ik ben uitverkoren dan haalt God me daar wel vandaan. Ben ik niet uitverkoren dan helpt al dat kerkgaan me toch niet. Maar zijn vader zei: zo moet je niet praten. Je komt er niet door je kerkgaan, dat is waar. Maar in de kerk zit je nog onder het visnet.

Het is de weg der middelen, de weg van het gepredikte Woord. Zo stellen ook de Dordtse Leerregels, „dat de bovennatuurlijk werking Gods waardoor Hij ons wederbaart geenszins uitsluit noch omstoot het, gebruik des Evangelies, hetwelk de wijze God tot een zaad der wedergeboorte en spijze der ziel verordineerd heeft." We zouden God verzoeken „door het scheiden dier dingen, die God naar Zijn welbehagen heeft gewild dat tezamen gevoegd1 zouden blijven" (D.L. III en IV, 17).

Met andere woorden ook in de prediking is er samenwerking tussen Woord en Geest. De Geest bindt Zich aan het Woord. Zo heeft het God behaagd. Niet dat God is aangewezen op de middelen, maar wij zijn het. „Daaruit begrijpen wij gemakkelijk, dat men zich naarstig moet toeleggen op het lezen en horen der Schrift, indien men enig nut en enige vrucht wil ontvangen van de Geest Gods" (Calvijn in zijn „Institutie", I, IX, 2).

Wil je nat worden? Dan moet je in de regen lopen. Wil je bekeerd worden? Dan moet je naar de kerk!

En dan is het één van beide: et Woord verbreekt óf het verhardt. Het is een reuke des levens ten leven óf het is een reuke des doods ten dode. Maar het Woord doet altijd wat. Je gaat de kerk nooit zo uit als je er in gekomen bent. Wat een grote verantwoordelijkheid voor de hoorders! Toen de Hoge Raad zich verhardde onder de prediking van Stefanus, zei deze: Gij wederstaat altijd de Heilige Geest" (Hand. 7 : 51).

Wat een verantwoordelijkheid ook voor de prediker! Worstelend en biddend zal hij moeten zoeken naar de mening des Geestes. De Heilige Geest is immers niet alleen de Auteur van de Schrift, maar ook haar enige onfeilbare Uitlegger. De prediking zelf zal geestelijk, bevindelijk moeten zijn.

Houdt dat ook in, dat het werk van de Heilige Geest moet worden getekend en

bezongen, zoals dat verheerlijkt wordt in het leven van Gods kinderen? Ik wil daar bevestigend op antwoorden, omdat en voorzover de Schrift Zelf daartoe aanleiding geeft.

.....in de toepassing van het heil

We hebben nu gezien dat het Woord altijd iets doet. Het is het Woord des Geestes. Het zaad is goed. Maar... niet de aarde, de akker van ons hart en van de wereld (Matth. 13). Daar moet iets mee gebeuren, zullen wij het Woord ooit aannemen. „Want evenals God alleen een voldoende getuigenis is aangaande Zichzelf in Zijn Woord, zo zal ook dat Woord niet eerder geloof vinden in de harten der mensen dan wanneer het door het inwendig getuigenis des Geestes bezegeld wordt" (Inst. I, VII, 4).

De Heilige Geest werkt dan ook niet altijd op dezelfde wijze. Werkt Hij tot zaligheid, dan opent Hij het hart, zodat we acht geven op het Woord (Hand, 16 : 14). Nee, Hij voegt dan aan het Woord niets toe. Dat lijkt misschien wel zo.

Voor een ontwaakte zondaar is het alsof de dominee nu anders preekt. In werkelijkheid is dat niet zo. Maar het Woord valt nu in een weltoebereide aarde. Het is de hamer van dat geweldige Woord, waarmee de Heilige Geest het stenen hart van de zondaar te pletter slaat, zodat het zich voor zijn levendmakende kracht moet openstellen. In deze krachtige roeping dringt de Geest door tot diep in het hart en vermurwt het (D.L. III en IV, 10-12). Hij getuigt in het hart dat het Woord de waarheid is. Zo doet Hij ons het Woord bijvallen wanneer het ons veroordeelt, zodat we van harte onder dat vonnis leren buigen.

Zo doet Hij ons het Woord bijvallen wanneer het ons vertroost in Christus. Zo geeft Hij getuigenis aan Zijn eigen werk in het hart van bekommerden door hen te wijzen op de Schriftuurlijke kenmerken des geloofs.

Kortom, niet alleen in de schepping, maar ook in de herschepping is er dat wonderlijke samenspel tussen de Geest en het Woord (Ez. 37). De wedergeboorte kan dan ook beurtelings aan de Geest worden toegeschreven (Joh. 3 : 5) of aan het Woord (1 Petr. 1 : 23, Jac. 1 : 18).

Woord en Geest: het zijn de twee armen, waarmee God verloren zondaren trekt uit de dood tot het leven en waarmee Hij ze vasthoudt tot het einde toe.

Zo vergadert de Zone Gods Zich een gemeente, ten eeuwigen leven uitverkoren, in enigheid des waren geloofs (H. Cat. zondag 21).

Hoe kom je aan zo'n geloof? Lees het eens biddend na in de H. Cat. antw. 65 en de Ned, Geloofsbel. art. 24!

Konklusies

Uit het bovenstaande mag blijken hoe nauw de relatie is tussen Woord en Geest. Voor twee gevaren moeten we dan ook oppassen.

We kunnen eenzijdig de nadruk leggen op het Woord. De lutheranen zijn aan dit gevaar niet ontkomen. De Geest werd zozeer gebonden aan het Woord, dat Hij er als het ware in werd begraven. Het Woord ging daarmee een soort magische kracht bezitten. Hoe het dan kwam dat sommigen het toch niet aanvaardden? Om zich uit die verlegenheid te redden nam men dan vaak de toevlucht tot de leer van de vrije wil.

Nadruk op het Woord ten koste van de Geest leidt echter tot verstands-christendom en gevoelsarmoede. Het geloof verschraalt tot een rekensommetje, maar kennelijk zonder dat men ooit eens dik onder nul uitkomt.

Bijbelse noties als „het verbond" worden dan operatieterredn van ons verdorven denken in plaats van slagveld van de Heilige Geest waar de Heere ons door Zijn Woord doodt en levendmaakt. Indertijd hebben de artikelen van Walcheren al voldoende duidelijk gemaakt dat de menselijke rede niet in staat is de verborgenheden van de Heilige Schrift te doorgronden.

We kunnen ook eenzijdig de nadruk leggen op de Geest. De dopersen zijn aan dit gevaar niet ontkomen. Begerende door de Geest geleid te worden, hebben ze eerst de toetssteen weggeworpen waarmee de geesten beproefd kunnen worden (het Woord) om daarna iedere geestesdrijving te aanvaarden als drijving van Gods Geest.

Men leeft bij het inwendige licht en vervalt zodoende tot valse mystiek, „vrucht veelal van zenuwstorting" (G. H. Kersten).

Wie het met het Woord houdt, wordt veracht als letterknecht.

Deze stroming, die ook vandaag weer zijn invloed doet gelden in de moderne theologie, ultra-gereformeerden en pinkstergemeenten, is met name door Calvijn krachtig bestreden. In de Institutie (I, IX) betoogt hij „dat de dweepzieken, die met achterstelling der Schrift zich wenden tot openbaring, alle beginselen der vroomheid omverwerpen".

Hij vreest dat de Geest van de dopersen niets anders is dan de geest van de (natuurlijke) mens. Ja, het. kon wel eens de geest van de satan zijn. De Geest immers wekt eerbied voor het Woord, en het Woord brengt ons de kracht des Geestes. De Pinkstergeest laat het Woord niet achter zich, maar bevestigt het veeleer.

Laten we het daarbij houden. Het Woord ligt in de hand des Geestes. Het is het Woord van Hem, D; ie de dingen die niet zijn roept alsof ze waren.

Wanneer wij tot een dode zeggen: Sta op", dan gebeurt er niets. Zegt God het daarentegen dan is dat een Woord met volmacht (Ef. 5 : 14).

Daarom keert het ook nooit ledig weer, maar het zal doen wat God behaagt (Jes. 55 : 10, 11). Het is de meest geestelijke ervaring om — temidden van enkel toorn en vloek en schuld — teruggeworpen te worden op het naakte woord des kruises.

Weet jij daarvan?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen