MENSEN ZOALS WIJ . . .

De gehandicapte, wie is dat eigenlijk? Kijk eerst eens naar het woord „handicap". Dit woord betekent: belemmering. Dus iemand die gehandicapt is, wordt op de één of andere wijze belemmerd. Zo wordt een verstandelijk gehandicapte belemmerd in z'n verstandelijke vermogens en een lichamelijk gehandicapte wordt bijvoorbeeld belemmerd in bepaalde bewegingen. Nu zijn er tegenwoordig zoveel goede hulpmiddelen die de funktie van een bepaald lichaamsdeel kunnen vervangen - denk bijvoorbeeld maar aan een kunstbeen - dat de gehandicapte z'n handicap bijna niet meer merkt. Zo iemand is dan niet meer als gehandicapte aan te merken.

In Nederland is ongeveer 9% van de bevolking in meerdere of mindere mate gehandicapt. Dat betekent meer dan een miljoen mensen. Maar nu moet ik er voor oppassen dat je niet gaat denken dat het een bepaalde groep mensen is met een eigen leven. Nee, het zijn zowel jonge mensen als ouderen, mensen net zoals jij en ik, alleen hebben ze een bepaalde belemmering, waardoor we ze aan kunnen duiden. Inplaats van te spreken over gehandicapten, blinden enz. is het beter te zeggen: mensen die gehandicapt zijn of mensen die blind. zijn. Ook zijn de handicaps onderling zo verschillend en iedereen beleeft ze ook weer zo anders, zo dat we ook wat dit betreft niet kunnen generaliseren. In dit artikel spreek ik verder over de lichamelijk gehandicapten. Ik duid ze in dit verband zo aan om ze even onder één noemer te brengen, omdat ik enkele algemene problemen aan de orde wil stellen.

Wat deed men vroeger voor de gehandicapte?

Vroeger werd er weinig voor de gehandicapten gedaan. Vaak leefden ze heel geïsoleerd, kwamen haast niet, uit hun huizen, of woonden in tehuizen ver van de bewoonde wereld. Dit gold vooral voor mensen met een ernstige handicap. Hier en daar was er wat hulp, maar eigenlijk is dat na de tweede wereldoorlog pas goed op gang gekomen. Er waren toen veel oorlogsslachtoffers, jonge mensen vaak .die voor hun hele leven blijvend gehandicapt zouden zijn. Men bouwde revalidatiecentra, waar ze bijvoorbeeld weer leerden lopen, of zich met een rolstoel voort, te bewegen. Voor ieder lichaamsdeel dat niet meer gebruikt kon worden, ging men zoeken naar vervangingsmogelijkheden. En zo gingen in. de loop van de jaren de ogen steeds meer open voor moeilijkheden die mensen ondervonden door hun handicap.

Steeds meer gehandicapten

Ondanks de goede zorg komen er toch. steeds meer gehandicapten bij. Je vraagt je misschien af, wat daarvan de oorzaak is. Daar kunnen verschillende redenen voor ge

noemd worden. Allereerst, het feit dat de mensen steeds ouder worden, waardoor de kans om een handicap te krijgen op latere leeftijd ook toeneemt. Denk hier hijvoorbeeld aan reuma, waar veel oudere mensen door gehandicapt raken. Een andere oorzaak is dat kinderen die vroeger met een bepaalde handicap — een open ruggetje bijvoorbeeld — geboren werden, meestal niet zo lang leefden. Maar door de huidige medische kennis blijven deze kinderen nu wel in leven, maar ze zijn dan vaak gehandicapt.

Verder neemt het aantal gehandicapten toe door de vele bedrijfsongevallen en niet het minst door de vele verkeersongelukken. Het verplicht stellen van het gebruik van autogordels en het dragen van een bromfietshelm heeft enerzijds tot gevolg dat er minder ongelukken met dodelijke afloop zijn, maar anderzijds dat er tengevolge van een ongeluk velen voor hun leven gehandicapt zullen zijn.

Er zijn zelfs zoveel gehandicapten dat het aantal revalidatiecentra ontoereikend is om ze voldoende op te kunnen vangen.

Hoe staat de maatschappij tegenover gehandicapten ?

We zagen reeds dat in de medische wereld al veel voor de gehandicapten werd gedaan. Maar laten we nu eens schappij. Wat vindt de maatschappij over het algemeen belangrijk? Nu ga maar eens na, dat is arbeid, sukses, een mooi lichaam, enz. En je begrijpt het al, aan die normen kan de gehandicapte vaak niet voldoen en valt dus uit de boot. Nu wordt het meteen ook duidelijk dat een lichamelijk gebrek ook pijnlijke sociale gevolgen kan hebben. Het is zelfs zo, dat de sociale gevolgen van de handicap vaak veel meer verdriet veroorzaken dan de handicap zelf. Ik zal eens enkele van die gevolgen noemen.

Een gevoel van eenzaamheid kan het gevolg zijn. Als je een deel van je lichaam mist, of een bepaald lichaamsdeel niet kunt gebruiken; of als je anders praat, veel langzamer en ook nog moeilijk hoorbaar; als je in een rolstoel moet leven, enz. clan voel je je anders dan andere mensen. Dat „anders" voelen betekent vaak eenzaamheid.

Ook het afhankelijk zijn, kan soms zo moeilijk zijn, niet te kunnen gaan en staan waar je zou willen. Bovendien is het voor de gehandicapte niet eenvoudig om werk te vinden, zeker niet in een tijd waarin de werkloosheid toch al zo groot is. En zou het voor de gehandicapte ook niet moeilijk zijn om een levenspartner te vinden?

Gelukkig is er de laatste jaren al veel verbetering gekomen in de positie van de gehandicapte in de samenleving. Vooral de gehandicapten zélf moeten daarvoor vechten. En dan bedoel ik niet dat ze met spandoeken de straat op moeten gaan, maar het is goed dat ze uit hun schuilplaats te voorschijn komen en ons de gelegenheid geven ze te leren kennen.

De Verenigde Naties hebben het jaar 1981 uitgeroepen tot „Internationaal Jaar van Gehandicapten". Dit zal tot gevolg hebben dat er allerlei aktiviteiten ontplooid zullen worden voor en door gehandicapten. Maar laten we wat dichter bij huis blijven en eens kijken wat onze gedachten zijn ten opzichte van de gehandicapten. De gehandicapte in onze naaste omgeving of in onze kerkelijke gemeente.

Hoe staan wij tegenover de gehandicapte?

Wat vind je van gehandicapten? Vind je hen zielig? Zie je hen als „normaal"? Kortom: Aksepteer je hen volledig? Of kan je er eigenlijk geen antwoord op geven, omdat je nooit met gehandicap-

ten omgaat, of misschien wel met een boog om hen heen loopt?

Als dat zo is, doe je jezelf en de gehandicapte wel tekort. Want juist door met de gehandicapte om te gaan, kun je heel veel leren. Dan pas ook ontdekken we hoe vaak onze houding ten opzichte van de gehandicapte verkeerd was, en nog dikwijls is. Zonder dat we er erg in hebben, benaderen we hen vaak met medelijden. „Wat zielig" zeggen we dan, „wat een stakkers". Maar aan niets hebben zij meer hekel dan om zielig gevonden te worden. Een gehandicapte zei eens: „Ik hoop dat ik mezelf niet zielig ga vinden!"

Wat ook zo'n grote fout is, is dat we gehandicapten vaak benaderen alsof het kinderen zijn, ook al zijn ze volwassen. Enkele voorbeelden: Toen een gehandicapte met haar rolstoel naar de markt ging, kwam er iemand op haar af met de vraag: „Wil je een banaantje? " In een restaurant werd een gehandicapte, die iets gebruikte, over het hoofd geaaid met de woorden: „Lekker hè? " In een winkel kocht de gehandicapte wat. De winkeljuffrouw zei: „Laat het bonnetje er op dan kan je het aan je ouders laten zien."

Maar weet je wat nog pijnlijker is? Dat is dat we de gehandicapte niet voor „vol" aanzien. Vaak wcrdt gedacht dat wanneer iemand verlamde benen heeft, ook wel verlamde hersenen zal hebben, op z'n minst zit er wel ergens een steekje los. Dat is wel de grootst mogelijke vergissing die we kunnen maken. Je kunt je wel voorstellen hoe we met deze benadering gehandicapten kunnen bezeren.

Hoe is de wederzijdse houding?

Laten we de zaak eens van twee kanten bekijken. Zoals jij een drempel kunt voelen bij de benadering van de gehandicapte, vooral bij een zwaar lichamelijk gehandicapte, ZO' bestaat die drempel er eveneens voor d.e gehandicapte zelf. Daarom hebben gehandicapten en niet-gehandicapten vaak beiden moeite met hun houding als ze elkaar ontmoeten. Zo'n ontmoeting maakt je onzeker. Moet ik kijken of juist niet kijken? Moet ik proberen m'n handicap te verbergen en als dat niet mogelijk is, me dan maar terugtrekken? En je ziet het, de kloof is ontstaan.

Hoe moet het dan? vraag je je nu misschien af. Voor beide kanten geldt toch dat het het beste is elkaar zo open en eerlijk mogelijk tegemoet te gaan. En daarbij hoeft de gehandicapte zijn handicap niet weg te stoppen, en daarbij mag jij ook bets laten merken dat je even schikt. Want als je gemaakt „gewoon" doet, alsof je de handicap niet ziet, dan heeft de gehandicapte dat toch wel door. Bij de verdere omgang met een jongen of een meisje of ouderen die gehandicapt zijn, is het het beste om zo gewoon mogelijk te doen. Eerst zul je er wat moeite mee hebben, maar later zul je ontdekken dat het helemaal niet zo moeilijk is, omdat zij gewoon mensen zijn, net zoals jij en ik.

Mensen zoals wij

En omdat ze niet anders zijn dan wij — leeftijdgenoten soms met dezelfde vragen, verlangens en behoeften als jij — moeten we bij de omgang met elkaar ons steeds afvragen: hoe wil ik dat de mensen met mij omgaan? En zoals jij voor „vol" aangezien wilt worden, zo willen zij er ook bij horen; zoals jij graag met vakantie gaat, zo gaan zij ook graag met vakantie. Deze lijst kan je zelf verder aanvullen.

Het geldt voor ons allemaal: Laten we de gehandicapte niet buiten ons leven sluiten, niet buiten het gemeenteleven, niet buiten het verenigingsleven en niet buiten ons persoonlijke leven. Laten we zoeken naar de mogelijkheden om hen volledig op te nemen, ook al kost dat misschien wel eens offers.

In Galaten 6 : 2 staat: Draagt elkanders lasten, en vervult alzo de wet van Christus." En dat geldt niet voor een enkele keer, dat geldt ook niet voor een enkel jaar. Dat geldt voor een heel leven!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen