AUTO- MATISERING

Automatisering is een veelomvattend en veel misbruikt woord, waarvan de inhoud grotendeels bepaald wordt door wat de, vanuit zijn eigen richting denkende, gebruiker daaronder verstaat.

We zullen in dit artikel onder automatisering verstaan: het overnemen van taken van mensen door mechanische en elektrische machines.

De laatste twee eeuwen hebben een aantal technologisch belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden, die aangeduid kunnen worden met het begrip „mechanisatie". Deze hebben een zeer sterke invloed gehad op het maatschappelijk gebeuren.

Het betreft de ontwikkeling en invoering van machines die menselijke en dierlijke spierkracht vervangen. Door het uitvinden van respektievelijk de stoommachine, de verbrandingsmotor en de elektromotor werden hiertoe de belangrijke impulsen gegeven. Deze ontwikkelingen hebben ingrijpende konsekwenties voor de samenleving en met name voor de werkgelegenheid gehad. Te denken valt hierbij aan het ontstaan van de stoomtraktie en het verdwijnen van de bestaande „paardenwereld" (koetsier, stalhouder, koetsenfabrikant).

Daarna de opkomst van auto, vliegtuig, elektrische trein en tenslotte de kleine elektromotor en de netwerken rondom de energie-opwekking en distributie.

Dit alles ter vervanging van de menselijke krachtbron door de mechanische krachtbron. Een proces dat bedreigingen inhield voor bestaande toestanden, maar ook nieuwe mogelijkheden opleverde.

Een proces dat „voordelen" en „nadelen" te zien gaf.

De komputer

De laatste decennia gaat een nieuw type machine een steeds belangrijker rol spelen in onze samenleving: de „komputer".

Hierdoor worden „intelligente" (let wel: geen „kreatieve") taken door een machine overgenomen. Komputers' zijn informatieverwerkende machines die onder besturing van een programma bewerkingen uitvoeren op informatie in elektrische vorm. Het waren de uitvindingen van de vakuümbuis en de transistor die een doorbraak voor de vervaardiging van de komputers mogelijk maakten. De revolutionaire ontwikkeling in deze begon echter met de verwezenlijking van geïntegreerde circuits, de zogeheten IC's (Integrated Circuits), in 1960. Dit zijn elektronische schakelingen op een plaatje silicium van enkele mm-; deze worden „chips" genoemd.

Zeer sprekende toepassingen hiervan zijn

de zakrekenmachine en het elektronische horloge, die dank zij een chip hun funkties feilloos vervullen binnen zulke geringe afmetingen.

Deze techniek (de mikro-elektronika) neemt momenteel een zo grote vlucht dat men in de tachtiger jaren op één chip een komplete komputer denkt te kunnen realiseren.

Het gebruik van deze technieken ligt op het gebied van:

— het informatiebeheer; het invoeren, opslaan, transporteren, uitvoeren en elementair bewerken van pakketten informatie; o.a. bij het bankwezen,

— de procesbesturing,

—-het rekenen.

Er zijn talloze toepassingen. Allereerst voor bestaande apparatuur zoals de telefoon, de auto en diverse huishoudelijke artikelen. Zeer veel toepassingen zullen liggen op het gebied van „speelgoed" en „leermiddelen", waarvan de slimmigheid door menselijke kreativiteit zal toenemen. Te verwachten is dat mede door de toename van de vrije tijd de amusementsindustrie geweldig zal groeien.

Dit alles betekent een enorme verandering, door het ontstaan van nieuwe produkten, markten, bedrijven en werkgelegenheid, maar eveneens het verdwijnen daarvan. Te denken valt hierbij aan de aan het begin genoemde mechanisatie, waarbij ingrijpende veranderingen zijn opgetreden. Zeker is wel dat deze veranderingen niet „wrijvingsloos" zullen verlopen, daar de verdwijnende en opkomende aktiviteiten en werkzaamheden totaal verschillend zijn.

Waardering en beoordeling

In het voorgaande heb ik getracht enige feiten aan te dragen met betrekking tot het gestelde onderwerp. Belangrijker is evenwel hoe onze houding hiertegenover moet zijn. Dit is niet met een eenvoudig voor of tegen, met een enkel ja of nee te beantwoorden. Toch wil ik proberen hierover enige gedachten te ontwikkelen. Ik hoop, dat het een aanzet is voor een nadere bezinning op deze problematiek.

Allereerst moeten we er van uitgaan dat deze ontwikkelingen er zijn. We kunnen ze niet wegpraten.

Vervolgens zullen we iedere toepassing moeten beoordelen vanuit onze christelijke levensvisie, dus vanuit de Bijbel als Gods Woord.

God heeft de mens voor de zondeval de opdracht gegeven „de hof van Eden te bouwen en te bewaren" en. ook na de zondeval „om de aardbodem te bouwen"; de opdracht tot arbeid. Zodoende is arbeid opdracht, gebod en zegen; geen vloek. Terwijl de vloek van de zonde rust op de schepping en dus ook op de arbeid, daarom is de arbeid ons dikwijls tot last en moeite en verrichten we deze niet op de juiste wijze. Doch vanwege de instelling van de arbeid door God, mogen en moeten wij over ons werk de zegen des Heer en vragen. We behoren onze arbeid naar en in overeenstemming met Gods Woord te verrichten.

Ieder zal dan ook op zijn eigen terrein en op de plaats waar men gesteld is een beoordeling van deze vraagstukken moeten geven.

Er zijn veel positieve dingen te noemen, maar te vrezen valt, dat, juist door de geweldige mogelijkheden, ook vele toepassingen zullen worden-gevonden op het gebied van de „amusements-industrie", zoals b.v. de „amusements-televisie", die de toets van Gods Woord niet kunnen doorstaan. Hierover zal dan ons oordeel afwijzend zijn op grond van Gods Woord; ofschoon deze technieken voor andere toepassingen positief gewaardeerd dienen te worden, zoals b.v. de televisietechniek waar zij toegepast wordt bij bewaking van patiënten in ziekenhuizen en bij bewaking van gebouwen. Als we verder deze technische ontwikkelingen op dit gebied bezien, is te vrezen dat deze ons niet dichter bij onze Schepper brengen, doch veeleer verder bij Hem vandaan. Daarmee is

echter deze wetenschap en techniek op zichzelf en in zijn totaliteit nog niet veroordeeld. Wel blijkt dat wij altijd trachten onafhankelijk van God te worden, waarin ook de eerste zonde in het paradijs gelegen is.

De chip is als technologische ontwikkeling wellicht het begin van een systeemtijdperk, waarin we alles kunnen „berekenen", „voorspellen" en „beheersen". Bij dit alles is het echter God Die de geschiedenis maakt, waarin nochtans ieder mens zijn eigen verantwoordelijkheid heeft en deze verantwoordelijkheid in afhankelijkheid van de Heere zal dienen te verwezenlijken. Dan wachten ons ingrijpende veranderingen en dan zullen we ook hierin telkens weer onze houding moeten bepalen, onder biddend opzien tot I-Iem die alles bestuurt.

Uitleiding

De gehele automatisering: is een zeer ingrijpend iets in. de samenleving en opdat wij ondanks verschillende voordelen, ook de betrekkelijkheid en de gevaren van deze technieken mogen onderkennen, nog de volgende punten ter overweging:

— automatisering gaat gepaard met vermeerdering aan dienstbetoon, verbetering van de werkomstandigheden voor het personeel en verbetering van de financiële resultaten;

— door de automatisering is de mens in feite gedegradeerd van ambachtsman tot slaaf van de machine voor het verrichten van deeltaken;

— door de automatisering wordt het probleem der massifikatie vergroot, gepaard gaande met verlies aan menselijke identiteit;

— de geweldige informatiestroom kan de menselijke waardigheid en de persoonlijke vrijheid gaan bedreigen;

— het probleem van de vrijetijdsbesteding zal voor grote groepen toenemen, wiens arbeid wordt overgenomen door machines.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen