D’66 EN m TERLOUW

„Het wordt tijd dat de overheid ingrijpt, " roept de een. „De overheid bemoeit zicU tegenwoordig overal mee, " verzucht de ander. En een derde pleit in één adem voor krachtig optreden tegen anderen en meer vrijheid voor zichzelf. Wat vindt D'66 daarvan?

Wij vinden dat iedereen de kans moet krijgen zichzelf te zijn, zonder te loorden betutteld door anderen die meer macht hebben door geld, getal of plaats in de maatschappij. Dat bereik je niet door alles op zijn beloop te laten, zeker niet in de ingewikkelde en ondoorzichtige wereld waar in we leven. (Hier wordt dus de liberale visie afgewezen. P.M.). De overheid moet zorgen dat vrijheid geen luxe wordt voor machtigen •—• dat is een enorm, nooit eindigend karwei. Bij de uitvoering van dat karwei dreigt het gevaar dat de overheid zelf de grote betuttelaar wordt. (Hier wordt een centralistische, socialistische visie afgewezen. P.M.). Wie zijn grote Broer van huis haalt, is hem niet meteen weer kwijt Daar zit maar een ding op: beseffen dat de overheid geen grote broer is, maar dat we het zelf zijn. Allemaal samen. Dat is dem.okratische theorie •— het is hard nodig dat we er ook demokratische praktijk van maken.

Tot zover een lang, maar wel erg sprekend citaat uit een officiéél D'66 verkiezingspamflet. In een andere D'66 publikatie stond de volgende slogan te lezen: Hallo! Aan wie geeft u zich over? Aan vader staat? Aan moedertje kerk? Aan suikeroom? Mondige mensen kiezen D'66.

Mondige mensen

D'66 wil zich presenteren als de vierde stroming. De PvdA-aanpak wordt afgewezen omdat bij die benadering teveel overheidsbemoeienis dreigt (vader staat). De lliberale suikeroom garandeert de luxe van de vrijheid alleen voor de machtigen. Je aan moedertje kerk (de veirwijzing naar het CDA is duidelijk) overgeven, wordt evenzeer aangewezen als een onmondige daad. En dat zijn wij volgens D'66: mondige mensen. De: overheid zijn wijzelf, allemaal samen. In theorie is dat reeds zo. Wij leven immers in een demokratie. We moeten dat nu eindelijk ook eens in praktijk gaan brengen.

Van beginsel naar doelstelling

Alle politieke partijen streven doelstellingen na. Zij zeggen hoe ze bepaalde zaken graag geregeld willen zien. Ieder geeft de eigen mening over konkrete punten als

kernenergie, abortus, lidmaatschap van de NAVO, monarchie, medezeggenschap in het onderwijs, enz. Nu geldt voor PvdA, CDA, VVD, SGP, CPN dat zij deze uitspraken doen vanuit hun eigen achtergrond. Zij stellen doelen, waarin zij hun beginselen laten doorwerken. Uit de diverse beleidsprogramma's spreekt respektievelijk een socialistische, christen-demokratische, liberale, staatkundig-gereformeerde, communistische visie op mens, maatschappij, ekonomie, overheid, onderwijs enz. Bij D'66 ligt dat anders.

Alleen doelstelling

Ook D'66 heeft doelstellingen en een beleidsprogram. Maar deze doelstellingen zijn niet vanuit een bepaalde levensbeschouwing opgezet. Het beleidsprogram is niet de konkrete uitwerking van een bepaalde mens-en maatschappijvisie. D'66 is een pragmatische partij. Men speelt ondogmatisch in op de eigentijdse problemen. Fris, nuchter en redelijk reageert men op de aktualiteiten. Daarbij opereert men niet vanuit een bepaalde ideologie of levensbeschouwing. Men houdt zich alleen bezig met doelstellingen en niet met uitgangspunten en beginselen.

Demokratie: met of zonder norm

Toch is er mogelijk wel een centrale idee in het streven van D'66 aan te wijzen. Ik zou dat dan willen noemen: het demokratisme. De PvdA komt op voor de gemeenschap en de belangen van de werkende klasse; het CDA streeft naar gespreide verantwoordelijkheid zodat ieder in solidariteit rentmeester kan zijn; de VVD staat voor de vrijheden van het individu, de unieke mens; de SGP wil de normen van Gods Woord zo sterk mogelijk laten doorwerken in het leven van individu en gemeenschap; de CPN streeft ten diepste naar de alleenheerschappij van het proletariaat. Van D'66 zou gezegd kunnen worden: men wil de demokratie demokratiseren. In de aanhef werd geciteerd: Dat is demokratische theorie — het is hard nodig dat we er ook demokratische praktijk van maken. Wij moeten gaan beseffen dat de overheid geen zelfstandige grootheid is, maar dat wij de overheid ZIJN! Dat is echt regeren volgens de volkswil. Niet volgens een of andere ideologie of godsdienstige overtuiging, De SGP legt voor het funktioneren van een demokratie immers andere normen aan dan de PvdA, VVD, het CDA of de Communistische partij van Rusland.

Al deze partijen staan ten diepste voor een genormeerde demokratie. D'66 niet. Deze partij kiest voor een demokratische demokratie.

Demokr atisering

Toen D'66 pas in de politieke arena verscheen maakte men zich dan ook sterk voor een gekozen minister-president (niet omdat men zo antimonarchaal was, maar om ook op dit punt tot demokr atisering te komen), voor een gekozen burgemeester, voor het houden van een referendum (volksstemming) bij belangrijke politieke beslissingen, enz. Men wil(de) de demokratie demokratischer laten funktioneren; het volk moe(s)t zich op meer punten en direkter uitspreken.

D'66 is hiermee echt en voluit partij van deze tijd. De periode na — 1965 kunnen we immers typeren als het tijdvak van de roep om demokratisering op allerlei levens terreinen: de universiteit, het bedrijfsleven, de school, enz.

De roep om inspraak wordt overal gehoord. Betrokkenen moeten ook echt bij de zaak betrokken worden. D'66 geeft uiting aan dit gevoelen in de politiek. Daarmee is D'66 modern, pragmatisch, „beginselloos". Hoewel de laatste aanduiding me eigenlijk helemaal niet bevalt. Misschien is het demokratisme beter te beschouwen als een konsekwente doorvoering van het liberalisme van de Franse Revolutie. De liberalen in de vorige eeuw waren immers ook voortrekkers, progressieven (maar dan wel als „gentlemen"). Zo bezien staat D'66 als „progressief liberale partij" beter op een lijn met de liberalen in Engeland, West-

Duitsland, Amerika dan de VVD. De WD is te konservatief geworden.

Jan Terlouw

Momenteel bepaalt de bekende politikus Jan Terlouw het gezicht van D'66. Onder zijn leiding presenteert de partij zich duidelijk anders dan in de periode van zijn voorganger Hans van Mierlo. Onder Van Mierlo dreigde D'66 een bijwagen van de PvdA te worden. Wat minder progressief, maar wel samen met PvdA, PPR en soms ook PSP in het Progressief Akkoord. In deze samenwerking dreigde D'66 geheel ten onder te gaan. Toen verscheen Jan Terlouw.

Hij gaf D'66 een ander gezicht. De partij verzelfstandigde zich meer en nam op diverse punten duidelijk afstand van de PvdA. Deze koers bracht geen windeieren. Volgens opiniepeilingen is D'66 op dit moment bijna even groot als de-WD.

Het andere gezicht van D'66 blijkt uit de gehele aanpak en presentatie. Zo was D'66 tijdens de lange poging om een tweede kabinet Den Uyl tot stand te brengen in 1977 veel redelijker en veel meer tot kompromis met het CDA bereid dan de PvdA. Tijdens de periode Van Agt heeft men verschillende keren met de CDA/VVD coalitie meegestemd. Dit doet men met name in sociaal-ekonomisohe kwesties (o.a. bij de nu in werking zijnde loonmaatregel).

D'66 heeft nog onlangs laten weten niets: te voelen voor een zogenaamd volksfront waarin ook de CPN zou participeren. Men wijst het communisme duidelijk af. De Demokraten zijn duidelijk niet anti-NAVO. Dat waren ze trouwens onder Van Mierlo ook niet. Toen weerhield D'66 als PAK-partner de PvdA eens voor een anti-NAVO uitspraak.

D'66 is een modern-westerse partij. Niet echt rood, wel progressief en kritisch. Door de praktijk wordt men wel nuchterder.

Velen komen van christelijke huize. D'66 herbergt veel ex-KVP-stemmers. Diverse Demokraten leggen dan ook de eed af. Jan Terlouw is' een predikants'zoon.

Toch zijn sommige D'66-ers anti-christelijk te noemen. Ex-minister Gruyters zei eens zijn vingers na te tellen nadat hij een christen een hand had gegeven. Zo slecht vertrouwde hij hen. Hopelijk behoort hij echter tot de uitzonderingen.

De wil van het volk of de wil van God

Toch moeten we duidelijk onder ogen zien dat van D'66 geen heil is te verwachten als het gaat over de geestelijke waarden van ons volk en volksleven. D'66 staat immers als partij niet op een christelijke grondslag. In zaken als abortus, euthanasie, gezag, zedelijkheidswetgeving, enz. gaat men als partij niet bij beginselen, laat staan bij die van Gods Woord, te rade, maar bij het volk. En waar we dan terecht komen leert de Bijbel ons maar al te duidelijk. Wij zijn immers niet geneigd, tot het goede, maar juist tot het kwade. Wij zoeken niet Gods eer, maar onze eigen lusten en genoegens. Daarom geldt ook in politiek opzicht dat ons — als individu, maar ook als volk — bekering nodig is, zodat wij door de Heilige Geest gericht worden op God, op Zijn Woord, Zijn Zoon en Zijn dienst. Want als wij niet vastgemaakt zijn in Zijn Woord kunnen wij niet staande blijven. De volkswil kan veranderen. Die kan zelfs — desnoods door manipulatie of heropvoeding — communistisch of fascistisch worden. Maar de wil van Gods Woord is onveranderlijk, want dat Woord houdt stand in eeuwigheid. Daarom is voor ons individueel en voor ons volk nodig dat wij God en Zijn Woord vasthouden; beter: dat wij door God en Zijn Woord, door Zijn Geest, vastgehouden worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen