VROUWEN VAN ORANJE IN DE ZEVENTIENDE EEUW

Nu koningin Juliana na 32 jaar vorstin te zijn geweest terugtreedt om de uitoefening van haar funktie over te dragen aan haar dochter, kan de vraag opkomen hoe vaak de vrouwelijke Oranje's in het middelpunt van de belangstelling hebben gestaan. Normaal vernemen wij uit de geschiedenis hoe de mannelijke Oranje's zich van hun taak gekweten hebben; de vrouwen vervullen een ondergeschikte rol. Pas met koningin Wilhelmina en koningin Juliana zou dat anders worden,

Het is een misvatting om te denken dat de vrouwen van Oranje vroeger inderdaad een teruggetrokken bestaan leidden. Integendeel, de invloed die zij op hun man en soms oo'k op het politieke gebeuren uitoefenden was meestal vrij groot. Wij willen daarvan een paar voorbeelden geven.

Amalia van Solms

Aan Willem van Oranje gaan we maar voorbij om niet al te uitvoerig te worden. Zijn zoon Maurits kunnen we overslaan. Hij bezat wel kinderen maar was niet. getrouwd. Dan komen we aan diens broer Frederik Hendrik, de zoon van Willem van Oranje en Louise de Coligny, die in 1625 de nieuwe stadhouder wordt. Hij was getrouwd met Amalia van Solms. Deze Amalia was een hooghartige, grillige en zelfbewuste vrouw. Aan haar liefde voor haar man hoeven we niet te twijfelen. Als Frederik Hendrik zich op oorlogspad bevindt, is haar zorg voor zijn. welzijn ontroerend. Zij laat zich elke dag voorlichten over de gezondheid van haar man en is 1 na elke veldtoch opnieuw opgelucht, dat het leven va.n de stadhouder gespaard is gebleven.

Maar in haar gezin regeerde zij met strenge hand. Zij legde-haar wil op, wat in het bijzonder tot uiting kwam in de keuze van de huwelijkspartners' voor haar kinderen. 1-Iet geluk van haar kinderen maakte zij ondergeschikt aan de eerzucht hen uit te huwelijken aan belangrijke vorstenhuizen. Toen haar dochter verliefd werd op een Franse officier uit het leger van de stadhouder verbrak zij het slot van het kabinet waarin de brieven van deze officier bewaard werden en las ze voor aan Frederig Hendrik. Opzettelijk werd de inhoud enigszins verdraaid, zodat; het leek of deze jongeman heel kritisch stond tegenover Frederik Hendrik. Daarna verbrandde zij de brieven om verweer van haar dochter onmogelijk te maken. Het veroorzaakte een drama aan het stadhouderlijk hof. De dochter verzette-zich met hand en tand tegen de man die haar moeder voor haar had opgezocht, maar zij werd tenslotte gedwongen haar verzet op te geven. Al houden we rekening: met de andere opvattingen in d.eze tijd, ook •dan is de handelwijze van Amalia niet goed te praten. In haar grenzeloze eerzucht heeft zij enkele malen forse vergissingen gemaakt. Het duidelijkst bleek dit bij het welijk van haar zoon Willem met Mary Stuart, de dochter van de Engelse koning.

Mary Stuart I

Deze Mary Stuart was een koude en eerzuchtige vrouw. Van haar man heeft zij nooit gehouden, bij de Nederlanders voelde zij zich nooit op haar gemak. Zij verachtte ons land en verlangde terug naar het Engelse hof. Toen Willem in 1650 op 24-jarige leeftijd stierf, heeft zij geen traan om hem gelaten. Na diens overlijden werd er nog' een zoontje geboren, ook weer Willem geheten (de latere Willem III). Om hem heeft' zijn moeder zich nauwelijks bekommerd. Zij vond het veel belangrijker met haar schoonmoeder, Amalia van Solms, te twisten over het bezit der Oranje's. Zij wilde zelf alle zeggenschap hebben over geld en landerijen.

In 1680 bracht zij een bezoek aan Engeland, waar haar broer koning was geworden. In Londen werd zij ziek; het bleken de gevreesde pokken te zijn. In de laatste nacht van haar leven maakte Mary Stuart I haar testament. Daarin vermaakte zij al haar juwelen, gekocht door de Oranje's, aan haar moeder. Haar hovelingen werden royaal

bedacht met servies-en linnengoed; voorzover er nog geld was, werd het aan hen uitgedeeld. Na de begrafenis van Mary Stuart bleek er niets meer te zijn in het sterfhuis. De hofdames hadden alles weggeroofd en zelfs de stalknechten waren er nog in geslaagd hun portie te krijgen. En wat had Mary Stuart voor haar zoon nagelaten? Niets. Nog geen stuiver werd aan hem vermaakt. Mary toonde zich hierin een bijzonder slechte moeder te zijn. Het enige was dat zij hem aanbeval in de hoede van haar broer, de koning van Engeland. Ook heeft zij nog blijkens een bewaard gebleven verslag van haar ziekbed verzucht: „Oh mijn kint, brenght hem mijn zegen, blijft hem getrouwelijck bij".

Zo kwamen de juwelen en het geld der Oranje's in handen, van de Stuart's. Er bleven alleen nog schulden te voldoen. Het was het voor die tijd formidabele bedrag van meer dan 200.000 gulden. Ijskoud, hebben de Stuarts de rekeningen naar Holland gestuurd om de schulden te voldoen. Dit. Engelse vorstenhuis heeft de verbintenis met Oranje dus tot op de bodem gebruikt om er zelf beter van te worden. En dan keken ze ook nog, neer op de Oranje's omdat ze niet van koninklijke bloede waren. Nee, dit door Amalia bewerkte huwelijk uit berekening heeft alleen maar slechte gevolgen gehad.

Mary Stuart II

Het zoontje van Willem II en Mary Stuart I groeide dus als wees op. In zijn jeugd ondervond hij weinig liefde. Dit stempelde zijn karakter. Hij was gesloten en niet gauw geneigd zijn vertrouwen aan iemand, te geven. Toen hij volwassen was, trouwde hij zelf ook met een Engelse prinses. Zij droeg precies dezelfde naam: Mary Stuart, en was eveneens een dochter van de Engelse koning. Nog een overeenkomst is dat ook dit huwelijk uit berekening wed gesloten. Maar daarmee houden alle overeenkomsten op. Het is een zeer goed huwelijk geworden. Deze Mary Stuart, die al op 15-jarige leeftijd met Willem III trouwde, ontwikkelde zich tot een verstandige en vrome vrouw, die veel bewondering en achting voor haar man had en ook een goede invloed op hem uitoefende. Helaas bleef hun huwelijk kinderloos. Het was voor Willem III mogelijk de hulp van Engeland te winnen in de strijd tegen Frankrijk, dat het Protestantisme in Europa wilde uitroeien. In 1689 werd hij koning van Engeland, , waar hij zich toen met zijn vrouw vestigde. Het overlijden van Mary in 1695 (zij werd 33 jaar) was een zware slag voor hem.. Zij had heel veel in zijn leven betekend.

Zo zagen wij drie vrouwen van drie stadhouders uit de 17e-eeuw. Drie verschillende karakters, drie verschillende levenslopen.

In onze eeuw ziet het er naar uit dat wederom drie vrouwen een belangrijke rol zullen vervullen in en buiten het Oranjehuis: de vorstinnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix. We hopen, dat koningin Beatrix iets zal vertonen van de gestalte die de tweede Mary Stuart aan de dag heeft gelegd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen