OPGAAN, BLINKEN EN VERZINKEN

Wij verplaatsen ons een jaar terug in de tijd; een zonnige voorjaarsmiddag ergens in Nederland. Zo maar op straat in een grote stad. Of zo maar in de buurt van een streekschool voor voortgezet onderwijs op het platteland. Of 's avonds een. blik in een dagblad of tijdschrift misschien. Waar ons oog maar in aanraking komt met. de moderne tijd, wordt het getrokken (en geboeid? ) door het beeld van een zekere JOHN TRAVOLTA. Zijn naam staat op schooltassen „gestift", op muren gekalkt of in advertenties gedrukt. Zijn portret zie je in tijdschriften, op de t.v., op shirts en op bromfietsen. Een naam die een half jaar daarvoor nauwelijks iemand kende. Nu — begin 1979 nog steeds — zo bekend dat zelfs ik er iets van weet. „Hij is na de Beatles het eerste popidool dat op eenzelfde schaal verafgood wordt", las ik ergens. Travolta krijgt meer dan 1000 liefdesbrieven per dag! Overal zie je zijn leren jasjes, zijn schoenen en zijn kapsel.

Idolen

Het bovenstaande toont ons duidelijk de inhoud van het woord „idool". Het. zegt veel meer dan de simpele omschrijving uit het woordenboek. Daarin lezen wij: idool — afgod. Dat is natuurlijk wel waar. Een idool is een afgod' en wordt door miljoenen verafgood. Maar dan wel in moderne zin. Zo'n moderne afgod' heeft twee kenmerken die hem onderscheiden van het algemene beeld dat wij van afgoden hebben. In de eerste plaats weet hij in korte tijd een erg groot en gevarieerd publiek rond zich te vergaderen. In de tweede plaats duurt zijn heerschappij meestal maar kort. Zulke idolen zijn er niet sinds vorig jaar. Ik noemde de Beatles al. Duizenden meisjes konden niet meer eten van liefdesverdriet en zelfs zijn er een paar gevallen bekend van meisjes die zelfmoord pleegden omdat hun liefdesbrieven aan één van de Beatles onbeantwoord bleven.

Het zijn overigens niet alleen pubers die zo nodig een idool voor ogen moeten, hebben. Van de politieke kommentator mr. G. B. J. I-Iilterman is bijvoorbeeld, bekend dat veel al wat ouders dames naar hem luisteren, niet om zijn inzichten, maar om, zijn mooie, haast hypnotiserende stem.

De onlangs doodgeschoten Jacques Mesrine, de franse „staatsvijand nummer één", schijnt trouwens voor velen ook een aanbiddenswaardig voorbeeld geweest te zijn. En de verfilmde scènes van deze misdadiger zullen ook na zijn dood nog meer slachtoffers maken. Zelf is hij trouwens door het zien van gangsterfilms tot zijn „beroep" gekomen. „Als iemand mij toen ik nog jong was na het' zien van die films had gevraagd wat ik wilde worden als ik groot was, had ik gezegd: gangster".

Massamedia

Uit talloze voorbeelden blijkt dat mensen niet alleen relaties hebben met echte personen in hun omgeving. Van oudsher heeft de mens kontakt gehad-en zijn gedrag laten bepalen door „personen" die hij nooit heeft ontmoet. Men „praat" met mythologische helden, afgoden, roemrijke voorvaderen en men laat zijn gedrag door hen beïnvloeden. Met de komst van de massamedia als radio, t.v., film, enz., is het aantal van dergelijke afgoden sterk toegenomen, evenals hun invloed op ons. De nieuwe idolen stappen zo vaak en zo gemakkelijk onze huiskamer binnen dat wij ze snel „leren kennen" en er niet aan ontkomen voor sommigen sympathie of zelfs verliefdheid op hen te ontwikkelen. Ze worden onze kennissen — éénrichtings-kennissen weliswaar — maar wij kennen ze vaak beter dan onze buurman.

Dat de massamedia hun best doen om allerlei misdaden de huiskamer of de filmzaal binnen te brengen is overbekend. Waartoe dat kan leiden is met een voorbeeld duidelijk gemaakt. Maar ook heel wat onschuldiger lijkende prodükten van deze media doen hun invloed gelden. Ik denk aan de sterreklame. Een programma dat je wel moet

horen of zien. Wie het eerste stukje van het nieuws immers niet wil missen, moet die „ster" op de koop toe nemen. Men probeert ondertussen allerlei taal-en beeldvormen te laten inburgeren, waardoor het produkt dat men wil verkopen „een goeie kennis" wordt. En daarmee is weer eens aangetoond dat reklame een „verborgen verleider" is.

De met het optreden en lanceren van popmuziek samenhangende publiciteit over hun persoonlijk leven, veroorzaakt dat mensen hen bot idolen maken die een rol spelen in hun leven. Wat zij zeggen en doen, hoe ze wonen en wat ze dragen wordt maatstaf.

Massamens

Met de toenemende invloed van de massamedia zijn wij tevens massamens aan het worden. Als de aardig ogende en vriendelijk lachende dame aan het eind van het E.O.-avondprogramma ons „welterusten" wenst, ontvalt ons hardop of in gedachten eenzelfde wens aan haar adres; en dat op precies hetzelfde moment bij duizenden tegelijk. Tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd roept op een bepaald moment half Nederland „Goal!" En de meetapparatuur van de waterleidingbedrijven draaien tijdens de rust bijna dol, omdat heel Nederland tegelijk koffie zet en de W.C. .doortrekt. Deze voorbeelden zijn uit te breiden. Probeer het zelf maar eens en dan liefst met voorbeelden uit je eigen leefwereld.

Met de komst van de massamedia zijn. wij massamensen, geworden die langs elkaar heen leven. Het lijkt er steeds meer op dat wij „geleefd" worden in plaats van dat we een eigen persoonlijk leven leiden.

Voorjaar 1980

Probeer nu nog eens tussen een groepje jongelui iets over Travolta te zeggen. Of trek nu je travolta-shirt nog eens aan. Je maakt je dan natuurlijk wel belachelijk. Zoals ik mij met dAt artikeltje ook een beetje belachelijk maak d.oor nog over John te schrijven. Hij is immers volkomen achterhaald. Wie denkt daar nu nog aan. De Beatles hielden het misschien wat langer uit, maar ook zij verdwenen van het toneel. Brigitte Bardot heeft evenmin nog iets te bieden.

Maar ook in andere kringen zien wij wereldberoemde mensen in korte tijd volkomen onbelangrijk worden. Wie kent over tien jaar Nixon nog? Wat zegt Biesheuvel jou nog? En wie denkt er nog aan dat de ogen van de hele wereld dagelijks de daden van Henry Kissinger op zijn vredesmissies volgden?

De Ster Bethlehem

Wat een idolen of sterren zijn er in deze wereld geweest en zijn er misschien ook in jouw leven, waarvan we van te voren weten dat ze spoedig weer vergeten zijn. Waarvan we weten dat ze ons straks leeg achterlaten. Wat de massamedia ons ook voorhouden, als wij niet al te zeer verblind zijn, moeten wij toegeven dat het allemaal „klatergoud" is.

Een idool is een afgod, een surrogaat ster.

Toch is er een Ster die wel waarde heeft. Dat is de Ster uit Jacob waarvan Bileam sprak. Dat is geen idool die veel belooft en waarbij alles op niets uitloopt. Dat is de „Ster" van Bethlehem Die op Golgotha eindigde om in de toorn Gods over de zonden te verzinken. Maar Die daaruit ook opstond, en om te blinken tot in eeuwigheid.

Al bijna 2000 jaar vinden wij over heel de wereld, mensen die Christus volgen. Hij is geen massa-beïnvloeder. Zijn spreken is hoogst persoonlijk. Zijn stem komt tot jou en mij. Zijn stem zegt ook nu tegen jou — ja, tegen jou heel privé —: Mijn zoon. Mijn dochter, geef Mij je hart. Ken jij die stem? Luister je naar die stem? Dan heeft je leven zin en is er toekomst, omdat Hij een blijvende en persoonlijke Messias is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen