MUZIEK EN ZANG ROND KERSTFEEST

Rond en tijdens de kerstdagen wordt veel (kerst-)muziek gemaakt en beluisterd. Het is daarbij opvallend dat sommige alom bekende kerstliederen (als bijvoorbeeld „Stille nacht") zowel in „christelijke" huiskamers als in kroegen te horen zijn. Mijns inziens vindt dit hierin zijn oorzaak dat de decembermaand bij uitstek de maand geworden is, die door velen ervaren wordt als de meest gezellige, sfeerscheppende maand. Laten we wel wezen: wie onzer zou durven ontkennen dat in onze reformatorische (? ) gezinnen niet enige gezellige, sfeerscheppende ingrediënten worden ingebracht, hoe dit ook worde ingevuld.

In deze bijdrage willen we eens bezien hoe wij omgaan (in 't algemeen) met onze eigen muzikale inbreng rond de kerst.

„Huiselijke" muzïekoefenïng

Het gevaar is volgens mij niet denkbeeldig, dat ook in ons muziekbeoefenen sfeerscheppende elementen worden gehanteerd. In de eerste plaats wat betreft tekstinhoud en in de tweede plaats wat betreft muzikale vormen en inhoud. Ik ga er van uit, dat binnen onze gezindte met die kerst nog vrij veel aan „huiselijke" muziekbeoefening wordt gedaan. Ik hoop niet dat dit tè optimistisch is gesteld'. Immers, we traagheid en laksheid die hier is opgetreden bij het doorgaans passieve aan-

wenden van bandrecorders, platenspelers e., d. Het gezamenlijke musiceren binnenskamers is daarmee op een zeer laag pitje komen te staan, zo het a, l niet geheel verdwenen is. Als dit zo is, hebben we een groot verlies geleden. In hoeveel gezinnen is echter dit proces op gang gebracht?

Gelukkig is het zo, dat voorzichtig gesteld mag worden, dat er enige kering ten goede te bespeuren is.

In meerdere gezinnen wordt het zingen van liederen met begeleiding van diverse instrumenten weer gestimuleerd vanuit het gezin zelf. De „uithuizigheid" die de jeugd in 't algemeen kenmerkte in de jaren '60 is omgeslagen naar de „huiselijke intimiteit" in de jaren '70.

In dit opzicht een positieve „ommezwaai". Het is fijn, dat speciaal met de kerkelijke hoogtijdagen hart, hand en mond ook binnen onze gezinnen worden gebruikt tot meerdere verheerlijking van Gods gaven, opdat zij tot Zijn eer Hem weer worden opgeofferd middels ons lied en ons spel.

Wat zingen we?

Kritische samenstelling blijft echter ook „binnenshuis" geboden. Wat betreft de bovengenoemde „tekstinhoud" kunnen we stellen dat die liederen die we zingen en spelen moeten genomen zijn uit of gegrond zijn op het Woord. Dat Woord, waarvan we met de kerstdagen gedenkend, dat het vlees geworden is. Ruimschoots is onze keus dan uit de (profetische, messiaanse) psalmen en de lofzangen. De apostel Paulus vermaant trouwens te spreken onder elkaar met liederen, zingende en psalmende den I-Ieere in uw hart. Zeker spoort ons dit aan om voor huiselijk gebruik ook die te zoeken, die met bovengenoemd richtsnoer als waardebepalend zijn gemeten. Wat oppervlakkige teksten over „herdertjes" en andere aldus voorgestelde personen en objekten, zullen dan terzijde geschoven moeten worden. Ook al spreekt de muziek op zich ons nog zo aan. Ook, en bovenal wat tekstinhoud betreft, staat primair: „Ere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen".

Ook kritisch ten opzichte van muzikale vorm en inhoud

Niet in mindere mate moet er een kritische stellingname zijn ten opzichte van de „muzikale vorm en inhoud" van onze kerstliederen. Het lijkt me niet overdreven te stellen, dat „tekstinhoud" en „muzikale vorm en inhoud" somtijds aan elkaar worden opgeofferd. Dit is in strijd met een principiële stellingname (zowel naar tekst als muziek!). Volgens mij is „Stille nacht" daar een overduidelijk bewijs van. De tekstinhoud is voor lief genomen ter wille van de mooie melodie. Wanneer wij in huiselijke muziekbeoefening niet verder komen dan dit genre kerstliederen, voeren we in dit opzicht een arm en leeg beleid. En dat terwijl er zulke andere prachtige advents-en kerstliederen zijn, die qua inhoud (zowel naar tekst als muziek) de toets der kritiek kunnen doorstaan. Deze elementen blijken dan (net als in onze psalmen) een onverbrekelijke twee-eenheid te vormen. Vergelijk hierbij bijvoorbeeld het prachtige adventslied „Nun komm der Heiland" van Luther dat ook vertaald is in het Nederlands. Of „O Heiland, reiss die Himmel auf" naar Jesaja 45. En als kerstliederen: „O zalig, heilig Bethlehem"; „Es ist ein Ros entsprungen" en „Voort Himmel hoch da komm

ich her". Ik weet het: deze muziek leent zich niet hij uitstek om je gevoel maar eens de loop te laten, gaan in terts-en sextparallellen (zoete, sentimentele zetting van een lied), zoals die veelvuldig aangewend worden in allerlei kerstmuziekjes. Is dit „sfeerscheppende" dan toch ons (voornaamste) doel bij het kerstgebeuren?

Reformatorische muziek

Ik dacht dat mensen die zich „reformatorisch" noemen, gezien het voorgaande dubbel moeten waken. Ook de muziek moet „reformatorisch" klinken. Misschien klinkt dit wat overdreven in je oren. Dat zal het, echter niet. zijn, als je de muziek uit voor-reformatorische en reformatorische tijd eens bekijkt en uitvoert. Dan blijkt die twee-eenheid evident duidelijk te zijn, van „vreemde smetten vrij" Het karakter van de melodie sluit' aan bij de kerkmuziek.

Ik hoop dat wij allen met deze kritische benadering ook onze „muziek rond de kerst" mogen beoefenen. Bovenal, dat ook voor ons zou gelden: „En de herders keerden wederom, verheerlijkende en prijzende God over alles, wat zij gehoord en gezien hadden, gelijk tot hen gesproken was".

Goudswaard

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen