HOE WORDT EEN BOEK GEMAAKT?

Gert: Vanaf onze kleuterleeftijd gaan we al met boeken om. Ik ben eigenlijk erg nieuwsgierig hoe zo'n boek gemaakt wordt.

G. Th, : 't Begin, van een boekenleven ligt bij de uitgever. Die beoordeelt het manuscript voor een eventuele uitgave als dat door een schrijver wordt aangeboden. Soms wordt een schrijver uitgenodigd over een bepaald onderwerp een boek te schrijven.

Wilma: Ik heb wel eens gehoord dat sommige schrijvers slordige kopij aan de uitgever leveren?

D. J. Th.: Ja en dan hoeven nog niet te denken aan de belevenis van kollega Callenbach uit Nijkerk, die onderin de doos met geschreven vellen een gestoomde makreel aantrof verpakt in kopijpapier! Afgezien van de inhoudelijke beoordeling wordt kopij terdege bekeken, want de kwaliteit van de kopij heeft 'n belangrijke invloed op de zetkosten. Dus netjes getypt en zonder fouten!

Gert: De volgende stap is dus dat een uitgever naar de drukker stapt?

G. Th.: Inderdaad, als het niet een gekombineerde uitgeverij-drukkerij is. De meeste uitgevers orengen hun werK onder bij verschillende drukkerijen. De uitvoering van het boeK speelt hierbij duidelijk een rol. Zo zal de ene drukker gespecaaliseera m studieboeken, de ander in het maken van boeken met platen m veel Kleuren en een derde dwKt bijna niet anders dan leesboeken.

Wilma: Speelt een drukkerij, die een opdracht krijgt van een uitgever ook nog een rol in de beoordeling van de inhoud van een boek?

D. J. Th.: In zoverre, dat de drukker de uitgever kent en dat is een bepaalde garantie, dat je geen boek hoeft te drukken, dat op gespannen voet staat met je beginsel. Primair is de uitgever verantwoordelijk voor de inhoud.

Gert: Hoe gaat een drukker te werk bij de bepaling van het uiterlijk van een boek?

G. Th.: Dat hangt in sterke mate af van het doel waarvoor het boek gebruikt wordt èn het kostenaspekt. Als het kan lijden in verband met oplaag en verkoopprijs krijgt een grafisch ontwerper de opdracht om gestalte te geven aan de wensen van de uitgever, door het maken van een lay-out.

Wilma: Een lay-out, zegt u? V/at is dat precies?

D. J. Th.: Lay-out is een technische term voor de indeling en vormgeving van het boek. Bij een goede lay-out wordt niet alleen gestreefd naar een esthetisch aantrekkelijk resultaat, maar vooral ook naar doelmatigheid, leesbaarheid en de gebruikskwaliteit van het boek. Het is tevens een totaal-ontwerp, waardoor je een goede indruk krijgt van het eindprodukt. Van de omslag of de band wordt een kleurenschets gemaakt, het formaat van de pagina's wordt bepaald en de keus van het lettertype aangegeven.. Eventuele tekeningen worden door een boek-illustrator gemaakt en door de lay-outman verwerkt.

Gert: U heeft ook het boek „Jeugd in nood" gemaakt, hoe kwamen die letters nu op het papier?

G. Th.: „Jeugd in nood" is gedrukt in offste. Dat is een ander proeede dan. boekdruk of hoogdruk, de oudste van alle bestaande druktechnieken. De naam hoogdruk is ontstaan doordat bij deze druktechniek het af te drukken beeld (de letters en cliché's) iets uitsteekt boven de rest van de drukvorm. Deze verhoogde gedeelten worden vóór iedere afdruk met een rol beïnkt, waarna de afdruk op papier volgt. Natuurlijk alles machinaal en met flinke snelheid. Met offstedruk is dat anders. Deze techniek berust op het feit dat water en vet elkaar afstoten. De drukvorm is hier een metalen plaat met geprepareerd oppervlak. Hierop wordt fotografisch het af te drukken beeld aangebracht. Na ontwikkeling neemt de drukplaat vet (inkt) aan op de letters, lijnen en foto's, op alle overige plaatsen neemt zij vocht aan en stoot inkt af. Na elke druk vindt dus beïnkten en bevochtigen plaats op een volkomen vlakke plaat.

Wilma: Komen op deze manier ook de foto-herdrukken tot stand, die zo in advertenties worden aangekondigd?

D. J. Th.: Inderdaad, deze methode is erg in zwang gekomen. Het oorspronkelijke werk hoeft niet overgezet te worden. Dat geeft een grote besparing. De pagina's worden dan bijvoorbeeld met 8 tegelijk voor de kamera gelegd. Je moet dan natuurlijk wel genoegen nemen met een oudere spelling.

Gert: Kost het veel moeite om de regellengte van een boekpagina gelijk ie houden?

G. Th.: Dat is geen probleem. De zetter tikt op een toetsenbord een zogenaamde eindloze band. Je zet dus het hele verhaal of hoofdstuk van d.e eerste letter tot en met de laatste punt onafgebroken. Alleen een nieuwe alinea geef je aan. De fotografische zetmachine wordt ingesteld op een bepaalde regel breedte en maakt d.m.v, variabele spaties elke regel vol. Woordafbrekingen vinden automatisch plaats via een Komputergestuurd afbreekprogramma.

Wilma: En wie korrigeert dan het zetwerk?

D. J. Th.: In de eerste plaats vindt de „huiskorrektie" plaats bij de drukkerij op de „vuile proef", daarna komt de auteurskorrektie. Foutjes worden verbeterd en de pagina's op stand gezet, waarna de drukplaat kan worden gemaakt.

Gert: Drukt u pagina na pagina af in de oplaag die de uitgever bestelt?

G. Th.: Nee, er wordt een indeling gemaakt op een vel papier, waarop al naar gelang de paginagrootte 8 of 16 pagina's worden geplaatst. Afhankelijk van de omvang van het boek krijg je zo een aantal katerns (— vouwvellen), die door de binder gevouwen en gebonden worden.

Wilma: Er zijn nogal wat verschillende papiersoorten. Welke keuze is bepalend voor een boek?

D. J. Th.: Wat de papierdikte betreft wil ik een paar voorbeelden noemen. Denk aan een zakbijbeltje, waarin 1.000 bladzijden maximaal 2 cm, dik mogen zijn. In een grote kanselbijbel staat hetzelfde, maar door het gebruik van dun papier (bijbeldruk) en ook een kleinere letter krijg je zo'n „dunne" Bijbel. Een kinderleesboekje krijgt meestal een dikke papiersoort om toch wat „body" aan het boek te geven.

Gert: Hoe snel loopt een drukpers waurop boeken gedrukt worden?

G. Th.: Vroeger, en dan denk ik aan het begin van deze eeuw, was men al gelukkig met 500 druks per uur. Afhankelijk van het type machine ligt dat nu ongeveer tussen de 5.000 tot 10.000 vellen per uur.

Wilma: Bindt u de boeken dan zelf in?

D. J. Th.: Boekbinden is: een speciaal vak. De verschillende bindwijzen en boekbanden vragen een te grote investering in apparatuur en vakmensen om dit rendabel zelf te doen. Denk maar aan het gebonden boek, de paperback en .de-pocket.

We hebben toch wel een indruk gekregen wat er zoal gebeurd is voordat een boek in de winkel ligt. Boeken zijn niet goedkoop, maar dat heeft natuurlijk ook te maken met ons kleine taalgebied.

We hopen dat voor de lezers van Daniël" een beetje duidelijk is geworden hoe een boek gemaakt wordt. De „gebroeders" Thijssen willen we hartelijk dank zeggen voor .de informatie die ze ons gegeven hebben!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen