PROGRESSIEF-CONSERVATIEF

Betekenis

Betekenis Om cle twee termen boven dit artikel te leren kennen, is het .goed allereerst een woorden boek te raadplegen.

Van Dale omschrijft ze zo:

conservatief — behoudend, vasthoudend aan het geijkte, aan de bestaande toestanden, vooral op politiek gebied, afkerig van ingrijpende veranderingen.

progressief = in rechte lijn voortgaand, , voortschrijdend, zich geleidelijk ontwikkelend,

op vooruitgang gericht, vooruitstrevend.

Als we dit goed op ons laten inwerken, dan weten we al veel. De tegenstelling komt al duidelijk tot uiting.

De zaak nog wat omschrijvend zouden we kunnen zeggen:

Progressief zijn is een geesteshouding die wordt gekenmerkt door d ! e geneigdheid tot welwillende aanvaarding van het nieuwe, een kritische beschouwing van het bestaande en een betrekkelijk geringe waardering voor het verleden. Deze drie facetten hangen met elkaar samen: wie het nieuwe makkelijk een plaats wil geven, is bereid het bestaande daarvoor op te offeren en heeft dan voor het verleden vanzelf nog slechts belangstelling voor zover het ons euriose te aanschouwen geeft. Conservatisme daarentegen vinden we bij hen die behept zijn met het denkbeeld dat de bestaande toestanden in de maatschappij waard zijn gehandhaafd te blijven, dat er in ieder geval niet te veel en te snel in gewijzigd moet worden. In de historie gewortelde tradities moeten niet lichtzinnig worden doorbroken, de waarde ervan is niet gering.

Politiek

Beide woorden hebben een specifiek politieke kleur gekregen. In onze vaderlandse politiek spreekt men wel van de „progressieve concentratie", als m.en de samenwerking van de „linkse" partijen bedoelt. Progressiviteit betekent dan zoveel als het streven om de ongelijkheid die in de samenleving voorkomt ten aanzien van de verdeling van bepaalde waarden, te verminderen of af te schaffen. Dit streven gaat doorgaans gepaard met een nergens op gebaseerd geloof in de vatbaarheid van de mens voor verbetering en in de onbeperkte vooruitgang van de samenleving door onze menselijke inspanningen.

Het conservatisme meent daarentegen dat de maatschappij juist door de verschillen kan blijven reilen en zeilen. De kapitalistische ekonomische struktuur is van vitaal belang voor onze bestaanszekerheid. Het gewordene wordt hoger gewaardeerd d: an het wordende. Er is maar weinig nodig om in traditionalisme terecht te komen.

Maatschappij

Buiten het direkt politieke vlak is de tegenstelling al even duidelijk. De roep om aan de mondige mens inspraak en medezeggenschap te geven in allerlei situaties, de mee samenhangende gezagskrisis, de schreeuw om emancipatie van de vrouw, de wijziging in het huwelijksmoraal, het zijn evenzoveel tekenen van de progressie. Het aantal voorbeelden zou nog gemakkelijk te vermeerderen zijn, maar volledigheid is niet mogelijk in het kader van dit artikel en ook niet nodig.

Frappant is dat de conservatief in ekonomisch opzicht, zich soms zeer progressief meent te moeten opstellen als het om meer ethische vragen gaat. Dat maakt de situatie er wel komplexer door. Wie de ekonomische orde wil handhaven, loopt soms toch voorop, als het er om gaat, dat de normen van de Bijbel overboord moeten, dat alle „taboes" moeten worden geslecht.

Waardering

We moeten ons niet laten meeslepen in het polariserend denken dat deze tegenstelling tot het kriterium van iemands levenshouding maakt.

Progressiviteit kan goed zijn: een ontwikkeling, het leven is geen stilstand, we kunnen niet leven bij het verleden alleen. Groei, voortgang, is schriftuurlijk en eigen aan het leven.

Anderzijds is bewaren van het goede ook een zaak van levensbelang. De breuk met het verleden doet losslaan, ontworteld en onthecht, ontneemt alle vastheid. Het kriterium is niet: oud of nieuw, maar: is de zaak waar het om gaat in overeenstemming met de bijbelse normen?

Een progressieve instelling garandeert niet persé, dat het in dit opzicht wel in orde is. De praktijk bewijst het wel anders.

Ook het conserveren van het bestaande is niet bij voorbaat juist. Alle bestaande strukturen in ons maatschappelijk bestel zijn niet identiek met de door God gewilde ordening. En voor zo-ver ze dat niet zijn, mogen ze kritisch benaderd worden en mag en moet worden opgeroepen, zodanige wijzigingen aan te brengen dat het leven meer en meer met het Woord van God. zal overeenstemmen.

Oud is niet goed of slecht omdat het oud is en nieuw niet omdat het nieuw is. Zowel het oude als het nieuwe dat zich aandient, hebben we te toetsen aan de Bijbel. Beproeft alle dingen, behoudt het oude of nieuwe. Nee, er staat: ehoudt het goede (1 Thess.. 5 : 21).

Evenwicht

Paulus schrijft aan de Efeziërs (in 5 : 8 en 10): ij waart eertijds duisternis, maar nu zijt gij licht in" de Heere: andel als kinderen des lichts, beproevende wat de Heere wel-behage-lijk is.

Daar gaat het om: gij waart eertijds duisternis — gij zijt nu licht. Drieërlei kontrast. Er was wat gebeurd. Ze hadden een „eertijds" en een „nu", ze waren overgezet uit de „duisternis" in het „licht". Door wedergeboorte. Dat moet ook voor mij en voor jou zo zijn. Dan kunnen we „wandelen" (dat is ontspannen) in het licht: je hebt dan ogen en een lamp (het Woord van God) en de vraag is dan niet meer „progressief of conservatief", maar: „Is het de Heere welbehaaglijk? "

De synthese van oud en nieuw is dan mogelijk. Star traditionalisme en krampachtige vooruitstrevendheid zijn beiden overbodig.

Ds. I-L G. Abma scheef eens: „Een kind van God heeft iets, dat een ander niet heeft: hij behoort de Iieere. In het Koninkrijk der hemelen onderwezen, taxeren, ze de zaken van leven op de juiste prijs. Ze kunnen en mogen ondanks hun gebreken en zwakheden, die bepaald niet weinig en gering zijn, een stabiel element vormen, en ze behoren dat te doen. Meer dan in progressiviteit of conservatisme moeten ze hun merk zoeken in de stabiliteit".

Het besef dat hier en nu de onvolkomenheid blijft, doet bij wijle hunkeren naar het komende Rijk. Soms mag het geloof zeggen, met art. 37 van onze Nederlandse Geloofsbelijdenis: „Daarom verwachten wij die grote dag met een groot verlangen, om ten volle te genieten die beloften Gods, in Jezus Christus, onze Heere."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen