Het handboek ven Groen van Prinsterer

Voor de negende keer is het „Handboek der Geschiedenis van het Vaderland" uitgegeven. In 1846 voltooid na een intensieve studie van 15 jaar door de schrijver Groen van Prinsterer, is dit een standaardwerk geworden binnen en buiten de Gereformeerde gezindte. Groen van Prinsterer was wel bij uitstek geschikt om dit werk te schrijven. Hij was niet alleen politicus, jurist, literator, geschoold theoloog, maar ook historicus. Zijn funktie op het Huisarchief van Koning Willem I waar de korrespondentie der Oranje's vanaf de zestiende eeuw bewaard werd, en zijn werk in o.a. de volksvertegenwoordiging, waar hij met uiteenlopende geestesstromingen in aanraking kwam, deed hem de noodzaak inzien van een boek waarin de geschiedenis van de natie vanuit een welomlijnd standpunt beschreven werd, . In ons kleine land had God grote dingen gedaan. Juist die eigen godsdienstige ontwikkeling gaf Nederland een eigen plaats temidden van de Europese volken en stempelde het nederlandse volkskarakter. Daarom deelt Groen de geschiedenis van de Republiek in vier perioden in: Lijden voor het geloof, 1517-1568; Strijd voor het geloof, 1568-1648; behoud en bescherming van het geloof, 1648-1713; Afval van het geloof, 1713-1795. Het is derhalve duidelijk dat Groen vanuit een partij-gebonden standpunt schrijft. Die kritiek is door anderen uitgesproken, reeds kort na het verschijnen van het Handboek. Groen doorzag echter de hooggeroemde objectiviteit in zijn kern. Het neutraal zijn leidt tot kleurloosheid, oppervlakkigheid en een verkapt stelling-nemen. Groen wil duidelijk maken waar hij staat. Zijn partijdigheid is er een van hoog gehalte. De feiten worden recht gedaan, personen worden nergens gehekeld, en de konklusies worden onderbouwd met dokumenten en argumenten.

De waarde van het boek wordt daardoor ook buiten de gereformeerde gezindte erkend. Hoewel Groen het Handboek had geschreven voor het gewone volk, bezit zijn geesteskind toch ook onmiskenbare wetenschappelijke kwaliteiten. Het biedt ons een schat aan informatie in een gedrongen stijl, bijna 1000 bladzijden lang volgehouden.

Toch kan de vraag gesteld worden of een boek van 1846, hoe goed het in zijn tijd ook geweest moge zijn, in 1979 nog wel voldoen kan.

Het zou natuurlijk het mooiste zijn als er in onze eigen tijd een handboek kon verschijnen, geschreven vanuit dezelfde beginselen als het werk van Groen en met dezelfde gedegen kennis van het verleden van ons land. Maar dan met het voordeel dat het bijgewerkt zou zijn tot op de eigen tijd. De historie is niet alleen verder geschreden, ook de historische wetenschap heeft zich verder ontwikkeld. Wij moeten het echter stellen zonder zo'n vakwerk; nog steeds heeft het werk van Groen geen opvolger gekregen. Welnu, dan kan toch gesteld worden, dat Groens handboek ook na 130 jaar zijn betekenis niet verloren heeft. I-Iet is een betrouwbaar kompas voor een ieder die kennis wil nemen van ons verleden. De oud-fraktieleider van het G.P.V. in d.e Tweede Kamer, de heer P. Jongeling, schrijft in het voorwoord onder het kopje „Een werk dat niet veroudert": Generaties lang is het Handboek der Geschiedenis van het Vaderland voor duizenden tot zegen geweest.

In een inleidend hoofdstuk gaat de heer W. van der Zwaag in op het historische werk van Groen. De heer Van der Zwaag is hoofd van een basisschool in Barneveld en daarnaast bezitter van de akte M.O. Geschiedenis.

Een register ontbreekt in deze twee-delige uitgave, maar de uitvoerige inhoudsopgave maakt het mogelijk snel een bepaald onderwerp te zoeken.

Naast alle andere boeken van Groen (Ongeloof en Revolutie, de Archives, waarin de archiefstukken van de Oranje's werden uitgegeven, Maurice et Barnevelt, woarin Groen opkomt tegen een eenzijdige historische voorstelling die Oldenbarnevelt slachtoffer doet zijn van fanatieke kontra-remonstranten) neemt dit boek zeker niet de geringste plaats in. Wij zijn dan ook verheugd over deze keurige uitgave.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen