JONGEREN IN PSYCHISCHE NOOD

Je bent vaak geneigd om je eigen tijd als uniek te ervaren. Je krijgt het gevoel, dat veel dingen vroeger minder gekompliceerd waren dan nu.

Zo lijkt het, alsof er in deze tijd meer psychische nood onder de mensen is, dan vroeger. Misschien is het waar, hoewel er vroeger zeker ook veel problemen waren. Ik denk, dat er tegenwoordig veel meer open over problemen gesproken wordt.

Wat is er aan de hand in onze tijd?

Om iets over de problemen in deze tijd te kunnen zeggen, wil ik, vanuit de achtergrond van mijn beroep, ons tijdperk overzien.

In de vorige eeuw is het tijdperk van de industrialisatie begonnen, met de geweldige opkomst van de techniek. Daarnaast ook een geweldige bloei van de medische wetenschap. Vooral in de middeleeuwen bestond er een magische gedachtengang over het ziekzijn. Ook bij primitieve volken ziet men nog het beroep van geneesheer en priester in één hand. Zag men een pestepidemie als een straf van God, zonder te weten, vanwaar deze kwam, de ontdekking in de vorige eeuw van de pestbacil bracht grote verandering in dit denken. Zo werden ook de tubereelbacil en de leprabacil ontdekt. Men vond voor vele ziekten een ziekteoorzaak.

Tegelijkertijd was de vorige eeuw, vooral in West-Europa, de eeuw, die onder de ban stond van Koningin Victoria van Engeland: het Victoriaanse tijdperk, gekenmerkt door aan de ene kant bloei van wetenschap en techniek, terwijl aan de andere kant emotionele uitingen weggestopt werden. Vooral de preutsheid stond hoog aangeschreven, en de sexualiteit werd ver weggedrongen.

Dit had! het gevolg, dat we een periode kregen van produceren en presteren, een verheerlijking van het intellekt en een afwijzen van emotionele uitingen. Men leefde in een bepaalde dwang, een keurslijf: leren, produceren, carrière maken. In onze tijd treedt een zeker keerpunt op. Door de technische vooruit-

gang kunnen we veel, We kunnen binnen acht uur van West-Europa in de Verenigde Staten komen. We kunnen automatisch telefoneren met 't andere einde van de wereld. We kunnen naar de maan reizen en wie weet welke mogelijkheden er nog in het verschiet liggen. Maar de emoties, de gevoelens, die weggedrukt worden, zijn geleidelijk aan weer naar boven gekomen.

We beleven nu een tijd, waarin men zich vrijmaakt van de dwang en dit enge keurslijf. Er wordt minachtend gesproken over de prestatiemaatschappij. Je moet voor je plezier werken. De vrije tijd is belangrijk geworden.

Vooral heeft zich in deze tijd, als reaktie op het Victoriaanse tijdperk, een bevrijding van de sexualiteit in gang gezet. Gevoelens en emoties mogen vrij geuit worden.

Wanneer je altijd in een dwang, in een bepaald patroon en keurslijf geleefd hebt, dan komen er, wanneer dit patroon doorbroken wordt, bepaalde angstgevoelens vrij. Wanneer je op een moment iets doet, dat je nog nooit gedaan hebt, komen er angstgevoelens naar boven.

Zo ontstaan er, bij de vele veranderingen in deze tijd, bij de mensen gevoelens van onzekerheid, angst en schuld. Er is geen strakke lijn meer, waarbij je je zeker voelt over wat wel en niet mag.

Bij de vele nieuwe ontwikkelingen worden de mensen gedwongen om over de dingen na te denken.

Waarin moet je wel en waarin niet meegaan. Er zijn in deze eeuw vele nieuwe dingen gekomen. Toen de eerste radio kwam werd dit gezien als iets van de duivel. Mag je zo'n ding wel in. huis hebben?

Hetzelfde zien we met de komst de televisie. van

Ook met het verkeer: eerst kwam de fiets, later de auto. Het waren dingen die er niet eerder geweest waren. Wat moet een christen ermee: wel of niet aksepteren? Achteraf is het vaak gemakkelijk om erover te praten en te oordelen.

Naast een tijdperk van vele veranderingen leven we ook in een tijdperk van overladenheid van prikkels. In het begin van deze eeuw leefde men betrekkelijk rustig. Me leefde en werkte in een kleine dorpsgemeenschap, of stad, , Men kende een kleine kring mensen en familie. De post was een aantal dagen onderweg, de krant kwam af en toe. Alles wat buiten de kleine kring gebeurde was ver weg.

Maar nu leven we temidden van de gehele wereld. Men verneemt tijdens het televisiejournaal alle nieuws van de gehele wereld. Men weet precies, waar vandaag oorlog is, waar een vliegtuig is neergestort of waar een ernstige ramp gebeurd is.

Alle narigheid komt over je heen en moet je verwerken.

Daarbij komt nog de toename van het lawaai, de intensiteit van het verkeer, kortom een teveel aan stress.

Ik signaleer in deze tijd tegenstellingen: er is een toenemende sexuele vrijheid, maar tegelijkertijd een toenemende eenzaamheid en armoede aan kontakt.

Er is aan 'de ene kant een toename van geweld en agressie en tegelijkertijd een propageren van geweldloosheid.

Problemen van deze tijd

Op mijn spreekuur zie ik een aantal telkens terugkerende problemen.

Enkele hiervan heb ik in willekeurige volgorde opgeschreven:

— „Ik zie het niet meer zitten". Dit zijn gevoelens van depressie. Het is hierbij, alsof je het leven, door een donkere bril ziet. Soms gaan deze depressieve gevoelens zover, dat er gedachten komen als: was ik maar dood, uitmondend in zelfmoordgedachten. Dit is vaak een vlucht: een poging om deze wereld met. zijn problemen te ontvluchten.

— De verslaving. Er is een toename van verslaving aan alkohol en diverse drugs. Ook dit is een poging om weg te vluchten uit de problemen in een roes, om na het ontwaken in de harde realiteit, opnieuw naar het middel te grijpen. Zo is de verslavingscirkel gesloten.

•— Problemen van eenzaamheid. Men voelt zich geïsoleerd en men kan vaak geen kontakt krijgen met de medemensen. Er zijn natuurlijk diverse oorzaken, die tot eenzaamheid leiden.

— Een groot aantal sexuele problemen. Doordat er meer open over sexualiteit gesproken worden, durft men ge-

makkelijker met zijn problemen komen. te

— Problemen rond het werk. Klachten, die optreden bij werken onder te grote stress, maar ook problemen, voorkomend uit gedwongen werkeloosheid.

— Slaapstoornissen. Niet kunnen inslapen of vroeg wakker zijn.

— Klachten voorkomend uit een overspannen zijn. Ook bij jonge mensen komt dit voor.

— Problemen in de gezinnen tussen ouders en kinderen.

Psychische en geestelijke nood

Genoemde problemen hebben te maken met onze relatie tot onze medemensen: de relatie met onze ouders, de relatie met onze man of vrouw, de relatie met onze werkgever en kollega's. Als mens leven wij in relatie met anderen. En in deze relaties treden vaak stoornissen op. Oorzaken voor deze stoornissen liggen nogal eens op het emotionele vlak. Er kan sprake zijn van een gestoorde emtionele ontwikkeling, waarin angsten, depressies en kontaktstoornissen kunnen voortkomen. Maar naast deze horizontale relaties is er de vertikale relatie van de mens met God. Dit is het geestelijk aspekt van de mens. En vanuit deze relatie met God hebben wij als christenen weer een bijzondere relatie met onze mede-christenen binnen de gemeenschap van de kerk.

Psychotherapie en zielszorg

Bij het oplossen van problemen heb je vaak hulp nodig.

Ik wil erop aandringen om niet te lang alleen met een probleem te blijven rondtobben. Soms kan schaamte een rol spelen om met je probleem naar iemand toe te gaan.

Soms kan ook een trotse instelling een rol spelen: ik moet het alleen opknappen. Je kunt onderscheiden: algemene menselijke hulpverlening en professionele hulpverlening. Algemene hulp wil ik omschrijven als: mensen helpen mensen.

Vaak kan een gesprek met een goede vriend al een grote opluchting zijn. Een bijzondere hulp is de zielszorg. Meestal betreft het hier problemen rond het geloof en de kerk. Diegene die deze hulp verleent is meestal de predikant of een ouderling.

Gelukkig blijken veel problemen op deze wijze oplosbaar.

Er zijn echter ook problemen, waarvan het blijkt, dat ze niet zo gemakkelijk te behandelen zijn.

Dit blijken vaak problemen, die voortkomen uit een emotionele stoornis. Om de aard en de omvang van zo'n probleem vast te stellen is een meer professionele hulp nodig.

Deze wordt gegeven door de huisarts, een psychiater een psycholoog of een psychiatrisch geschoolde hulpverlener. Het kan zijn, dat er dan geadviseerd wordt: een psychotherapeutische behandeling, Nu hebben vooral veel christenen hier een grote angst voor. Vooral de angst om hierdoor geestelijk schade te lijden.

Maar ook de keerzijde is waar: een zich niet onder behandeling stellen kan psychisch en geestelijk schade toebrengen. Je hoeft echter niet zomaar in een behandeling te stappen. Je hebt het recht om te vragen, wat er precies gaat gebeuren en je kunt dit eerst rustig met je predikant of huisarts bespreken. Er zijn diverse verschillende vormen van psychotherapie en het gaat de opzet en omvang van dit artikel te buiten om hierop dieper in te gaan.

De vraag, die vaak gesteld wordt is: kan een psychotherapie, wanneer die gegeven wordt door een therapeut die geen christen is, aan je geloofsleven schade toebrengen?

In zijn algemeenheid kan ik hier geen ja of nee op zeggen. Het belangrijkste is: je bent er zelf bij. Psyhotherapie is niet iets, dat jou overkomt, maar het is een hulp om aan jezelf te werken. Ik wil besluiten met deze algemene richtlijn:

Ga in ieder geval met het probleem, waar je niet uitkomt, naar jouw huisarts of predikant.

Wanneer een diepergaande emotionele stoornis vermoed wordt, dient in ieder geval een advies van een deskundige ingeroepen te worden.

Mogelijk kan een gesprek met een psychiater of psycholoog, die christen is, meer duidelijkheid geven over de weg die ingeslagen moet worden.

Woerden.

W. Chr. F. de Vries, psychiater.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen