MUZIEK ALS RELIGIEUS VERSCHIJNSEL

Muziek is in onze maatschappij zo gewoon geworden, dat we er nauwelijks meer enige aandacht aan besteden. Het is zelfs zo, dat we het als opmerkelijk beschouwen, wanneer we ergens komen, waar de ruimte niet resoneert van muziek, hetzij door oorverdovende kreten en daverend geweld, hetzij door meer gekultiveerde vormen van de muziek. Dag en nacht is de radio in staat om ons van allerlei soorten klanken te voorzien en wanneer dit niet naar onze smaak is, bezitten we de mogelijkheid om onze eigen lievelingsmuziek van de geperste schijf of uit het kleine doorzichtige bandje tevoorschijn te toveren. Elk wat wils.

Het verschijnsel muziek is niet zomaar een onbetekenende zaak. We kunnen hier spreken van een moderne vorm van godsdienst, die ook ons milieu niet onaangetast heeft gelaten. In veel gezinnen en vooral bij jongelui is het een onmisbaar stuk van hun leven geworden. Het schijnt mij toe dat de stilte voor veel mensen, ook voor veel jonge mensen een ondragelijke last is. We moeten toch vooral niet te veel de gelegenheid krijgen om over onszelf na te denken, want dan kan de angst en de eenzaamheid ons zo bespringen, dat het ondragelijk wordt. Daarom dreunen de fabriekshallen en de werkplaatsen en de kantoren van Hilversum 3.

Eurovisie Songfestival

Hoe belangrijk de muziek wel is, wil ik aan de hand van enkele voorbeelden duidelijk maken. Op 22 april j.1. werd weer het Eurovisie-Songfestival gehouden, een gebeurtenis waaraan ongeveer 20 landen deelnamen om met een bepaald liedje de eerste prijs te halen.

Dit gebeuren, dat aanvankelijk een internationale ontspanning op kleine schaal was, is nu uitgegroeid tot een enorme gebeurtenis, die door ruim 400 miljoen mensen in meer dan 30 landen rechtstreeks via t.v. of radio wordt meegemaakt. Dat het verkrijgen van een eerste plaats de winnaar geen windeieren legt zal duidelijk zijn, wanneer je bedenkt dat de kontrakten met platenmaatschappijen die hieruit volgen een goudmijn openen.

Zo werd de Zweedse groep Abba wereldberoemd na hun overwinning in 1974. Meer dan een miljoen l.p.'s vonden hun weg naar liefhebbers, en nog steeds zie ik op school veel agenda's en tassen gesierd of liever ontsierd door de naam van deze groep.

De platenindustrie

De platenindustrie is momenteel groter dan de t.v. of filmindustrie en neemt dan ook de eerste plaats in in de amusementsindustrie. In de V.S. worden jaarlijks ongeveer 2600 nieuwe l.p.'s en 6200 nieuwe singles uitgebracht. Opbrengst in 1977 2V2 miljard dollar. Een ander voorbeeld van de huidige verslaving aan de godsdienst der muziek is het fenomeen Elvis Presley geweest. De hele wereld was geschokt door zijn doodsbericht en op allerlei manier probeert men deze ster voor de toekomst te bewaren. Een man die op het hoogtepunt van zijn roem 5 a 6 miljoen dollar per jaar verdiende, van wie meer dan 500 miljoen platen zijn gemaakt, maar die, toen hij eens verkouden was en door een lijfwacht gevraagd werd „hoe voel je je nu? " het veelzeggende antwoord „eenzaam" gaf.

Techniek in de muziek

En dan de technische kant van deze muziekwereld, hoe staat het daarmee? Gaat het nog om muzikale gaven of is het meer een kwestie van elektronische techniek geworden?

Bij de produktie van popplaten wordt gebruikt gemaakt van geluidsbanden met 16 tot 24 sporen, waarop de muziek wordt „ingevuld". Meestal eerst de ritmesektie, dan de achtergrondsmuziek, vervolgens koor-en tenslotte solozang. Al die sporen blijven dan apart op de band staan en worden met behulp van ongeveer 300 regelaars en schakelaars gemixt tot men het gewenste resultaat heeft gekregen. Een resultaat, wat overigens nooit in werkelijkheid valt uit te voeren. Er worden dan ook geen platen gemaakt van de muziek, maar men probeert de muziek zo natuurgetrouw of beter zo onnatuurgetrouw mogelijk na te bootsen aan de hand van de platenmuziek. Er zijn popgroepen, die om deze effekten te kunnen bereiken op pad trekken met een uitrusting van maar liefst 30 ton en daarbij de nodige elektriciens om toch maar dit effekt te krijgen. Het financiële voordeel kan dan ook onmogelijk meer in zo'n optreden zitten, maar moet gezocht worden in de reklame voor eigen platen, waarvan de winst vooral boven de 100.000 exemplaren begint binnen te stromen.

Ik vond de popplatenindustrie ergens omschreven als: „het meest krankzinnige wat de Amerikaanse zakenwereld te bieden heeft, een hels spektakelstuk, boordevol ziekelijk egoïsme, genotzuchtige levensbeschouwingen, piraterij, sex en elektronische toverkunsten — en dat — alles gedreven door ongelooflijke hoeveelheden ping-ping". Verder kommentaar overbodig, dunkt me!

Popmuziek

Het is niet toevallig dat ik de popmuziek noem, want dit is de meest gevraagde muziek van onze tijd. De popmuziek, in allerlei genres van moderne pop, hard rock tot en met de klassiek geïnspireerde pop neemt momenteel meer dan 60% van de totale platenverkoop in beslag. Hoe geliefd daarbij klassieke muziek is, wordt wel duidelijk, wanneer je ziet dat dit 5% is, de cijfers spreken hier voor zichzelf.

En deze popmuziek is voor miljoenen jongeren niet slechts een vorm van amusement, maar het is een geloofsartikel, waardoor zij hun verlangens en hun wrevels vertolken. De platenindustrie die dit scherp inziet weet dit goed uit te buiten en richt zich volledig op de voorliefde van de jeugd en op de onderwerpen waarom het in hun leven draait n.1. de liefde en de generatieverhouding tussen hen enerzijds en hun ouders en de volgens hen ondeugdelijke maatschappij anderzijds. Begrijpelijk zijn dan ook de twee grote thema's van de muziek: romantiek en rebellie.

„Voor wie pop een stuk geloof is, is geld uitgeven aan grammofoonplaten hetzelfde als geld in het kollektezakje stoppen".

Idolen

Ik ben bang dat ook dit laatste citaat voor velen van ons ook opgaat, wanneer ik om me heen zie en bemerk hoe ook bij ons deze muziek is doorgedrongen. Veel jongelui beseffen misschien niet eens wat de achtergrond is van deze muziek, maar toch laten ze zich meeslepen door allerlei idolen, die als religieuze leiders ontelbare jongeren vervoeren.

Als eerste van hen zouden we Jubal kunnen noemen. Hij was de vader van allen, die harpen en orgelen handelen. Als nakomeling van Lamech wordt hij ons getekend als iemand, die het doel ging zoeken in de mens zelf en niet in de eer van zijn Schepper. Zijn komposities vervulden de wereld waar met God was afgerekend en waar de mens met eigen kunnen en kennen de troon had beklommen. Vinden we hier niet dezelfde goddelijke eer aan een mens bewezen, zoals men die tegenwoordig aan de grote idolen toekent. En dat terwijl ze voor ons geen enkele boodschap hebben, want het hopeloze en uitzichtloze schittert bij hen door alles heen en in feite kennen ze geen ander thema dan de eenzaamheid! Zouden we daarom bij deze radeloze mensen een oplossing zoeken voor onze eigen problemen, denk je hier je leven vervulling te geven? Dan dansen we mee om het gouden kalf van 1978.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen