HOOFDSTROMEN IN DE POLITIEK

Het is moeilijk om in het bestek van een kort artikel de hoofdstromen in de politi te beschrijven. Men is gedwongen de grote lijnen te volgen; nuanceringen kunn nauwelijks worden aangebracht.

Om verantwoord te kunnen schrijven moet een keuze worden gemaakt. Vanda dat met name de volgende politieke partijen zullen worden besproken:

1. de Partij van de Arbeid, de P.P.R. en D '66. 2. het C.D.A. 3. de V.V.D. 4. de S.G.P., de R.P.F. en het G.P.V.

Nog één opmerking vooraf: in het artikel wordt getracht een beeld te geven van de partijen; waar geen duidelijke konklusies zijn getrokken werd voldoende ondersch* dend vermogen bij de lezer verondersteld om zelf konklusies te trekken.

1. PvdA / P.P.R, / D'66

Beginnen we met de PvdA dan zien A een partij met verschillende gezichte Men treft er gematigde figuren aan c de ministers Duisenberg en Van der Sto anderzijds zien we meer radikale figur als minister Pronk, André van der Loi en Ien van den Heuvel.

Hoewel in de reeds losgebarsten verki zingsstrijd met name minister Duisenbe op de voorgrond wordt geschoven, is Y geenszins denkbeeldig dat de beslist n kleine linkervleugel in de partij een t langrijk stempel op het te voeren reg ringsbeleid gaat drukken.

In 1966, een jaar dat veel veranderi bracht in politiek Nederland, werd in PvdA het geschrift „Tien over Rood" É publiceerd, een stuk van de groep „Niei Links", een radikale stroming binnen partij die veel invloed heeft gehad en waarvan de ideeën steeds meer ingang he ben gevonden.

De schrijvers van het pamflet meenden dat de partij zich meer het lot van ekonomisch zwakkeren moest aantrekken en meer links — wat dat ook moge zijn zou moeten denken. Naast de tegenstellingen tussen werkgevers en werknemers moi zij ook partij durven kiezen tussen producenten en konsumenten, grondbezitters rekreatiezoekenden, huiseigenaren en huurders, tussen gezagsaanbidders en nc konformisten. Deze denkbeelden hebben steeds meer ingang gevonden binnen partij. Men denkt er sterk polariserend.

Eén en ander wreekt zich duidelijk: de kongressen van de partij kenmerken zich dc dikke kongresmappen: vrijwel elk voorstel krijgt een aantal wijzigingsvoorstellen, 2 dat het voor de kongresganger moeilijk wordt om de draad vast te houden.

Het grapje: „wil de echte arbeider opstaan" wordt dan ook niet geheel ten onrecl gemaakt. De partij is in handen van intellektu.ëlen!

partij kenmerkt zich verder als een partij die onvrede heeft met de huidige latschappelijke verhoudingen; men koerst naar een socialistische maatschappij.

t streven wringt nogal eens met de opvattingen over demokratie. In dit verband ig worden gewezen op het feit dat bijv. in Rotterdam en andere plaatsen programlleges werden gevormd; men wilde een program realiseren, hetgeen met zich ? ebracht dat men geen koncessies aan andere partijen kon doen, zodat men die ivoudigweg maar weerde uit de kolleges van B. & W.

polarisatiedrang in de partij zal aan dit verschijnsel niet vreemd zijn.

men we bij de P.P.R. dan zien we een toch wat andere partij. Zoals de naam zegt is de partij voor radikale maatregelen. Men koerst volgens het zeggen, 'liswaar niet naar een socialistische maatschappij, de vraag is echter of de maatïappij die zal bestaan als de idealen van de P.P.R. zouden worden gerealiseerd veel vijkt van een socialistische maatschappij.

P.P.R. is ontstaan uit radikalen binnen de A.R.P., C.H.U. en K.V.P. Op 11 mei 57 werd de officiële oprichting van de politieke werkgroep „Christen-Radikalen" send gemaakt:

e politieke Werkgroep stelt zich ten doel de huidige christelijke partijen om te rmen tot organisaties met een radikaal en vooruitstrevend program".

werkgroep trachtte dus eerst invloed uit te oefenen binnen de bestaande christece partijen. Toen men zag dat de idealen daar niet gerealiseerd konden worden, htte men de P.P.R. op. Dit verklaart voor een belangrijk deel de aversie die er men de partij bestaat tegen de partijen die thans het C.D.A. vormen. Het kongres i de P.P.R. nam op 16 april j.1. zelfs het besluit om de oppositie in te gaan als een ver progressief kabinet na de verkiezingen niet tot de mogelijkheden behoort. P.P.R. kenmerkt zich door haar weerstand tegen de huidige ekonomische orde, ze 2ft uitgesproken ideeën over kernenergie, de , , derde wereld" e.d.

sluitend nog een citaat van Mr. Jurgens uit de bundel „Hergroepering der par-; n" (op een vraag of hij dichter bij de christelijke partijen dan de PvdA stond): ^ dacht dat dit een verouderde vraagstelling was. Het hangt namelijk van het litieke beleid van deze partijen af. Ze maken alle deel uit van de gevestigde orde zijn dus alle evenzeer aan een grondige schoonmaakbeurt toe".

er D '66 wil ik kort zijn.

partij heeft zich onder Terlouw los weten te maken uit de worggreep van de dA. Zij scheen geen bestaansrecht meer te hebben, doch vertoont momenteel, na i intensieve werfaktie, weer een aardige groei.

partij kenmerkt zich door een pragmatische instelling; ze bekijkt de problen zoals ze zich voordoen en wil dan met een „redelijke" oplossing komen. Eén en der impliceert een zekere beginselloosheid,

partij heeft mijns inziens bestaansrecht door de grote kloof tussen de liberalen de socialisten, tussen welke beide uitersten zij onderdak kan bieden aan met name niet-konfessionele kiezers.

2. Het C.D.A.

De samenwerking tussen de K.V.P., de C.H.U. en de A.R.P. is op papier rond, nu de partijen zich verenigd hebben in het C.D.A. Dat betekent niet dat nu duidelijk is wat we aan deze partij hebben. Zij vertoont de eigenschappen van lakmoespapier dat rood of blauw wordt al naar gelang waarmee het in aanraking komt. Men ziet nu liefdesbetuigingen aan de PvdA, dan weer naar de V.V.D. Wie de krant een beetje bijhoudt ziet dan ook opmerkelijke verschillen tussen uitspraken van de diverse vooraanstaande politici binnen het C.D.A.

indruk bestaat dat men het onverzoenlijke heeft willen verzoenen door de drie tijen bij elkaar te plakken.

op één noemer te komen hebben de partijen voor wat betreft hun eigen princile uitgangspunten nogal wat veren moeten laten. Het resultaat is dan ook, wat

betreft het christelijk karakter, een algemene, vrij oppervlakkige presentatie, waarv; met recht de vraag mag worden gesteld wat nu het specifiek christelijke is. Ook bi nen de PvdA is men ervoor om de naakten te kleden, de hongerigen te voeden e (wie niet trouwens!). Dat is hèt kenmerk van de christelijke politiek toch niet!

Tenslotte zij opgemerkt dat het nogal merkwaardig aandoet dat de C.H.U., die vi jaar lang oppositie heeft gevoerd tegen het kabinet-Den Uyl, nu opeens kan same werken met twee partijen die ministers leverden aan dat kabinet. De indruk besta dan ook dat het vormen van het C.D.A. meer is geschied om voor die partijen nog redden wat er te redden valt. Met name de K.V.P. is de laatste jaren sterk achte uit gegaan.

3. De V.V.D.

De V.V.D. wordt mijns inziens terecht wel een konservatieve partij genoemd, zij h dan voornamelijk op sociaal-ekonomisch gebied.

Waar het ethische vraagstukken betreft trekt de V.V.D. vaak zij aan zij op met PvdA. Op de Algemene Vergadering van deze partij op 29 maart j.1. deelde de voo zitter mee dat ook zijn partij maatschappijhervormingen wil. Die zouden dan geric moeten zijn op het versterken van ontplooiingskansen en het scheppen van me ruimte voor de eigen verantwoordelijkheid. De voorzitter zag raakvlakken met PvdA waar het de zedelijkheidswetgeving en de handhaving van de mensenrecht' betreft.

De V.V.D. heeft in de achterliggende jaren een verjongingskuur ondergaan; de g middelde leeftijd van de leden ligt behoorlijk wat lager dan enige jaren te voren, ht geen belangrijke konsekwenties heeft voor de onderwerpen die op de kongress worden aangesneden. Zo werd op het laatstgehouden kongres van deze partij nog aandacht besteed aan de abortus, de emancipatie van de vrouw, zorg voor sociaal zwakkeren, kernergie e.d.

Men kan stellen dat in grote lijnen klare wijn wordt geschonken door de V.V. Men weet wat men aan de partij heeft, al is het zo dat de inkomensverbetering c men de kiezers belooft als de V.V.D. in de regering komt nu ook niet is om van • vakantie te gaan. Misschien zit er een weekje vakantie op Texel in voor een zuir gezin.

4. S.G.P. / R.P.F. / G.P.V.

Ik wil deze partijen kort in omgekeerde volgorde behandelt Het kan kort omdat deze partijen voor een belangrijk deel . de lezer bekend mogen worden verondersteld.

De partijen hebben gemeen dat zij zich op het reformatorisc volksdeel richten. Zij willen bijbelse politiek bedrijven, zij 1 dat er akcentsverschillen zijn.

De partijen hebben dan ook gekozen voor één van de mir vergaande vormen van samenwerking te weten de lijstve binding.

Op deze wijze werd de eigen identiteit gewaarborgd en voc komen dat reststemmen naar andere partijen gingen.

Het G.P.V. is een partij die zijn kiezers voornamelijk rekruteert uit de Gereformeer Kerken art. 31. Het is een partij met een hardwerkend kader dat op niveau weet werken. Door haar sterke binding met het kerkgenootschap heeft zij zich echter een nogal geïsoleerde positie gemanoevreerd. Plaatselijke samenwerking met S.G.1 kiesverenigingen mislukte nogal eens vanwege het feit dat men binnen het G.P bezwaar had tegen het feit dat de S.G.P. een interkerkelijke partij is. Men deed d nogal eens een beroep op art. 27 N.G.B.

De R.P.F. is een nog jonge partij waar nog niet zóveel van te zeggen valt. Zij woi voor een belangrijk deel gevormd uit teleurgestelde leden van de A.R.P. en C.H.U. die zich niet met de vorming van het C.D.A. konden verenigen.

De vraag mag dan ook gesteld worden of deze partij veel levenskracht zal hebben, zij uit een reaktie op ontwikkelingen in andere partijen is geboren, zij het dat m beslist positieve bedoelingen heeft.

ïst but not least de S.G.P.

it is een partij met een duidelijke plaats in politiek Nederland. De partij bestaat sinds 1918 en heeft zich sindsdien vrij konstant weten te handhaven. Gezien de nge tijd die de partij bestaat is het niet te verwonderen dat haar optreden verhilt al naar gelang het karakter van het politieke optreden en de tijdsomstandig-; den in zijn algemeenheid zijn gewijzigd. Werden voor de oorlog in het parlement > or alle politieke woordvoerders voornamelijk de grote lijnen en de leidende beginlen besproken, na de oorlog zijn de diskussies praktischer en meer op details ge-: ht. De „handelingen" — dat zijn de letterlijke verslagen van wat in het parlement gesproken — van de laatste jaren zijn dan ook een veelvoud van de vooroorlogse landelingen". Ik meen dat van de huidige vertegenwoordigers in de S.G.P. kan Drden gezegd dat zij „het één doen en het ander niet nalaten": zij gaan voort in de »etstappen van hun voorgangers en weten te tonen dat de beginselen die zij voorian juist voor de praktische politiek konsekwenties hebben.

de afgelopen jaren zijn er nogal wat maatregelen genomen om effektief te kun-; n werken. Er is een studiecentrum opgericht dat het blad „Zicht" en studies over : tuele onderwerpen uitgeeft. Dit jaar is het voorlichtingscentrum van start geian dat er in is geslaagd een voorlichter aan te trekken. Op deze wijze hoopt en meer bekendheid te geven aan het doel en optreden van de partij.

e S.G.P. is een interkerkelijke partij. Dat is van het begin af aan ook de bedoeling weest van Ds. Kersten. Haar leden komen vnl. uit de Hervormde Kerk (Geref. > nd), de Gereformeerde Gemeenten, de Christelijke Gereformeerde Kerken, de ^reformeerde Gemeenten in Nederland en de Oud Gereformeerde Kerken.

e S.G.P. is een kleine partij, maar een van de weinige partijen, die er op wijzen it het houden van Gods geboden heilzaam is voor land en volk, en daarom ook uw keus waard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen