VLUCHTELINGEN

Een tijdje geleden vermeldden de kranten, dat een groep Vietnamese vluchtelingen na een tocht van duizenden mijlen over zee in tamelijk gammele boten de noordkust van Australië bereikt had. Ieder kan zich wel voorstellen, dat de opvarenden een heel diepe zucht van verlichting geslaakt zullen hebben bij het betreden van de vaste wal. Maar niet iedereen kan zich misschien voorstellen wat het betekent om vluchteling te zijn. Ons nederlandse bedje is zo gespreid, sociaal, medisch en in andere opzichten, dat we er wellicht maar zelden of nooit bij stilstaan, dat er sinds 1945 vele tientallen miljoenen mensen op de vlucht zijn. fat is dat, een vluchteling? Voor dat deel van de organisatie van de Verenigde aties, dat zich met vluchtelingen bemoeit, zijn zij in het algemeen personen, die ch a) buiten het land bevinden, waarvan ze d.e nationaliteit bezitten, omdat ze b) sdenen hebben te vrezen, dat zij vanwege hun geloof, politieke overtuiging of ras ervolgd zullen worden, en daarom zich c) niet willen of durven beroepen op s bescherming van het land, waarvan ze de nationaliteit bezitten.

Wat a) betreft, het kan zijn, dat het vertrek uit eigen land door eigen beslissing 3schiedt, of gedwongen (bedenk hierbij zelf eens voorbeelden uit de geschiedenis).

Wat b) betreft, kun je gewoonlijk voldoende illustratiemateriaal uit. de dagelijkse rant halen. Wanneer mensen om de redenen, die genoemd zijn, verwachten kunnen, at zij in vervolging of verdrukking zouden kunnen geraken, is er in het algemeen prake van schending van de zgn. mensenrechten. Ondanks veelvuldige ontevredeneid van mensen in onze eigen samenleving, is het toch gelukkig zo, dat de meeste cderlanders niet weten wat het betekent om te moeten leven met geschonden menmrechten (wie zich de tweede wereldoorlog herinnert, weet er wel van). Maar yervloedige literatuur van alle zijden laat wel zien, dat het met de eerbiediging van ie rechten niet overal zo gesteld is als hier.

unt c) uit bovengenoemde omschrijving spreekt eigenlijk voor zichzelf. Wie voor rvolging vreest, kan moeilijk overtuigd zijn van de garanties, die d.e „bescherming" an de eigen overheid biedt.

uiten het verband van de Verenigde Naties, waarin men het vluchtelingenwerk p de boven gegeven omschrijving baseert, worden ook wel bredere definities geanteerd; dat is b.v. het geval, wanneer men diegenen, die vanwege natuur-of andere impen hun geboortegrond moeten verlaten, als vluchtelingen beschouwt.

Naar ook in dat geval blijft het gedwongene van het vertrek een belangrijk gegeven.

Hierin onderscheidt zich de vluchteling van de emigrant, die ook zijn vaderland vei laat, maar dat gewoonlijk doet uit eigen beweging.

Wanneer we een aantal algemene kenmerken bezien van de toestand, waarin vlucht« lingen verkeren, wordt des te duidelijker, hoe groot vaak het isolement en h gevoel van ontreddering en ontworteling kan zijn:

a) vluchtelingen hebben vaak een andere taal dan die van het land waar zij terecl komen; daardoor wordt het kontakt met mensen in het gast-of asielland bemoeilijk b) vluchtelingen kennen vaak de gewoonten van het ontvangende land niet; het daarom vaak moeilijk voor hen om te begrijpen, wat hen boven het hoofd hangt.

c) vluchtelingen hebben vaak hun meeste bezittingen achtergelaten of verloren, : moeten a.h.w. opnieuw beginnen; het gebrek aan geld en goed maakt hen zeer afhar lcelijk van anderen.

d) de woonomstandigheden van vluchtelingen zijn vaak slecht, vooral als het o grote aantallen gaat; het ontvangende land kan niet altijd de nodige voorziening« bieden, zodat de ontheemden in slecht geoutilleerde kampen terecht komen.

e) het vluchtelingenleven bestaat in veel gevallen bij de gratie van het ontvai gende land; ook wat de rechtspositie betreft, kan daardoor het gevoel van onzeke heid toenemen.

f) behalve de. algemene nood, kampen vluchtelingen vaak met persoonlijke noo omdat zij in onzekerheid verkeren over het lot van achtergebleven verwanten e vrienden, of omdat zij weten, dat de achtergeblevenen omgekomen zijn.

Binnen de kringen van het Hoge Commissariaat van de Verenigde Naties voor Vlucl telingen, sinds 1951 in werking, wordt behalve aan de leniging van akute nood, oc gedacht aan blijvende oplossingen voor de problemen van vluchtelingen. Dat hierf de aandacht voor de humanitaire belangen voorop staat is vanzelfsprekend; ook, d het Commissariaat geen blijk mag geven van politieke voorkeuren. Er zijn op lanj termijn drie hoofdoplossingen bedacht voor de oplossing van het vluchtelingei probleem:

1) repatriëring; na verloop van tijd zou een gevluchte uit eigen wil kunnen besluit« om terug te keren naar het land, waar hij vandaan kwam; tenzij er daar iets ve anderde, is het niet waarschijnlijk, dat de gevluchte deze keus maakt, hoewel c terugkeer-illusie lang kan blijven doorwerken.

2) emigratie; indien langdurig verblijf in het asielland niet wel mogelijk is, kan em gratie naar een ander land overwogen worden; dit vraagt om een bewuste keuze VE de vluchteling; hij zal een nieuw bestaan moeten opbouwen; een moeilijkheid hiert is, dat de immigratiebepalingen van allerlei landen nogal strikte eisen stellen.

3) integratie; in dit geval vestigt de vluchteling zich blijvend in het asielland, pr< beert daar werk te vinden en zijn leven in velerlei opzicht opnieuw in te richten.

Met name bij de tweede en derde oplossing is van de zijde van hen, die de vluchtelir begeleiden, veel begrip nodig; ook de kosten zijn meestal niet gering. Daartegenov staat de wetenschap, dat op menselijke nood zo goed mogelijk wordt ingegaan.

Hoe goed de drie oplossingen ook mogen klinken, vanwege de grote aantallen, wa: het bij vluchtelingen vaak om gaat, zijn er in feite nog veel problemen op dit gebü (ook mede door politieke faktoren). Voorbeelden zijn de palestijnse vluchtelingen het Nabije Oosten, en de Vietnamese vluchtelingen in Zuid-Oost Azië. De eers groep bestaat uit de inwoners van Palestina, die tijdens en na de stichting van c staat Israël wegvluchtten en in kampen terecht kwamen, de tweede uit mensen, d tegen het einde van de oorlog in Vietnam hun heil zochten in de vlucht. In beide g vallen is nog geen definitieve oplossing.

Een voorbeeld van tamelijk goed geslaagde emigratie van vluchtelingen is het gev van de Mennonieten uit de Oekraïne, die in 1943 met de terugtrekkende duit troepen meevluchtten uit Zuid-Rusland en na een paar jaar doelloos verblijf in ve schillende landen tenslotte in 1947-48 emigreerden naar het Zuid-Amerikaanse lar Paraguay. Daar stichtten zij landbouwkolonies. De onderlinge integratie werd bevo derd door hun gezamenlijke afkomst en religie. Bovendien waren voorheen ree dergelijke kolonies in Paraguay gesticht.

Tenslotte, Nederlanders beroemen zich er wel eens op, gastvrij te zijn. In het verled< stond de toenmalige Republiek bekend als een toevluchtsoord voor allerlei mense Uit het meer nabije verleden is vooral de zaak bekend van de ongeveer 3000 Hoi garen, die in het midden van de jaren '50 in ons land een blijvend onderdak vonde Maar niet altijd heeft Nederland een open oog gehad voor de problemen van g

uchten. Toen na 1933 een 6000 mensen uit Duitsland in Nederland hun toevlucht chten, voor een deel bestaande uit „niet-arische" christenen, werden er wel mité's opgericht en koliekten gehouden, maar in zijn boek over „Protestants ïderland en Duitsland 1933-1941" moest G. van Roon de niet zeer verheffende 'nklusie trekken, dat slechts een kleine minderheid van protestants Nederland : tief steun verleende aan de aktiviteiten van het Hulpcomité. Ook in die tijd kwam t juridisch gesol met mensen voor.

ewel het vluchtelingenprobleem misschien niet meer zo naast de nederlandse deur ; t, is het er bepaald nog wel, op wereldwijde schaal. Misschien zet het leven van vluchteling ons aan het denken over de plaats, die christenen in een samenging innemen. Hoe vast hebben zij hun pinnen ingeslagen? Of beleven zij nog ? eds iets van het pelgrim-zijn?

ieder geval is het alleen al om humanitaire redenen noodzaak, dat de kerk zich kenschap geeft van de toestand, waarin vele medemensen-op-de-vlucht zich benden. Opdat verantwoorde daden gesteld worden om hun lijden te verzachten en in problemen zo mogelijk tot een oplossing te brengen.

ERATUUR: Een nog steeds goed bruikbaar fco3k, dat voor aktualiteit aangevuld moet worden met krant o.i.d., is: G. Beijer, red. , , De vluchtende mens, symbool van de samenleving", Wageningen 1960. or de nederlandse aanpak van het vluchtelingenprobleem, zie: H. Verwey-Jonker, red., Allochtonen Nederland", rapport C.R.M., 's-Gravenhage, 1973-2, hoofdstuk 10.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen