APARTHEID, VOOR OF TEGEN

Wat is apartheid?

De laatste tijd kunnen we bijna dagelijks in de krant lezen over zogenoemde rassenonlusten in en om de grote steden in Zuid-Afrika. Deze berichten worden clan van het nodige kommentaar voorzien, die meestal erg eenzijdig is gericht. Men noemt het discriminatie van zwart door blank. Woorden als onderdrukking, ghetto's en martelingen worden vaak gehoord en gelezen. Als wij ons een bepaalde mening willen vormen, zullen we ook iets moeten weten van de toestand in Zuid Afrika. In dit land wonen ongeveer 22 miljoen mensen.

Deze inwoners vormen echter niet één gelijk gericht volk, maar zijn verschillend in kuituur, godsdienst, levenshouding en huidskleur. De 4 miljoen blanken vormen niet de grootste bevolkingsgroep, want behalve de 2 miljoen kleurlingen, afkomstig uit rasvermenging tussen blank en niet-blank en de bijna 700.000 Aziaten, leven er in Zuid Afrika 16 miljoen zwarte mensen. Deze 'aatstgenoemde groepering wordt gevormd door 9 verschillende volkeren, waarvan de Zoeloes met ruim 4 miljoen de grootste is. Daarnaast zijn de belangrijkste wat aantal betreft de Xhosa's, de Tswana's en de Sotho's. Deze zwarte bevolking wordt aangeduid met de verzamelnaam Bantoes. Deze negervolken hebben elk een eigen taal, eigen kuituurpatroon en eigen stamgewoonten. Ze leven vaak op gespannen voet met elkaar en verdragen elkaar niet of nauwelijks. De drie grote bevolkingsgroepen, zwart, gekleurd en blank leiden door hun totaal van elkaar afwijkende leefwijze, een geheel afzonderlijk bestaan.

Dit is in het dagelijks leven goed te merken. Op het werk of in handelsaktiviteiten heb je natuurlijk met elkaar te maken. In de winkels komt blank en niet-blank hun inkopen doen. De gesprekken in de fabriek of op het werk zijn meestal beperkt tot het zakelijke. Vriendenband zal men zelden aantreffen. Er bestaat niet zozeer een gespannen sfeer, want men heeft veel en vaak met elkaar te maken, maar toch bestaat er een diepe kloof. Blanken gaan niet op voet van gelijkheid om met nietblanken. Ze komen niet bij elkaar op bezoek, komen ook niet samen in openbare gelegenheden, zelfs niet in de kerk. Er rijden aparte bussen en treinen en veel treft men bordjes aan met de opschriften „Alleen voor blanken" of „Alleen voor niet-blanken". Huwelijk tussen blank en zwart is bij de wet verboden. Het opmerkelijke hiervan is, dat dit juist een punt van diskussie is in diverse kringen, terwijl het in Zuid-Afrika geen aktueel probleem is. De scheiding tussen de groepen is dus niet onopvallend, men heeft er dagelijks mee te maken. Blanke en zwarte kinderen spelen vaak samen hun spel 's middags na schooltijd, maar als ze ouder worden vervaagt die band en gaan ze niet meer zo amikaal met elkaar om.

Blank en zwart leeft dan gescheiden en men rekent elkaar niet tot de vriendenkring.

Het ontstaan.

Blank en zwart leefden de eerste eeuwen na Jan van Riebeeck volkomen gescheiden van elkaar. Ja. er werd zelfs oorlog gevoerd tussen de blanke boeren en de negerstammen. Na de Boerenoorlog tegen de Engelsen (omstreeks 1900) en het ontdekken van goud als bodemschat, trokken veel blanken en zwarten

naar de goudvelden. De blanken waren meer ontwikkeld en vormden de plaatselijke en later ook landelijke overheid. De Bantoes waren en zijn meestal de goedkope arbeiders.

Hoe staat de regering van Zuid Afrika tegenover dit grote probleem van verscheidenheid van volken binnen de grenzen van één land? Bekend zal zijn dat de blanke regering een „apartheidsbeleid" voorstaat en doorvoert. Men noemt het de laatste tijd liever geen apartheid meer, ook omdat het woord te veel belast en besmet is, maar men spreekt van „afzonderlijke ontwikkeling". In het verkiezingsmanifest 1974 van de regerende „Nasionale Partij", de partij van regeringsleider B. J. Vorster, staat te lezen: „Die nasionale partij glo dat die beleid van afsonderlike ontwikkeling die enigste waarborg vir vreedsame bestaan tussen die onderskeie volkere binne ons huidige landsgrense is" en even verder: „Die partij verbind hom tot christelike en regverdige behandeling van alle mense, sodat aan almal 'n hoër levensstandaard en 'n menswaardige bestaan gebied kan word". De bevrijding van koloniale banden in vele landen in het werelddeel Afrika bracht het blanke volksdeel in Zuid Afrika tot nadenken. Men ging inzien dat een groot deel van de bevolking niet „onmondig" kon blijven. Zij zullen medezeggenschap gaan eisen. Men zal hun medeverantwoordelijkheid kunnen geven. De maatschappelijke kloof tussen blank en zwart werd kleiner door het stijgende ontwikkelingspeil. De nationale partij heeft de staatkundige apartheidswetgeving gelanceerd. De latere eerste minister Dr. H. Verwoerd is een van de voornaamste grondleggers van deze politiek. De ontwikkeling van deze gedachte is mede beïnvloed door het streven van zelfbehoud van de blanken. Dat was echter niet het enige motief.

Men is zich ervan bewust dat alle bevolkingsgroepen niet vreedzaam bij en naast elkaar kunnen leven. Dat heeft niet alleen met huidskleur te maken. De onderlinge tegenstellingen bij de gekleurden en de zwarten zijn zo groot dat zij vaak tot bloedige botsingen leiden. Daarom heeft men een beleid gekozen dat er op gericht is elk Bantoevolk tot een zelfstandige nationale eenheid te brengen met een eigen bestuur, in hun eigen land. Vandaar de aanduiding „Thuislanden". Met dit beleid heeft men inmiddels grote vordering gemaakt.

Enkele van deze Bantoe-thuislanden zijn reeds gevormd, hoewel er veel problemen zijn die hierbij opgelost moeten worden.

Antwoord op apartheid.

Een vraag die hierop zal volgen is hoe cle Bantoe zelf tegenover deze thuislanden-ontwikkeling staat. Uit antwoorden van vooraanstaande Bantoeleiders blijkt dat men met het gevoerde beleid in beginsel akkoord gaat. We moeten ook niet denken dat het Ministerie van Bantoezaken zonder enige inspraak van zwarte leiders beslist.

Maar wat zijn nu de bezwaren die zo vaak gehoord worden uit de mond van de wereldpers, de Wereldraad van Kerken en de Verenigde Naties? Nu, deze mensen zeggen: er is één land Zuid-Afrika, met verschillende rassen, die allen recht hebben op een menswaardig bestaan en politieke macht. Er zou één parlement moeten komen waarin elke bevolkingsgroep vertegenwoordigd is. Dit betekent dan een meerderheidsregering van de zwarten, zo deze al eensgezind zouden optrekken. Gezien de grote tegenstelling en haat tussen de zwarte stammen in Zuid-Afrika en de praktijkvoorbeelden in de rest van zwart Afrika lijkt dit geen juiste oplossing. De voorstanders zijn dan ook niet geheel zeker van de uiteindelijke beslissing. Het opmerkelijke hierbij is, dat de Verenigde Naties met zijn ruim 130 lidstaten steeds van het standpunt is uitgegaan dat elk volk, hoe klein of groot ook, recht heeft op eigen identiteit en erkenning. Denk hierbij aan de landen met weinig inwoners Luxemburg, Malta en IJsland. Dit principe geldt niet voor Zuid Afrika en dit is een groot onrecht. De Zuidafrikaanse regering wil de praktijk van de V.N. voortzetten: dus erkenning en onafhankelijkheid van ieder volk, want nogmaals de bevolking van het land is niet één volk.

Ons land als demokratie wordt met meerderheid van stemmen geregeerd.

Maar we menen dat dat in veel landen met sterk uiteenlopende groepen niet mogelijk is. Denk aan de Protestanten en Roomsen in Ierland, de Turken en Grieken op Cyprus en de christenen en moslems in Libanon. Jarenlange steeds weerkerende bloedige onlusten en burgeroorlogen zijn het gevolg. Als er al zulke grote moeilijkheden zijn tussen twee of drie volkeren, hoe moet dat dan in Zuid Afrika gaan met zijn 12 volke-

ren. Het getuigt van werkelijkheidszin dat Zuid Afrika afwijzend staat tegenover de „oplossing" van de V.N. en W.v. K. We kunnen ons hierbij ook nog afvragen of de blanke in Zuid Afrika het recht heeft om zijn westerse beschaving op te dringen aan een minder ontwikkelde Bantoe. Is die westerse beschaving met zijn prestatiemaatschappij wel zo ideaal? Ook hij heeft recht op een eigen ontwikkeling, die echter wel kan profiteren van steun en begeleiding van de blanken. Is de toestand in het huidige Zuid Afrika nu zoals wij het graag zouden zien? Ik geloof, dat daar wel het een en ander op aan te merken is. Bijvoorbeeld de zogenaamde „kleine apartheid". Het feit van de aparte banken, bussen, hotels en kerken voor blank en zwart. Toch heb ik begrepen dat dit steeds minder wordt en ik geef toe, dat daar tijd voor nodig is. We moeten hierbij ook in het verleden kijken, waar de Zoeloes een honderd jaar geleden nog met speren oorlog voerden met de boeren en Britten. Een van de grootste problemen waar de Zuidafrikaanse regering mee te maken heeft, is de kwestie van de stede-bantoes. Honderdduizenden Bantoes wonen in zwarte wijken (een daarvan is Soweto) nabij de grote steden. Deze mensen zijn ekonomisch gebonden aan de stad. Het is ondenkbaar deze mensen allemaal naar de thuislanden te sturen. Velen willen dat ook niet. Er kan niet ontkend worden dat er ekonomische voordelen zijn verbonden aan het gebruik van Bantoes als arbeiders, maar het geeft ook sociale problemen. In het verleden waren er werkgevers die zich weinig bekommerden over de woongelegenheid van zijn Bantoe-werknemer. Als hij 's morgens maar op het werk was. De laatste tientallen jaren zijn de toen ontstane krottenwijken opgeruimd en kwamen er nieuwe wijken met nieuwe huizen. Op deze wijze heeft de regering de leefsituatie en de gezondheid van de bewoners verbeterd. Het is natuurlijk onmogelijk om alles uitgebreid te behandelen. De vraagstukken waarmee het Zuidafrikaanse volk worstelt moeten we met begrip benaderen. Ik ben er van overtuigd, dat de Zuidafrikaanse regering oprecht naar juiste oplossingen zoekt. Geld noch moeite wordt gespaard. Het proces kan niet overhaast worden, hoewel er wel haast bij is. Ook dit beseft men in Zuid Afrika.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen