BOEKBESPREKING

BOEKEN OVER ZUID-AFRIKA

J. van Aerschot: De Zuidafrikaanse paria, 164 pag., prijs ƒ 16, —, uitg.: B & S.

Er zijn al heel wat boeken over Zuid-Afrika verschenen. Het wordt een soort schibbolet: vóór of tegen apartheid. Nu, na de rellen in Soweto, is de politieke agitatie weer opgelaaid. Politieke agitatie, zei ik, want ik weiger te geloven, dat al die hetze tegen Zuid-Afrika voortkomt uit sociale bewogenheid met het lot van de Bantoe. Er zijn nog wel erger dingen in de wereld, waar men zich nauwelijks druk om maakt.

Eén van de weinige studies die een objectieve mening, gebaseerd op feiten en niet op kreten, willen bieden, is bovengenoemd boek. Tekenend is, dat de schrijver 15 maanden moest zoeken voor hij een uitgever vond, bereid het boek uit te geven.

In het eerste deel bespreekt de schrijver de thuislanden-politiek. Er zullen, als alles volgens plan loopt, 9 thuislanden komen voor de verschillende Bantoevolken. Eén daarvan, Transkei, wordt al in oktober van dit jaar volledig zelfstandig.

De schrijver vermeldt, dat de totale oppervlakte van deze thuislanden, slechts 13, 6% van heel Zuid-Afrika bedraagt. Anti-apartheidshitsers buiten zo'n cijfer uit. De schrijver zegt, zonder commentaar, dat dit „tevens bijna de helft van de vruchtbare oppervlakte van de Republiek" is.

Duidelijk wordt aangegeven, welke grote problemen deze politiek van gescheiden ontwikkeling meebrengt. In de eerste plaats de grote — gedwongen — verhuizingen

om zoveel mogelijk aaneengesloten thuislanden te vormen. Met cijfers en kaartjes wordt aangegeven hoeveel er reeds bereikt is. Protesten van blanke boeren èn de hoge kosten vertragen dit beleid. Toch zullen de plannen, zoals ze nu zijn, geen eindpunt mogen zijn volgens de schrijver, maar zal er beslist nog meer gebied bij de thuislanden gevoegd moeten worden, zowel om psychologische als ekonomische redenen.

Hèt grote probleem in Zuid-Afrika vormt echter niet de thuislanden, maar de Bantoe-arbeiders in de blanke gebieden (o.a. Soweto). Meer dan de helft van de hele Bantoe-bevolking woont niet in de thuislanden, maar in blank gebied. De regering stimuleert daarom fabrieksvestiging in de thuislanden, maar volgens Van Aerschot is dit nog onvoldoende. Hier ligt m.i. inderdaad het kritieke punt: men is om ekonomische redenen afgeweken van het principe van apartheid. Juist deze inschakeling van de Bantoe-arbeider in de „blanke industrie" zal de grootste oorzaak worden van de mislukking van het streven naar apartheid.

Ook de sociale situatie van de Bantoes, zoals lonen, onderwijs en gezondheidszorg, wordt besproken aan de hand van statistische gegevens. Natuurlijk zijn de Bantoes achter bij de blanke Afrikanen. Tegenstanders van de apartheid schermen graag met zulke cijfers. Cijfers krijgen echter pas relief als ze geplaatst worden naast cijfers uit voorgaande jaren en/of cijfers uit andere Afrikaanse landen. De schrijver doet dit en dan ontstaat een heel ander beeld.

Al met al een boek, dat een eerlijk beeld van Zuid-Afrika probeert te geven en de problemen, waarmee dit land worstelt.

R. Gosker: Dialoog zonder dreiging, 174 pag., ƒ 17, 50, uitg. B & S.

Dit boek is veel vlotter leesbaar, dan het hiervoor besproken. De schrijver zal wel Gereformeerd predikant zijn, want in de inleiding zegt hij dit boek geschreven te hebben toen hij lid werd van de Gereformeerde Synode. Hij was toen gedwongen zijn standpunt te bepalen i.v.m. het geven van steun aan het anti-racisme fonds van de Wereldraad van Kerken. Deze steun wijst hij af. De titel van het boek wijst daar al op.

Je kunt echt merken met een theoloog te doen te hebben; als hij op theologisch terrein komt, weidt hij nogal eens uit.

En dan is hij me toch té Gereformeerd. Als in hoofdstuk 9 de theologie van de revolutie aan de orde komt, wordt dit alleen maar najagen van een heilsstaat op aarde wel verworpen, maar, meent Gosker „We hebben inderdaad een taak op aarde — ook in de door de zonde ontwrichte wereld, (tot zover kan ik nog meekomen, maar dan ) Het voornaamste is niet dat we zalig worden en straks naar de hemel gaan, dat we vrede hebben met God — (o nee? het belangrijkste is volgens hem) Wat doèn we daarmee? (en dan het Kuyperiaanse antwoord: ) Gaan staan midden in de strijd van het leven. Dat is onze roeping!”

Over de problemen in Zuid-Afrika gaat dit boek dan ook in de eerste plaats niet. De bedoeling is alleen het anti-Zuid-Afrika denken binnen de Gereformeerde Kerken een halt toe te roepen. Als zodanig kan het een zinvol boek zijn binnen de eigen kring van de schrijver.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen