MYSTICISME EN BEVINDING

De redaktie bedoelt met dit artikel enigszins duidelijk te maken het verschil tussen mystiek en bevinding.

Om in dit pogen te slagen wil ik eerst iets gaan zeggen over het begrip mystiek.

Wat is mystiek ?

Het is niet zo gemakkelijk te omschrijven wat nu het wezenlijke van de mystiek is. We kunnen er dit van zeggen:

De mystiek, in welke godsdienst we haar ook tegenkomen, kenmerkt zich door een sterke innerlijkheid, o%vergeestelijkheid, individualisme, een van de wereld afgekeerd zijn. De mysticus'zoekt door te dringen tot geheimenissen, die voor de zinnen verborgen zijn en hij zoekt daartoe te komen bijvoorbeeld door mystieke inwijdingen, zoals we die in de mysterie-godsdiensten aantreffen.

De consequentste mystiek vinden we in India. In het Brahmanisme bijvoorbeeld wordt de waarde en zelfs de waarheid van een stoffelijke wereld geloochend.

God is ook geen Persoon, maar een beginsel, een wereldziel. Doel van het leven is onze goddelijke afkomst te verstaan en uit de bedriegelijke veelheid tot de eenheid terug te keren.

Je voelt dat hier klooster en celibaat in het geïicht komen. Ook het Boeddhisme is een sterk mystieke godsdienst.

Mystiek in het christendom

Vanuit de heidense godsdiensten zijn mystieke ideeën in het christendom binnengedrongen. Door heel de geschiedenis van de kerk zien we een mystieke onderstroom, die mystieke ideeën vanuit de heidense religies, maar dan ver^christelijkt, in de kerk heeft binnengedragen.

Zo is de mystiek in de kerk tot leven en zelfs tot bloei gekomen. Reeds bij de oudste kerkvaders vinden we een mystieke onderstroom. Een heel duidelijk voorbeeld is hier wel de grote kerkvader Augustinus, die door het Neoplatonisme was heengegaan en waarvan de invloed in zijn theologie duidelijk is op te merken.

Zo heeft Augustinus ook sterk het kloosterwezen bevorderd. Het samengaan van de scholastiek en de mystiek, wat we in de Middeleeuwen zien, is eigenlijk bij Augustinus voorbereid.

In de Middeleeuwen heeft immers de christelijke mystiek gebloeid. We denken aan Bcrnard van Clairvaux met zijn „bruidsmystiek". We noemen hier ook de namen van Scotus Frigena en Hugo van Sint Victor. Beroemde mystici in de Middeleeuwen in Duitsland waren Tauler, Seuse en Meister Eckehard.

In ons land is in die tijd Ruusbroec verwant aan deze grote Duitse mystici. Het valt ons op, dat deze christelijke mystiek altijd weer als reaktie voorkomt, als het in de kerk koud en vlak wordt.

Daarom is het mystieke protest in de kerk in tijden, dat ze zich te vast zette in deze wereld, heilzaam geweest.

Het protest van de middeleeuwse mystiek is zonder meer indrukwkkend te noemen.

Er zitten ook zonder meer in de christelijke mystiek, zoals we die bijvoorbeeld in de Middeleeuwen vinden, waardevolle elementen.

Sommige geschriften van de mystieken uit die tijd zijn innig vroom en prachtig om te lezen.

Toch moeten wij de mystiek als zodanig afwijzen. In de mystiek wordt namelijk de afstand, het wezensonderscheid tussen God en de mens, uit het oog verloren. Ook het Woord van God, de Kerk, het ambt worden door de mystiek onderschat of van hun wezenlijke betekenis beroofd.

Het Woord van God leert ons de weg der middelen, ja de weg van de Middelaar voor een schuldig zondaar om tot God te komen en niet de weg van de mystieke onmiddellijkheid.

Daarom heeft ook de Reformatie in haar ontstaanstijd een felle strijd geleverd met een mystieke beweging als de Dopersen en tegenover hen op profetische wijze gestreden voor de waarde van het Woord van God, de Kerk, het ambt, de prediking, de sacramenten enz.

In de mystiek van de Dopersen viel immers alle nadruk op het innerlijke licht, de verlichting door de Heilige Geest zelfs buiten het Woord om, waarbij al de hierboven genoemde zaken slechts bijkomstig werden. Zo had bij hen de prediking alleen maar waarde als weergave van wat de gelovige bij het innerlijke licht ervaarde, maar werd de prediking niet meer gezien als hét heilsmiddel, waardoor de Heilige Geest het geloof werkt en telkens weer versterkt.

Dat was dus in grote lijnen iets over de mystiek. En nu komen we voor de vraag te staan wat het verschil is tussen mystiek en bevinding. Jullie weten, dat deze twee vaak door elkaar worden gehaald, vooral door mensen van buiten onze kring. De bevinding, waar wij in onze kring van spreken, wordt dan vaak bestempeld als mystiek.

Daarom is het goed nauwkeurig te bepalen was nu eigenlijk bevinding is. Dus nu de vraag :

Wat is bevinding ?

Het woord bevinding komt in Gods Woord maar één keer voor, namelijk in Rom. 5 : 4. Daar gebruikt Paulus het in verband met de verdrukkingen van Gods kinderen. In die verdrukkingen ervaren zij, wat zij aan hun God hebben, zij ervaren de trouw, de genade en de liefde van God en dat wekt hoopt voor het toekomende.

Hier wordt ons duidelijk, wat de bevinding is. De Heilige Geest past immers de weldaden, die Christus verworven heeft, toe aan het hart door het Woord.

Die toepassing van de door Christus verworven weldaden is ons even onmisbaar als de verwerving ervan. Want wat baat het mij, dat Christus de zaligheid verworven heeft, als ik er persoonlijk geen deel aan krijg?

Welnu, die toepassing door de Heilige Geest van het heil in Christus brengt een schat van bevinding met zich mee. Dan wordt immers gekend het hartelijk berouw over de zonde, de droefheid naar God, het veroordelen van zichzelf, het rechtvaardigen van God, het uitzien of de Heere voor zo'n verlorene nog een weg van ontkoming mocht openen, de betrekkingen op — en de toevluchtnemingen tot de Heere Jezus, het in een weg van afsnijding met bewustheid deelachtig worden van Christus met geestelijke bewegingen der ziel om Hem in de armen des geloofs te mogen omhelzen. Deze bevinding hangt ten nauwste samen met het geloof, want er is geen waarachtig geloof zonder bevinding.

Als wij het onderscheid tussen mystiek en bevinding moeten karakteriseren, zouden we het zo kunnen zeggen: In de mystiek wordt een gordijn voor de Schrift geschoven, terwijl in de bevinding de Schrift geopend wordt door de Heilige Geest. De mystiek brengt boven het Woord, de bevinding er onder. De bevinding is de ervaring van het geloof, de mystiek de ervaring van het gemoed.

Beste vrienden, van de ware bevinding mogen we geen van allen vreemdelingblijven, wil het wél met ons zijn want:

„Gods verborgen omgang vinden, Zielen, daar Zijn vrees in woont".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen