AGITATIE VAN LINKS

Als minister-president is de heer Den Uyl vaak een toonbeeld van vaderlijke rust. Hij toont een van zorg doorploegd voorhoofd, boven een' paar handen die het moede hoofd moeten stutten. Zijn hoofd kan alle problemen van zijn volk bijna niet meer bevatten: Hoe moeten tegenstellingen binnen het kabinet worden opgelost? Hoe wordt voorkomen dat de confessionele partners uit de boot vallen? Hoe kunnen de problemen van de economie en de werkgelegenheid worden aangepakt, zonder in konflikt te komen met de radicale achterban en de machtige vakbeweging? Den Uyl is hier helemaal in zijn rol van de zorgzame vader.

Op het Domplein in Utrecht zien we een andere Den Uyl: Den Uyl als partijman. Hij is nu in zijn rol van agitator, van volksopruier. Of deze rol Den Uyl ligt, is niet aan ons ter beoordeling. Wel weten we, dat hij deze rol moet spelen, cm niet de populariteit van een belangrijk deel van zijn partij te verliezen.

Wat was links?

We kunnen ons de oude Drees — ook in zijn jonge jaren — moeilijk voorstellen in een rol als Den Uyl op het Domplein. Zijn na-ocrlogse P.v.d.A. had — als een herboren' S.D.A.P., die alle vooruitstrevende Nederlanders zou moeten bevatten — de klassestrijd als een overwonnen standpunt afgeschaft. De arbeider zou voortaan nog slechts in redelijkheid en overleg zijn positie trachten te verbeteren. Deze P.v.d.A. wilde zelfs wel samenwerken met de V.V.D. Wat was er nog overgebleven van de leer van de klassestrijd, van het marxistisch-revolutionaire geweld? Die bleef slechts voortbestaan in een hopeloos verdeeld, steeds verder afkalvend splinterpartijtje als de C.P.N.

Wat is links?

In de zestiger jaren' werd de rust binnen de socialistische partijen van Europa wreed gestoord. Radicale jongerenvleugels begonnen zich te roeren en veroverden binnen hun partijen een onevenredig grote plaats. De zwijgende meerderheid liet toe dat de Nieuw-linkse beweging de sleutelposities in de partij in handen nam.

Nieuw-links was een internationale beweging. Marcuse gaf in Amerika aan de beweging zijn theoretische fundering: De revolutionairen van vroeger, de arbeiders, zijn ingekapseld en onschadelijk gemaakt door de consumptiemaatschappij. Die maatschappij geeft de arbeider zijn autootje, zijn vakantie, zijn t.v. en houdt hem daarmee in slavernij. Deze arbeider is ongeschikt om via een revolutie de nieuwe maatschappij van vrijheid zonder uitbuiting te verwezenlijken. Daarvoor is de jeugd nodig, nog bezield met idealen, nog niet helemaal ingekapseld door de maatschappij, radicaal en' revolutionair. Deze jeugd komt in de zestiger jaren in aktie. Studentenrelletjes in Duitsland (Rudi Dutsohke), in Frankrijk (gebr. Coihn Bendit), de V.S. en Nederland (Ton Regtien) geven uitvoering aan de gedachten van Marcuse c.s. In de socialistische partijen zorgen de mensen van Nieuw-links voor een complete aardverschuiving. Een radicale partij als de P.P.R. wordt opgericht. D '66 krijgt ook wat radicale denkbeelden mee, de P.v.d.A. wordt in de richting van Nieuwlinks omgeturnd, zelfs de confessionele partijen krijgen er — via hun jongerenorganisaties — een: behoorlijke tik van mee.

Ook deze storm van revolutionair geweld lijkt weer uitgewoed. De universiteiten draaien weer en Nieuwlinks is geschiedenis geworden. Is het achteraf een storm in een glas water gebleken? Wie oppervlakkig oordeelt, zegt ja; wie dieper ziet, zegt

nee. De studenten van toen, zijn — althans gedeeltelijk — de leiders van nu. André van der Louw moet als burgemeester van Rotterdam rekening 'houden met de werkelijkheid, zal daarom meer streven naar het bereikbare, maar gaat — zij het wat voorzichtiger — toch cp zijn doel af. En dat doel blijft: een nieuwe maatschappij. De wilde haren zijn er wat af, ook de politieke streken? De werkelijkheid van onze tijd geeft geen reden een loslaten van de radicale denkbeelden te veronderstellen. Niieuw-liniks is, in andere vormen, en onder andere namen, zichzelf gelijk gebleveri.

vormen van agitatie

Het woord agitatie heeft doorgaans voor ons een sterk negatieve betekenis. We gebruiken dan agitatie in de betekenis van opruien, revolutie maken. Iemand die geagiteerd isr is dan voor ons gevoel iemand die op het punt staat er op los te slaan. Zo negatief hoeft agitatie niet te zijn. Het kan betekenen dat we in opwinding geraken, dat we bewogen zijn. Het is niet zo'n goed teken als wij niet meer verontwaardigd kunnen worden, als onrecht ons niet in beweging brengt. De Bijbel veroordeelt lauwheid — noch koud, noch heet — in onze verhouding tot God , maar ook tot onze naakten. Wat ons in de linkse agitatie zo tegenstaat, is niet altijd het punt waarop de verontwaardiging zich richt, maar vooral het hoe van deze agitatie. Als linkse groepen van de bevolking zich — om een voorbeeld te noemen — keren tegen milieu-verontreiniging, staan we aan hun ikant, als ze echter uit milieu-overwegingen' weigeren hun Kalkarheffing te betalen, wijzen wij dit middel als onwettig af. We geven daarom met opzet geen eenvoudige opsomming van vormen van linkse agitatie, maar brengen deze vormen ter sprake binnen een beoordelend kader.

selectieve verontwaardiging

Opvallend in de linkse agitatie is de selectie, de keuze, die daarbij wordt toegepast. De Bijbel leert ons: „Wee degenen, die het kwade goed heten, en het goede kwaad." Zo wordt het kwade van vrienden goedgepraat en het verkeerde van politieke tegenstanders opgeblazen'. Een kennisname van de protestdemonstratie op het Domplein in Utrecht, waar geprotesteerd werd tegen de executie van Spaanse terroristen, maakt een wat huichelachtige indruk. Nog afgezien van het recht om de doodstraf uit te spreken, waarom is nooit massaal gedemonstreerd tegen de dodelijke schoten die werden afgevuurd op vluchtelingen bij de Berlijnse muur? Mevrouw Ien v. d. Heuvel, voorzitter van de P.v.d.A., meende de daden van een communistische dictatuur als de D.D.R. te mogen goedpraten. Het was wel opvallend dat protesten tegen deze uitspraken kwamen van gematigde partijgenoten, terwijl radicalen nu niet in verontwaardiging opsprongen. Een ander voorbeeld van duidelijk! selectieve verontwaardiging is Zuid-Afrika. Men behoeft geen bewonderaar van de Zuid-Afrikaanse apartheidspolitiek te zijn, om aan het bewind van Vorster de voorkeur te geven boven dat van Amin in Oeganda. Waarom geldt de agitatie dan juist Zuid-Afrika en niet Oeganda? Waarom geldt de strijd voor de mensenrechten, vertrapt door het mishandelen van politieke gevangenen, alleen de rechtse dictaturen en: niet de linkse, Sacharov-hoorzittingen ten spijt? Waarom? Selectieve verontwaardiging!

methoden van linksse agitatie

Vanuit christelijk oogpunt gezien, is ook de wijze, waarop die verontwaardiging zich uit, niet altijd — of meestal niet? — acceptabel. Je kunt de mensen proberen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen