KUNST! JA, WAT IS KUNST?

Wat is kunst? Iedereen heeft er wel bepaalde gedachten ever, maar wat het nu precies is?

Trouwens het staat zo ver van ons af. Kunst is een onderwerp waar alleen liefhebbers zich mee bezig hcuden. Vele lezers van ons jeugdblad zullen zich in deze reacties herkennen.

In dit themanummer van „Daniël" worden verschillende artikelen geschreven, die met kunst te maken heibben. Ongetwijfeld zullen er lezers zijn die dit nummer doorbladeren en dan zeggen: „Deze keer is er voor mij niets bij, 'k weet er te weinig van af!" Dat was ook de reactie van enkele jongeren die ik vroeg om in ons bondscentrum eens te kemen praten over dit enderwerp.

Als je dit gesprek leest zul je echter bemerken dat je er toch meer van af weet dan je denkt. In ieder geval kom je er vaker mee in aanraking dan je je bewust bent. Hopenlijk zul je na het lezen van dit gesprek er toch meer van willen weten. Verdiep je dan eens in de overige artikelen in dit themanummer!

Laten we eerst even aan de lezers van ons jeugdblad de deelnemers aan het gesprek voorstellen.

Gerda Lukasse, 18 jaar, verkoopster, woont in De Meern en is bestuurslid van de JeV. „Het Kcmpas" te Utrecht.

Joop Kraaijeveld, 19 jaar, zit op de HTS, woont in Utrecht en is' eveneens bestuurslid van de JeV. „Het Kompas" te Utrecht.

Nel Treur, 21 jaar, woont in Woerden, is kleuterleidster in Waarder en is bestuurslid van de JeV. „Augustinus" te Woerden. Freek van Tcor, 19 jaar, studeert rechten, woont in Utrecht en is bestuurslid van de JeV. „Traiectum" te Utrecht.

Kunst. Ja, ivat is eigenlijk kunst? Kunnen jullie onder woorden brengen wat je onder kunst verstaat?

Gerda: Kunst is iets vervaardigen', 't heeft iets met scheppen te maken.

Nel: Een gave in de mens om iets wat in hem leeft tot uitdrukking te brengen.

Freek: Vroeger was kunst functioneel. Je maakte een mooie tafel of kast waar je iets van jezelf in legde. Dus niet alleen de kunst om de kunst.

Nel: Ja, vroeger was het handwerk ook kunst. Het was veel meer aan de maker verbonden. Tegenwoordig gaan we naar de winkel cm een tafel te kopen waar er misschien' wel duizend van gemaakt worden.

Joop: Moet je in zo'n geval spreken over kunst of is dat een bepaalde kunde? Weven bijvoorbeeld is een kunde cf het dan ook kunst is? Aan de andere kant is het natuurlijk wel kunstig en een persoonlijke schepping. Iets wat je goed of mooi vindt.

We zitten al midden in het probleem. Wat is nu wel en wat is geen kunst. De bekende dichter Willem de Mérode schreef eens over zijn gedichten: „Het schrijven van verzen kost pijn, moeite en gezondheid. En als ze er zijn, , wat dan nog. O ja, het is mooi, als ze goed gevonden worden, maar dat is het graven van een rechte greppel ook".

Freek: Het blijft erg moeilijk. Je had vroeger ook kunst, denk aan de Egyptische en Romeinse kuituur, die niet functioneel was. Denk maar eens aan de versiering van de tempelzuilen, 't Har.gt waarschijnlijk ook samen met de welvaart. Zodra er meer welvaart is wordt de kunst steeds meer doel op zichzelf.

Nel: Het is de vraag of dat het gevolg is van de welvaart. In de tijd van de Renaissance zie je ook dat de kunst steeds meer cp de schoonheid is gericht. Volgens mij is het een uitdrukking van de tijd waarin het menselijk kunnen centraal staat. Kijk maar naar een schilderij van Miohelangelc. De „krachtige" mens staat in het middelpunt.

Ja, ik denk ook dat een bepaalde mensvisie en wereldbeschouwing meer invloed heeft en tot uitdrukking komt dan bijvoorbeeld de welvaart. Kunnen jullie daar voorbeelden van geven uit de bouwkunst, de schilderkunst, de muziek of de literatuur?

Cerda: Ik vind het moeilijk cm daar voorbeelden van te geven, 'k Geloof wel dat het zo is. Als de tijden veranderen en de mensen een andere visie krijgen komt dat ook tot uiting in het werk van de kunstenaar.

Nel: Bij Bach is het duidelijk dat hij zich wilde laten leiden door de christelijke levensbeschouwing. Als hij een' stuk schreef kwam er altijd boven te staan: tot eer van God.

Freek: In moderne kunstuitingen is de bedoeling vaak niet duidelijk. Er lz geen houvast. Anderzijds zijn er ook kunstenaars die zich wel duidelijk laten leiden door een ideologie, denk maar aan het Marxisme.

Nel: De moderne kunstenaar maakt natuurlijk wel iets waar hij zelf iets in ziet. Je kunt ook niet zeggen dat er geen talent is. Denk bijvoorbeeld aan Wolkers. Maar wat heb je er aan! Hij laat heel veel vragen epen, wijst niet naar Gods Woord.

Joop: Soms probeert men wel antwoorden te geven, maar de Bijbel blijft buiten beschouwing.

Cerda: 'k Vraag me af of je er altijd wat aan meet hebben. Denk eens aan de schilderkunst. Het kan zijn dat de kunstenaar iets moet schilderen zonder zich af te vragen wat de boodschap is?

Nel: Naar mijn gevoel gaat het steeds cm de vraag wat is kunst? Kunst is uniek, subjectief. Soms verstaan de mensen het. Soms ook niet. Je kunt het ook leren waarderen. Daar meet je je voor inspannen. Voordat je klassieke muziek leert waarderen moet je eerst leren er naar te luisteren.

Het blijkt moeilijk te zijn om duidelijke voorbeelden te vinden van kunstuitingen waarvan we allemaal zeggen, ja, hier merk je duidelijk een andere levensbeschouwing. Als je er over praat kem je ongemerkt in onze tijd terecht. Als we de kunst uit onze tijd noemen valt het woord „moderne kunst". Wat vinden jullie van de moderne kunst?

Gerda: Ik heb er weinig waardering voor.

Joop: Het heeft voor je gevoel zo weinig betekenis. Je begrijpt het vaak niet. Misschien komt dat ook wel omdat een kunstenaar in zijn eigen tijd meestal niet begrepen wordt. Je kunt ook niet zeggen dat het geen kunst is. Het is wel uniek, kijk maar eens naar het werk van Picasso.

Freek: Het zich bezig houden met moderne kunst vind ik toch positief. Het verruimt je blik. Er zijn wel grenzen „Onderzoekt alle dingen en behoudt het goede", betekent niet dat we tegen Gods Woord in mogen gaan.

Nel: Eigentijdse kunst heeft toch niet persé strijdig te zijn met Gods Woord. Er zijn ook kunstenaars die hun gave tot Gods eer besteden. Denk bijvoorbeeld aan een organist als Jan Zwart en Bram Beekman. Kijk eens naar deze tekeningen'. Die zijn ook eigentijds! (Op de tafel liggen enkele tekeningen van J. van Berge).

Als de kunstenaar zo zijn gave gebruikt kun je dan spreken over christelijke kunst?

Nel: Vcor mij heeft dat niet. 't Moet zo zijn dat de kunstenaar de ontvangen gaven in overeenstemming met Gods bedoeling aanwendt. Je bent daar toch verantwoordelijk voer. De kunstenaar die zo werkt zal ock iets van Gods gave aan anderen willen doorgeven.

Freek: In de praktijk is het cck moeilijk cm een scheidslijn te trekken. Duidelijk anti-christelijke kunst — dan denk ik aan de filmkunst — valt wel te herkennen. Er is ook kunst waarbij niet te zien is cf de kunstenaar wel cf niet Gcds eer cp het oog heeft gelhad. Zonder dat dit bekend is kan een kunstuiting todh waardevol zijn.

Gerda: In de muziek en in. de literatuur is het verschil waarschijnlijk het duiduidelijkst merkbaar.

Samenvattend kunnen we dacht ik zeggen dat we ook op het terrein van de kunst de geesten moeten beproeven of ze uit God zijn. We mogen ook dankbaar zijn dat er nog steeds kunstenaars zijn die op eigentijdse wijze bezig zijn positief werk te scheppen. De gave van de kunst mogen we dan zeker zien als een algemene genade van de Heere. Tot slot, nog één vraag: Hoe zou het komen dat we in onze gemeenten vaak huiverig staan t.o.v. de kunst?

Nel: Dat vind ik jammer, omdat niet alle kunst verkeerd is. Het is toch vooral in onze tijd belangrijk dat er nog kunstenaars zijn die ons iets willen laten' zien van b.v. Gods gaven in de schepping.

De mens heeft toch cck de opdracht cm de ontvangen gave tot ontplooiing te brengen?

KUNST! JA, WAT IS KUNST?

Freek: Men is waarschijnlijk bang om van Gods Woord af te raken. Vooral vroeger zag men de kunst als een prcdukt van de wereld. In onze tijd kunnen we er nauwelijks meer omheen. We worden er mee gekcnfronteerd, men verwacht van ons een stellingname, die niet zonder kennis mogelijk is.

Joop: Men legt dan de nadruk cp het niet van deze wereld, zijn. Ik geloof ook dat je er wel mee in aanraking komt. O'f je wilt of niet.

Gerda: Zonder al het goede weg te schuiven meet je dacht ik toch huiverig staan t.o.v. de kunst. De meeste kunstenaars laten zich in onze tijd niet meer door Gods Woord leiden.

Jongelui, hartelijk dank voor jullie bijdrage aan dit gesprek! Ik hoop dat — met name onze jonge lezers — door dit gesprek gestimuleerd worden om zich te gaan verdiepen in de vragen rond kunst.

Bcvenal hoop ik dat we bij alle vragen die cp cns afkomen steeds weer leren vragen:

„Heere! leer mij de weg Uwer inzettingen, en ik zal hem houden ten einde toe."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen