BOEKBESPREKING

Wanneer men zich enige tijd verdiept heeft in de christelijke letterkunde van de laatste 50 tot 60 jaar, valt het op dat hier een aantal romans en novellen bij zijn waarvan het zonder meer jammer is dat men ze niet meer kent. Hopelijk gaan een' aantal christelijke uitgevers dit ook beseffen. Bij heriutgave kan immers aan de vraag naar verantwoorde literatuur en lectuur beter worden voldaan.

Als een hoopvol teken van een dergelijke ontwikkeling zie ik de uitgave van de hier te bespreken verhalenbundel. De neerlandicus Hans Werkman is hiervan de stimulator geweest en tevens degene die in een uitgebreid nawoord de informatie verstrekt die inderdaad nodig is, daar immers schrijver en boek momenteel vergeten zijn. De vele interessante gegevens die Werkman over Pieter Keuning meedeelt, behoef ik hier niet te herhalen. Alleen wil ik de mening van Werkman wat afzwakken alsof we hier in elk verhaal met verantwoorde literatuur te maken hebben. Hij stelt d.at namelijk enkele keren heel duidelijk, met als motivering dat Keuning een geslaagde weergave van de werkelijkheid heeft gegeven. Ik dacht dat er voor het scheppen van kunst nog iets meer nodig is dan dit. Elke willekeurige huis-, tuin-en keukenfoto geeft wel een stuk werkelijkheid weer, maar getuigt meestal niet van een kunstzinnige visie.

Nu wil ik met deze vergelijking niet beweren dat Keunings werk op huis-, tuin-en keuken-niveau ligt. Bepaald niet. Maar toch durf ik te stellen dat belangrijker werken uit het christelijk-literaire verleden éérder voor een herdruk in aanmerking hadden kunnen komen.

De bedoeling van deze verhalen is om de sociaal slechte toestanden van de arbeiders, die zuchten onder het juk der boeren op het Groninger Hogeland, aan de kaak te stellen. Als zodanig zijn de verhalen zeker geslaagd en' het boek heeft daarom in ieder geval een sociaal-historische waarde. Het is in 1975 onvoorstelbaar hoe boerenknechts door hun rijke meesters anno 1917 werden uitgebuit. Soms onbarmhartig, soms zelfs met „vrome" argumenten. Op een niets verhullende manier wordt de domme zelfvoldaanheid en botte wraakzucht van de machthebbers getekend.

Toch vind ik de verhalen waarin het minst gehekeld wordt over 't algemeen de beste. In het openingsverhaal wordt b.v. op een kostelijke manier de strijd van het burgermannetje Tamme Maathuis tegen zijn eigen gierigheid getekend. Psychologisch zeer verantwoord. In een verhaal als „Langs donkere wegen" lijkt het echter net allemaal wat te erg aflopen. Ook in een verhaal als „Japie's Sint-Maarten" ligt het melodramatische er wat te dik op.

Tot nu toe werd over het christelijke element in de verhalen gezwegen. Voor zover sommige karakteristieken uit wraakgevoelens voortkomen is de naam christelijke literatuur niet op haar plaats. Maar er is méér. Keunings sociale instelling had alles met zijn christen-zijn te maken. Zelf zegt hij ervan in zijn latere „Litteratuur en Leven": „De christen-literator kent het geheim van het leven, omdat hij het geheim van het Kruis kent; hij voelt zijn hart ineen krimpen bij het zien van zóóveel menschelijke ellende, van zóóveel zonde en schuld, maar hij kent óók de verlossing uit die ellende en van die ellende, omdat hij die verlossing in zijn innerste-zijn heeft doorleefd en doorproefd". Welnu, cle vroomheid van een aantal figuren in de verhalenbundel getuigt juist van deze innerlijke beleving van het hart. Daarom durf ik ook in dit opzicht dit boek aan te bevelen, al zal de kritische lezer onder ons zeker accentsverschillen opmerken ten aanzien van zaken als verbond, doop en avondmaal. De niet-Groningers zullen tenslotte wel erg aan de veelvuldig gebruikte streektaal moeten wennen, maar zoals meestal went ook hier het lezen ervan snel. Bovendien is er nog een verklarende woordenlijst opgenomen. Ik hoop dat een goede ontvangst van dit boek zal leiden tot een opleving van de christelijke literatuur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen