BOEKBESPREKING

„Milieuvervuiling en de dood van de mens", door Franeis A. Schaeffer, 109 blz., prijs ƒ 7, 90. Uitg. Buijten en Schipperheijn, 1973.

Reeds enige tijd wacht dit boek van Franeis Schaeffer op een bespreking. Litteratuur over milieuvraagstukken verschijnt tegenwoordig aan de lopende band. De laatste decennia wordt het immers voor velen duidelijk dat de mens door zijn moderne landbouwmethoden en door zijn industrie in \ r ele gevallen roofbouw pleegt op de natuur. Talloze boeken en artikelen leveren in feite niet veel meer dan dat ze ons duidelijk proberen te maken hoe erg het allemaal wel is en dat het zó niet langer kan. Slechts weinig boeken laten ons zien wat de achtergrond is van deze houding van de mens ten opzichte van de natuur, terwijl er zelden iets verschijnt dat dit alles toetst aan het Woord van God. Tot deze laatste categorie behoort echter wel het hier te bespreken boek.

Na ons eerst in het kort te schetsen welke gevolgen de hedendaagse techniek voor de natuur op „moeder aarde" heeft, dat de oceanen vervuilen en dat er gehele diersoorten uitsterven, laat de schrijver ons zien hoe de mens zich tegenover de natuur kan opstellen. Hij maakt ons daarbij duidelijk dat dit in wezen een religieus probleem is. Op uitvoerige wijze laat hij zien dat veel van wat zich tegenwoordig aandient als herwaardering van de natuur, een pantheïstische achtergrond heeft. Als reaktie op een periode waarin niemand de natuur ontzag, houden velen de natuur tegenwoordig bijna voor iets heiligs. Het leven van de mens is dan niet meer van hogere waaide als het leven van een dier of van een plant. Terugkeer tot de natuur zoals dat het meest extreem te zien is bij groepen hippy's noemt Schaeffer terecht als een duidelijk voorbeeld van dit pantheïsme.

Tegenover vele beschuldigingen die aan het ad.res van het orthodoxe christendom v/orden geuit, laat de schrijver ons zien dat alléén de Bijbel leert wat de juiste houding van de mens ten opzichte van de natuur is. De mens is enerzijds óók slechts een schepsel, maar anderzijds ook beelddrager Gods en als zodanig ook rentmeester en verantwoordelijk voor wat hij met de natuur doet. De schrijver geeft een aantal konkrete voorbeelden waarin hij laat uitkomen dat zijns inziens eerbied voor de natuur soms zwaarder moet wegen clan financiële of economische motieven. Aan zijn boek zijn een aantal bijlagen toegevoegd van schrijvers die door Schaeffer bestreden worden vanwege hun pantheïsme of vanwege hun kortzichtige pragmatische aanpak.

Uit het voorgaande moge duidelijk zijn dat dit boek van groot belang kan zijn voor ieder die iets meer wil weten van de achtergronden van de huidige milieuproblemen. Dat wil niet zeggen dat het boek altijd even prettig leest. In dit opzicht heeft de schrijver betere boeken op zijn naam staan. Op vele plaatsen in zijn boek haakt hij in op artikelen van evenzovele (meestal amerikaanse) auteurs en levers hij kemmentaar op hun standpunten. De wijze waarop hij dat doet vereist van de lezers nogal eens enige kennis van allerlei filosofische stromingen. Door deze aanpak heeft het boek sterk het karakter van een zeer uitgebreid kommen'taar op wat anderen geschreven hebben. Zoiets leest nu eenmaal moeilijker dan wanneer een auteur zelf vanuit zijn eigen uitgangspunten een heel betoog opbouwt.

Wat het inhoudelijke betreft kunnen we uit dit boek veel leren. Als enige bezwaar zou ik willen noemen dat naar mijn mening de schrijver als het er om gaat om onze cultuur te veranderen', te grote verwachting heeft van de kerk. Wat er in ons land terechtgekomen is van het cultuuroptimisme van Kuyper zou de schrijver van dit boek waarschijnlijk tot lering kunnen zijn. Kennisname van het kerkelijk leven in Nederland zou hem wellicht ook wat anders doen schrijven over zwarte-kousen-christenen. Overigens, van harte aanbevolen voor ieder die zich bezig houdt met de vraag waarom er tegenwoordig zoveel gesproken wordt over het milieu.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen