ONTKERSTENING DOOR DE EEUWEN HEEN

Een scherpe typering van onze tijd las ik enige tijd geleden van Dr. W. Aalders in het R.D.:

„We leven in een tijd die alleen maar gevuld wordt met dingen die de mensen behagen: wetenschappelijke artikelen. krantenberichten, televisiejournalen.

Het is een tijd van reporters en verslaggevers, een tijd van menselijke uitvindingen en resultaten, . .. Maar waarin de hunkering: Mijn ziel dorst naar God. naar de levende God niet meer wordt gehoord.

Die God kent de tijd, onze tijd niet. Die God kent de mens, de moderne mens niet. Moderne heidenen zijn we geworden."

Wat in ae Bijbel staat heeft voor de massa afgedaan. En wie God verlaat heeft smart op smart te vrezen jaagt ook geen mens meer angst aan.

We leven in een geseculariseerde, ontkerstende wereld.

Het Latijnse woord „saeculum" betekent oorspronkelijk „onze tijd", „onze eeuw", „onze wereld", m.a.w. ze omvat alles wat verband houdt met het aardse leven. zonder meer.

Tegenwoordig is dit begrip geladen met. een diepe inhoud: het is een allesomvattend levensgevoel, dat dit aardse leven, het „hier en nu" ziet als de enige en laatste werkelijkheid.

Secularisatie is, dat we bij de problemen, waarvoor het leven ons stelt geen rekening houden met God en wat Hij van ons eist, maar dat we zelf een oplossing zoeken, waarbij de omstandigheden bepalend zijn voor het ..hoe" van onze beslissingen (existentialisme? !). Het christelijk spraakgebruik heeft er ook wel woorden voor. Zo sprak Da Costa van „de geest der eeuw". Hij duchtte die als een groot gevaar. Ook het woord „tijdgeest" is niet onbekend. Een spraakgebruik c!at nauw verwant is met de Bijbel.

We lezen immers in Efcze 2 : 2 van , , de eeuw dezer wereld". En de uitwerkingen. die Paulus daarmee verbindt zijn waarlijk niet gering. Er wordt gezegd dat de „eeuw dezer wereld" werkt in de kinderen der ongehoorzaamheid, die niet naar God vragen.

Begin van de kerstening.

Paulus, de heidenapostel van Jezus Christus mocht meewerken aan de kerstening. Met de verkondiging van het Evangelie, de volle raad Gods, wordt door Paulus gehoor gegeven aan het zendingsbevel: Ga heen, verkondig het Evangelie aan alle creaturen. Deze Evangelieverkondiging begon in West-Europa ai vroeg. Het is bekend dat Paulus naar Italië reisde en zelfs in Spanje moet, zijn geweest.

In Frankrijk werden reeds in 350 kerken gesticht, door Martinus van Tours. In 432 brengt een zekere Patrich het Evangelie in Ierland.

We weten dat in 500 de koning van Frankenland, Floris, zich liet dopen en dankzij hem het christendom zich sne.1 verbreidde.

Denk maar terug aan het jaar 750, als vanuit Ierland en Engeland zendelingen naar onze „lage landen" worden gezonden: Willibrord en Bonifatius.

Ze hebben het leven doorgebracht in het verkondigen van de Blijde Boodschap aan mensen die toen nog leefden in een beangstigend bijgeloof van spoken en boze geesten.

En omstreeks het jaar 900 wordt mede dankzij het werk van Karei de Grote ons land steeds meer met het Evangelie gekonfronteerd.

Ons land wordt steeds meer gcchristianiseerd, gekerstend.

Getracht wordt het volksleven tc doordrenken van een christelijk levensgevoel en levensbesef.

Het bestaan van God gaat een steeds grotere rol spelen in het leven van alledag.

En wat blijkt nu?

Ons leven, ons land, de hele (Westerse) maatschappij ondergaat in steeds sterker mate het proces van ont-kerstening.

Onze wereld maakt zich steeds meer los van God als haar oorsprong en wordt zo uitsluitend een ..wereldse" wereld. Dc-hele samenleving wordt meer en meer ontgoddelijkt.

Hoe is dit zo ontstaan?

Ontkerstende tendenzen, die het geloof in Gods bestuur, in God als Schepper, Onderhouder en Regeerder aantastten zijn door de loop van de geschiedenis - al vanaf het prille begin van de christelijke kerk, feitelijk al vanaf het uitwijzen uit het paradijs - aanwezig gewees

Bepaalde hoofdmomenten zijn er wel aan te wijzen.

Renaissance.

In do 16e eeuw ontstond een stroming die een typisch humanistische geest ademde, d.w.z. dat er in die eeuwen een streven opkwam om zich in zijn kunstuitingen en in z'n wetenschappelijke arbeid, in leven en denken te ontworstelen aan dc invloed van dc kerk en de kerkleer. Je merkt dat b.v. aan dc afbeeldingen op de schilderijen: er komen b.v. minder Christus-figuren voor. De naam van de schilder of dichter wordt bekend. De mens gaat een centraler plaats innemen.

Veriichting.

Hoewel deze ontworsteling beperkt bleef tot een kleine groep, zien we pas in de 18e eeuw langzamerhand een grote verandering optreden. Sindsdien gaat onze beschaving steeds duidelijker het „christelijke" cachet verliezen.

Hoewel in de Renaissance door een kleine groep en dc aanslagen op het christelijk karakter van de maatschappij voorzichtig en niet al te openlijk plaats vonden, komt het in de achttiende eeuw de tijd van de Verlichting en Romantiek tot een openlijke en radikale breuk met het christelijk verleden.

Do rede, het verstand wordt een hoge waarde toegekend: in ieder geval een hogere waarde als Gods Woord.

Men gaat zelfs zover dat door de rede, dcor het verstand de mens autonoom is, aan zichzelf genoeg heeft en zichzelf tot een maatstaf mag nemen.

Het menselijk verstand moet uitmaken wat waar of onwaar, wat goed en wat kwaad is.

Do breuk met elke autoriteit, met Bijbel, met de kerk, met de traditie is volledig. Er is een onbeperkt vertrouwen op de rede, het verstand.

En als de mens maar verstandig handelt dan zal hij vanzelf een deugdzaam loven, gaan leiden.

„Open scholen, dan sluit je gevangenissen”.

Men preekte brave deugd, maar van wedergeboorte en verzoening hoorde men niet.

Overzien we de 19e eeuw, dan moeten we concluderen dat de erfenis van do verlichting niet anders als verwoestend is:

* Het geloof in een God die over alle dingen regeert verdwijnt.

* Godsdienst verschraalt tot ethiek (deugdleer), óf

* Godsdienst wordt een persoonlijke liefhebberij, iets voor de zondag, maar ongeschikt voor het maatschappelijk en politieke leven.

Geen wonder dat juist in deze tijd een stroming als het „Reveil" opkomt, dat sterk de nadruk legde op terugkeer tot de Heilige Schrift als enige norm, waarbij sterk de nadruk gelegd werd op de individuele geloofsbekcring.

Industriële revolutie.

En als dan de industrie, de industriële ontwikkeling eind 19e eeuw opgang maakt, krijgt de grote massa door dc techniek het gevoel dat het bestaan van God niet terzake zou zijn.

De techniek brengt door een proces van gewoontevorming een beperkte logica in de geest van: „Ik zie God niet, dus bestaat Hij niet." Het gaat allemaal vanzelf. Zonder Hem komt er ook wel een kleuren-t.v., en een nieuwe auto. De techniek leert de massa dat in het dagelijks leven betere resultaten worden bereikt als God erbuiten gelaten worde.

Als Bultmann b.v. zegt: „Wie de knop van het licht omdraait, kan niet meer in de wonderen geloven", maakt hij een kortzichtige en foutieve opmerking. Maar hij geeft helaas wel haarscherp de instelling weer die de moderne mens van de techniek heeft meegekregen.

Aan het eind van de vorige eeuw laat nog een andere vertegenwoordiger van deze instelling sterk van zich horen.

Nietzsche de eerste openlijke atheïst. Maar tevens is hij een duidelijk voorbeeld van de romantische zelfvergoding. Zijn opstand tegen God, zijn doodverklaring van God en zijn propa-

ganda voor een supermens, die sterk genoeg is om deze wereld zelf aan te kunnen, laten dit duidelijk zien.

Crisis en existentialisme.

Maar dan komen plotseling de crises, de beide wereldoorlogen.

Ze veroorzaken een grote mate van bestaansonzekerheid en laten een gevoel van machteloosheid achter. Het optimisme van de mens in het geloof in de vooruitgang krijgt een sterke knak.

En in plaats dat de mens in zijn onzekerheid gaat vragen naar God, wordt hij op zichzelf teruggeworpen en stelt deze vraag: „Is het bestaan van God in deze onveilige, chaotische wereld niet zinloos geworden? "

Een strikt persoonlijke beslissing moet genomen worden.

En dan redt de mens zijn individuele, gebroken bestaan uit de vertwijfeling door een wanhopige sprong in de overgave aan God (Kierkegaard - religieus existentialisme).

Of hij tracht zijn bestaan te rechtvaardigen in een vertwijfelde afzet tegen God en een zelfhandhaving door zich op zichzelf terug te trekken (Sartre - atheïstisch existentialisme).

Sartre probeert op allerlei manieren en op alle terreinen van het leven God docd te zwijgen. God beknot onze vrijheid. Hij bevocgt ons. Als God weg is, dan wordt de mens pas mondig, echt vrij. Om vrij te kunnen zijn kunnen we God niet gebruiken.

Deze geest van Sartre waait door enze Westerse wereld rcncl, en miljoenen werden door hem beinvloed. Ook onder hen die zijn naam nooit hebben horen noemen.

Modem levensbesef.

Onze samenleving wordt gekenmerkt door een gevoel van totale afwezigheid van Gc.d in dit leven. God telt voor de moderne mens niet meer mee. De mens wil bevrijd zijn van tradities, verlost van bevoogding, zijn eigen leefpatroon kiezen. Wil je weten waar die vrijheid toe leidt? Dat kun je lezen in de krant: roofovervallen, stakingen en onlusten, enz. enz.

Het is een leven zonder Goddelijke norm.

Daarmee verdwijnen gezag en orde. Dan breekt overal de misdaad door. Dan is het met de vrijheid en de veiligheid gedaan en wint ie anarchie. Zo de formulering bij de inleiding tot de wetsvoorstellen: Schrap de Naam van God, want voor het moderne levensgevoel is dat onzin en voor de ongelovigen is het niet eerlijk nog langer genoegen te nemen met de Naam van God in de wetgeving. De voorgenomen legalisering van de softdrugs, want het is toch uit de tijd het gebruik van die bewustzijnsverruimende stoffen te straffen?

De legalisering van de abortus, want het is toch liefdeloos vrouwen in nood niet te helpen. De legalisering van de euthanasie want het is onmenselijk lijdende mensen niet te verlossen. De legalisering van de pornografie en de sexclubs, want het is toch oneerlijk en huichelachtig niet openlijk te demonstreren wat talrijke mensen innerlijk bezighoudt en frustreert. De keuze voor de wereldeenheid, want eenheid dient de vrede en verdeeldheid is schuldig zegt het hart. De stellingname voor het communisme, want dat bevordert de gelijkheid van de mensen en daarmee de vrede.

Onze taak.

Het is geen bemoedigend beeld, dat de geest van de tijd ons doet zien. De geest van de eindtijd is

duidelijk merkbaar in de wereld. De duivel toont zich steeds duidelijker als een briesende leeuw.

Wat moeten we doen?

Schelden op de wereld, omdat die zo slecht is? Nee, heb kritiek op de wereld, wijs de zonden aan, maar laten we eerst beginnen bij onszelf.

We moeten op de knieën voor God komen om onze schuld, ook t.a.v. het hele ont-kersteningsproces, te belijden, en te bidden om de genade van Zijn Geest. We moeten steeds weer opnieuw terug tot de Bijbel in heel ons levensgedrag: in de prediking, in het onderwijs, in het jeugdwerk, in ons gezins-en in ons persoonlijk leven.

De moderne mens werpt zich, om de zinloosheid van een bestaan zonder Gc: l te ontvluchten, op het medemenselijk denken en handelen in het „hier-en-nu". We zijn mensen die leven van ogenblik tot ogenblik, mensen zender ruggegraat, zonder karakter. Wanneer krijgen we dat wel? Pas als we geworteld zijn in de Heere. Gebeurt dat niet, dan worden we, zoals er staat in Psalm 90 overstroomd; clan vergaan we door Zijn toorn, en worden verschrikt door Zijn grimigheid. We zijn van nature allen mensen van de tijd, en niet van de eeuwigheid. Het memento mori, gedenkt te sterven is verdwenen uit onze nood. Wie uit de geestelijke nood (zie andere artikelen) door Gods werk verlost is die zal in liefde ingaan op de vragen van de hedendaagse mens en hen wijzen op de God die lééft, Die verantwoording vraagt en schuldig stelt, Die in Christus de weg der verlossing bekend heeft gemaakt, Die door de Heilige Geest in onze harten getuigenis geeft dat de Schrift het Woord van God is. Onze tijd heeft een schreeuwende behoefte aan een levende orthodoxie, die in een verdwaasde wereld de zekerheid en de hoop uitdraagt van het zaligmakend geloof in Christus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen