DE TECHNOCRATIE EN WIJ

De industrie heeft onze samenleving volkomen in haar greep gekregen.

Vroeger gold ons land als een volk van boeren en vissers, maar dit is in grote mate veranderd. Dat is verleden tijd.

Minder dan 10 u /o van de Nederlanders zijn momenteel nog werkzaam in de agrarische sektor: land-en tuinbouw, veeteelt en fruitteelt.

Daartegenover staat dat 35% van de beroepsbevolking in de industrie werkzaam is. En meer dan 40% in de zogenaamde dienstensektor, zoals de overheid, onderwijs, gezondheidszorg en handel. Ook in deze sektor wordt men steeds meer ingekapseld in een maatschappij waar machines het werk van mensenhanden overnemen.

De technocratie

We weten allen wel wat een komputer is, al begrijpen we nauwelijks hoe deze wondere machines werken. Deze apparaten gaan in toenemende mate ons leven beheersen, omdat ze sneller en doelmatiger werken dan mensen. De tijd dat we allen een nummer in een komputer krijgen bij onze geboorte lijkt niet ver meer.

Men noemt dit wel de „geest van het industrialisme". Heel ons leven wordt er door geregeerd. Dat blijft niet bij uiterlijkheden staan, want onze onderlinge verhoudingen worden er evenzeer door beinvloed. Bovendien gaat deze ontwikkeling de laatste tientallen jaren in versneld tempo, ook al zullen de jongeren zich dat minder bewust zijn dan de ouderen.

Uiteraard zitten aan deze ontwikkeling veel goede kanten; echter ook kwade.

De armoede van voor de oorlog is omgeslagen in welvaart. Niemand hoeft te klagen over zijn loon of salaris, alhoewel dit helaas nog maar al te veel gedaan wordt. Door de zonde blijven' we ontevreden mensen.

Verder is er een sociale wetgeving als nooit tevoren. Denk aan de A.O.W., de invaliditeitsuitkering e.d.

Op allerlei manieren kan aan de kuituur worden deelgenomen. Er bestaan hele bibliotheken van pocketboeken, die van de pers rollen. Velen hebben een auto, hetgeen een grote beweeglijkheid aan ons leven geeft. Buitenlandse vakanties lijken gewoon. Zo zou ik door kunnen gaan.

De grondslag van dit alles is gelegd door de wetenschap en techniek.

Zij verricht grote prestaties, maar krijgt ook alles in haar greep: de technocratie.

En wij

Enkele jongeren vroeg ik te reageren op het bovenstaande en stelde hen wat vragen, zoals: Wat zijn jouw gedachten over de technocratie? Zie je voordelen? Nadelen? Denk daarbij aan: geestelijke., maatschappelijke gevolgen, arbeidsethiek: waarvoor werkt de mens! verstedelijking etc.

We laten eerst Harm Tulp uit aan het woord. Barendrecht

„Graag wil ik reageren op het verzoek een visie te geven op de geïndustrialiseerde maatschappij.

De huidige maatschappij zou bijna ondenkbaar zijn zonder de verregaande automatisering die heden tendage wordt toegepast. Hierin nemen de komputers wel de belangrijkste plaats in. Veelal ten onrechte worden deze informatie verwerkende machines omgeven door een waas van geheimzinnigheid, de programmeurs lijken wel een gesloten gemeenschap te vormen, voor de buitenwereld even mystiek als onbereikbaar. Een Amerikaanse komputerkonstrukteur van-het-eersteuur zei eens van komputers: „Ze doen bijna niets, maar dat niets doen zij dan ook bewonderenswaardig!”

Hiermee wordt op rake wijze de geringschatting en bewondering ervoor gekenschetst. Bewondering, omdat de snelheid van werken ongeëvenaard is, maar ook geringschatting omdat komputers alleen elementair kunnen rekenen en slechts dat doen wat de programmeur opgeeft.

Maar het toenemend gebruik stemt toch tot nadenken. Het is een facet van een veranderende maatschappij, die in toenemende mate het wetenschappelijk intellect weet

plaats te geven. Dat zien we op allerlei gebieden van de samenleving. Hoe sterker echter geautomatiseerd wordt, hoe meer de mens als het ware hiervoor allergisch wordt. Men ergert zich min of meer aan die dingen, die onafwendbaar op hen afkomen. Dat heeft tot gevolg een sterkere hang naar het oude; niet voor niets is er een opleving van de romantiek te zien in de algemene kuituur. Ook ten aanzien van de arbeidsethiek heeft deze ontwikkeling zijn gevolgen. Zo zijn er onder meer de onregelmatige arbeidstijden. Het is bekend dat vooral in de chemische industrie en ook waar komputers gebruikt worden nacht-en weekenddiensten verricht moeten worden om de apparatuur maar zo efficiënt mogelijk te benutten. Menselijke fa'ktoren worden hierbij gebagatelliseerd. De technocratie staat vaak diagonaal op de christelijke levenswijze. Ze heeft deze geheel uit het oog verloren, er kan en er mag niets meer fout gaan in het productieproces. Zo zijn er bij de introductie van de kunstmest in Nederland sommige boeren uit de kerk gestapt omdat zij God toch niet meer nodig hadden, zij hadden immers kunstmest! Met de Goddelijke voorzienigheid wordt allang geen rekening meer gehouden. Er wordt een onbegrensd vertrouwen in het menselijk kunnen gesuggereerd. Niet dat men vroeger ook al enigszins deze gedachte toegedaan was, maar het is een kenmerk van deze tijd dat de prestaties en verrichtingen van de mens op de eerste plaats worden gezet.

Zo heeft de antropologie, de wetenschap van de natuurlijke mens, vaste voet gekregen bij de aanhangers van deze technische kuituur.

Het is van levensbelang niet hiermee geïnfecteerd te worden. Voor de meesten is het dikwijls een solo-gevecht om staande te blijven, maar het gebod geldt voor ieder: Wordt deze wereld niet gelijkvormig.

Hierbij dient wel bedacht te worden niet naar eigen kunnen te rade te gaan, maar alleen door het gebed kracht te vinden een dergelijke ontwikkeling te weerstaan.”

Nu komt Fas van Genderen uit Leerdam aan het woord.

„Als bouwkundig medewerker in een architectenburo geef ik onderstaand mijn reaktie: Vanuit deze werkkring, waarbij ik dus zelf niet achter één of andere machine, maar meestal achter een tekenbord sta, wil ik hierbij mijn reaktie geven op de industrialisering. Door het steeds verder uitbreiden van het materieel op een bouwwerk wordt de bouwtijd aanzienlijk verder teruggebracht. Dit is uiteraard een voordeel, maar hier kleeft gelijk weer een groot nadeel aan n.1. het vaak zo gehaast moeten werken (meestal volgens de planning).

Een tweede nadeel is, doordat produkten of in mijn geval bouwwerken sneller gemaakt worden ontstaan er sneller grote voorraden, hetgeen weer inhoudt dat men vrij plotseling ontslagen wordt. Vroeger als een aannemer b.v. in de winter weinig werk had ging hij z'n werkplaats uitbreiden of een goede beurt geven. Momenteel kan ik wel drie bedrijven uit de omgeving opnoemen, die het voor de vakantie druk hadden en uitgebreid hebben en nu reeds personeel hebben' moeten ontslaan! Hier spelen de hoge lonen en lasten uiteraard een belangrijke rol. Geestelijke gevolgen zijn — om het lijstje af te maken — volgens mij, het niet meer „zien zitten” en overspannen worden.

Maatschappelijke gevolgen zijn, naast hetgeen' ik in mijn inleidend praatje stelde, het steeds korter gaan werken (om o.a. de werkeloosheid tegen te gaan), waarbij de mens z'n vrije tijd op een verkeerde manier doorbrengt. Hoe meer vrije tijd, hoe meer ontevredenheid en hoe groter de onrust.

Doch wij kunnen onze vrije tijd toch ook verantwoordelijk besteden? Door b.v. een (goed) boek te lezen, de natuur

in te gaan, 'n bezoek aan een eenzame invalide man of vrouw te brengen, iets voor de jeugdverenigingen te doen en wat het belangrijkste is, denk aan de dingen der eeuwigheid!

Waarvoor werkt de mens?

Voor ons behoort dat niet moeilijk te zijn n.1. God zelf heeft gezegd dat we werken moeten, maar Hij heeft ons ook de nacht en de zondag gegeven tot rust of ontspanning. En de Heere Jezus liet Zijn discipelen ook buiten de nacht en de sabbath uitrusten (Markus 6 : 31 er:32). Maar hoor je niet steeds meer vrijgezellen zeggen: , 'k Heb geld genoeg ik stop er één of twee maanden mee? !" Ik denk hierbij ook even aan de mentaliteit van de werkenden, als je b.v. van school af komt en met je eerste werk bezig bent, dat je kollega's de opmerking plaatsen: je moet hier niet zo snel werken, anders vallen wij zo op”.

Tot slot de opmerking: Laat onze arbeid nooit een last zijn, velen die ziek zijn zouden het graag voor je doen.”

Uit de reakties blijkt wel, dat de industriële ontwikkeling niet alleen positieve, maar helaas ook negatieve verschijnselen tot gevolg heeft. En niet weinige! En het ergste: het sterk toegenomen „kunnen" van de mens heeft velen ertoe gebracht het geloof aan God geleidelijk, maar ook op een brute wijze los te laten. We moeten ons als jongeren dagelijks maar eens afvragen in hoeverre wij door deze tendenzen van ontkerstening beïnvloed worden.

Laten we blijvend bedenken en biddend ermee bezig zijn of de Heere ons hart wil treffen met Zijn woorden: „In Hem leven wij, en bewegen ons, en zijn wij.”

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen