AFGODEN VAN DEZE TIJD

„Johan Cruyff, El Salvadore”.

„Johan Cruyff tekent voor Barcelona". Deze krantenkop was voor veel Nederlanders de meest schokkende van het vorige jaar. Dus toch? Na allerlei geruchten en onderhandelingen bleek het inderdaad te gaan gebeuren:

Cruyffie gaat weg. Voor sommigen een grote klap. Wat moesten zij nu 's zondags zonder Cruyff op het voetbalveld? Hoe zou het nu met Ajax gaan? Er heerste diepe verslagenheid en tot in kerkeraadskamers toe was deze transfer het gesprek van de dag.

In Spanje — tenminste in Barcelona — was de stemming heel anders. Grote vreugde daar bij de supporters. „Johan Cruyff, El Salvadore" prijkte daar boven een krantenartikel. Ket wonderkind werd er dan ook als een halfgod begroet (Salvador = Redder!). Nu hij inmiddels al enige weken rneegevoetbald heeft en Barcelona daardoor de top van de ranglijst heeft bereikt neemt zijn populariteit nog meer toe. Voor veel supporters is het stadion dan ook — na iedere overwinning — „een hemel" geworden.

Trouwens, dit laatste komt ook bij zgn. „nuchtere Hollanders" voor. Enige jaren geleden schijnt er een boekje verschenen te zijn waarin ook uitspraken voorkwamen met zo ongeveer de volgende inhoud: Als Feyenoord wint is de Kuip voor mij cle hemel! En: Kindvall is mijn god!

Een derde voorbeeld: Toen ik van 1961-'63 iedere maandag met de bus van Rotterdam naar Ridderkerk reisde en vrijdagsmiddags weer terug, draaiden cle gesprekken alsmaar om twee belangrijke (? ) zaken: voetbal en geld. 's Maandags werd de wedstrijd van zondag nog eens doorgenomen en vrijdags volgden de meningen over de komende strijd. Daarnaast kwam altijd het salaris ter sprake, dat zelden klopte en meestal te laag was. En tussendoor werd even gefloten of een opmerking gemaakt wanneer er een knappe vrouw (of meisje) binnenstapte.

Afgoden?

Met deze voorbeelden zitten we midden in het onderwerp „Afgoden van deze tijd". Dat snap je wel. Wat zijn afgoden eigenlijk? We bedoelen daar nu geen beelden of voorwerpen mee vanzelf. Als je in de H. Catechismus vr. 95 doorneemt, merk je dat we het zo kunnen zeggen: Een afgod is iets waarop je vertrouwt i.p.v. op Gcd. Dus iets wat in je leven de plaats van God inneemt. Nog anders gezegd: Wat je leven vult, waar het in je leven om draait

— buiten God — dat is een afgod. Dat kan een opvallende afgod zijn — denk aan de voorbeelden — of een haast onmerkbare (mijn eigen eer b.v.), maar beiden zijn even erg. Want de ene, ware God, die recht op ons heeft (!) wordt aan de kant gezet. Misschien niet openlijk — we gaan naar de kerk, lezen, bezoeken cle vereniging, hebben geen t.v., lezen een goede krant — maar in feite telt de Heere niet mee en gaat het tóch om nou noem maar op: geld verdienen, carrière maken, eer behalen enz. Pas dus op: zo kunnen zelfs de „gewone dingen" afgoden worden.

Paulus schrijft in 1 Cor. Q : 12: Alle dingen zijn mij geoorloofd, maar alle dingen zijn niet oorbaar; alle dingen zijn mij geoorloofd, maar ik zal onder de macht van geen mij laten brengen". Dus hij zegt dat hij alle dingen mag, als ze maar nuttig zijn. Ergens anders zegt hij: ls ze maar stichten. Je kan het zo zeggen: et mag, als je er maar niet nog verder door van de Heere afraakt en anderen van Hem afhoudt. Je moet geschikt worden (of blijven) voor de dienst van God en aan de naaste.

En dan: Je moet je niet onder de macht van die dingen laten brengen. Ze moeten niet de baas over je gaan spelen en je leven zo gaan beheersen dat bijbellezen, kerkgaan, bidden, zoeken van de Heere verdwijnen gaan en dat je het tóch „lekker naar je zin hebt". Dan zit het fout. Een voorbeeld: Je houdt van een stukje muziek als ontspanning. Geen bezwaar, als je maar bedenkt wat ik net schreef n.a.v. Paulus' woord. Als die hobby je zo gaat beheersen dat het een macht over je wordt, stop er clan mee. Dan dreig je daarin vooral — misschien wel alléén — je vreugde te zoeken. Dan gaat daar vrijwel al je tijd in zitten en komt er van het zoeken van of het leven mét de Heere niets terecht.

Zo kan het ook gaan met geld, sport, seksualiteit en noem maar op. Dat worden dan afgoden, waar de gedachten om cirkelen en de gesprekken om draaien. Zonder die dingen zou het leven dan „waardeloos" zijn of „leeg" of „troosteloos". Laten we ze eens van wat dichterbij bekijken. Doe je mee?

Sport.

Ons lichaam heeft zijn aandacht nodig. Dat wordt tegenwoordig misschien wel wat meer beseft dan vroeger. Denk aan het trimmen dat steeds meer gedaan wordt.

Heel gezond! Of een ander doet in zijn vrije tijd een balsport of zwernt of wandelt. Daar kun je, na je drukke dagtaak, even heerlijk van „bijkomen".

Maar pas op: Ook hier schuilt het gevaar dat Paulus signaleerde, dat zo'n stukje ontspanning een macht wordt, die je gaat beheersen. Of je concentreert je teveel op je sport (of het spel) en alles wordt eraan ondergeschikt gemaakt (met alle gevaren van cle sfeer in een bep. vereniging waar je je bij aan meest sluiten), óf je bent bezeten van het kijken ernaar. Bij velen is het — ik houd me even bij voetballen — zo. dat ze vanaf zondag praten over de wedstrijd van die dag, en zo omstreeks het midden van cle week richten ze zich alweer op de komende wedstrijd.

Dc pers doet daar wel aan mee. Voor belangrijke Europa-cupwedstrijden worden hele bedragen neergeteld om met de club mee te gaan. Soms worden er zelfs kerkdiensten voor verzet en gemeenteraadsvergaderingen voor verschoven.

Natuurlijk, zo'n spel kan leuk zijn om te doen of te zien. Misschien weet je dat wel bij ervaring, maar vraag je zelf dan eens eerlijk af: elke plaats neemt het in in mijn leven? Als het nu eens wegviel? Ben ik er ook niet dagen van te voren al van vervuld? Kost het mij soms ook geen moeite om 's zondagsmiddags van de knop van de radio af te blijven voor „Langs de lijn"? Ben ik ook niet te genieten als „mijn club" verloren heeft? Ja? Stop er dan mee. Meteen! Dan zit je onder een macht, die je vasthoudt. Dan is dat blijkbaar jouw „enige troost", jouw God. De Heere Jezus zegt: Indien clan uw hand of voet u ergert, houwt ze af en werpt ze van u. Het is u beter, tot het leven in te gaan, kreupel of verminkt zijnde, dan twee handen of twee voeten hebbende in het eeuwige vuur geworpen te worden" (Matth. 18 : 8). En in vs. 9 zegt Hij hetzelfde van je oog!

Denk erom: Voetbal nam ik als voorbeeld. Dat is nu eenmaal volkssport nr. 1 en trekt duizenden naar de stadions (en uit de gezinnen). Maar alle sporten en spelen lopen dit gevaar. Dammen en schaken net zo goed als volleyballen; en zwemmen als schaatsen (je herinnert je het tijdperk van „Arcl en Keessie" nog wel). Al deze dingen kunnen genot bieden, spanning, afwisseling, ontspanning, maar als het je enige vreugde is, het enige waar je je voor inspant en voor leeft clan ben je nog straatarm en heb je geen echte vreugde, die blijft en meegaat tot in de vreugde bij de Heere.

Geld

Een jongen, die samen met anderen aan het evangeliseren was, vroeg aan een man of hij een bijbel had. Het antwoord was: Nee. Toen hij daarna vroeg of hij dan niet in God geloofde, zei hij — terwijl hij zijn portemonnee voor de dag haalde —: „Dat is mijn God!" Zo eerlijk zal wel niet iedereen het willen zeggen, maar een feit is het dat het geld wellicht de grootste afgod is van onze tijd. Er worden roofovervallen voor gepleegd, stakingen voor georganiseerd, gezinnen aan opgeofferd en ga maar door. Want als je geld hebt, dan zijn er mogelijkheden, zie je, dan kun je tja, noem maar op: dure spullen kopen, verre vakantiereizen maken, in de duurste gelegenheden komen enz. Dan bén je wat, niet waar? Dan tel je tenminste mee! Al heb je nog zoveel teleurstellingen en spanningen, nog zoveel leegte in je leven, met geld is er wat aan te doen. Het biedt vulling, troost, aanzien (? ).

En zo zijn we allemaal op sjouw. Om meer te verdienen worden vaak cursussen gevolgd, wordt overgewerkt, worden gezinnen verwaarloosd, worden andere banen aangenomen (al blijft er dan weinig tijd over voor kerk en gezin). Een mens moet toch carrière maken? De belangrijkste vragen die je (ook onder ons) vaak hoort, zijn: Hoeveel verdien je? Werkt je vrouw erbij? Al een auto? Waarom niet? Dat verdient zeker wel goed hè? Let maar eens op, ook binnen de gemeente vind je soms die competitiesfeer: Rijden in een iets mooiere auto dan Zij een namaak-, maar ik een echte bontjas! Gaan jullie naar Walcheren met vakantie? Wij naar Spanje.

Zó wordt geld (ook al heb jij het misschien nu nog niet) een macht over je. Die je denken en je tijd beheerst. Zo is het een god: de Mammon. Maar bedenk: Je kunt geen twee heren dienen!

Seks

Ik moet kort zijn vanzelf. Over elk onderwerp zou weer een artikel te schrijven zijn. B.v. over de seksualiteit. Deze gave van God wordt vandaag-de-dag een puur genotmiddel. Dat het pas tot zijn recht komt in een verhouding van liefde en zijn volle ontplooiing krijgt binnen het huwelijk wordt voor ouderwets uitgekreten. Ben je mal. Geniet zonder remmingen, en doe de ander het plezier waar hij (zij) om vraagt. Zo wordt het iets zelfstandigs. Zo wordt je lichaam „een ding", waarover je vrij beschikken kunt. Zie het maar bij de film, de t.v., in de literatuur, in de mode en in de damesbladen (waarbij het mooie lichaam geaccentueerd wordt). Zo wordt ook de seks een troost tegen de alledaagsheid, de leegheid en zakelijkheid van onze tijd. Een macht over je, die je beheerst. Onder die macht leven veel jongeren. Ook binnen onze gemeenten kom je ze tegen. Let maar op hun taal, hun lectuur en hun kleding.

Meer niet?

Ik moet langzamerhand gaan stoppen. Klaar ben ik nog niet. Er zijn afgoden genoeg. Wat denk je van afgod „Veronica", of „Nordsee" of „Hilversum 3"? Of van afgod „Lezen"? En van afgod „Roken"? Om afgod „Mode" maar niet te vergeten (meer bij de jongeren? ) en afgod „Huis met dure spulletjes" (bij veel ouderen)? Vergeet afgod „T.V." niet. Denk erom: Het gaat er niet om of een plaatje met muziek van deze tijd slecht is, en of lezen niet mag en je je van de mode niks hoeft aan te trekken. Herinner je steeds weer Paulus' woord van hierboven en laat je onder de macht van geen van die dingen brengen.

Je merkt het wel: Zo kunnen allerlei dingen een afgod worden, die op het eerste gezicht er niet op lijken. Ik denk aan de man die zo opging in kiesvereniging, kerkewerk, schoolbestuur en noem maar op, dat hij zijn vrouw en kinderen verwaarloosde én zijn eigen ziel. Zijn — op zichzelf o zo nuttige werk — was zijn afgod geworden. Wellicht, omdat hij graag geprezen werd. Want de grootste afgod blijft ons eigen IK. Daar wordt uiteindelijk alles aan op-geofferd!

Dan leven we in de stijl van: „Als ik maar plezier heb " of „Ik zal toch zeker zelf wel weten ". Dan gaat het erom dat ik opval en populair ben. Dan draait het om mijn eigen eer. Dan lijkt het soms of ik onbaatzuchtig help, maar in wezen denk ik: Zien jullie niet hoe ik dat eens eventjes doe?

En nu ?

Ik hoop dat je geschrokken bent. Want dat is de eerste bedoeling van de Heere. Niet een schrik van een paar minuten, dagen of w r eken. Nee, voor goed! Zódat ik tot de conclusie kom: Het moet anders. Ik moet van die afgoden af. Ik moet van mijn „IK" af. Bedenk: Een is er gekomen om „gebondenen" te bevrijden. De Heere Jezus zegt: „Wend je naar Mij toe! Al ben je nog zo gebonden. Zelf red je het toch niet om er af te komen. Hou maar op met al die goede voornemens. Verwacht hulp van Mij!"

Jongelui, als Hij je losmaakt verbindt Hij je aan Zichzelf. Dan hoor je bij Hem, voorgoed. Dan zit je niet meer in de macht van wat voor afgod ook. Dan ben je vrij, werkelijk vrij. Dan ben je „gewillig en met vreugde" aan Hem verbonden. Dat geeft een heilige onbezorgdheid in je leven, een vreugde en uitzicht die de wereld niet kent (en dus ook niet geeft!). Dan zijn er veel dingen nog te genieten als gaven van De Heere. Maar dan weet je diep in je hart: Mijn echte blijdschap vind ik in de Heere, ik sta onder Zijn macht en ik zal (door Zijn kracht) mij niet onder de macht van iets anders laten brengen. Dat is pas léven!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen