HET BEREIDEN VAN PURPER

In de Bijbel worden vele diersoorten genoemd. Toen God de wereld schiep, schiep Hij ook cle dieren. Vogels, vissen, zoogdieren, weekdieren enz. In het boek Job kom je verschillende soorten tegen', lees hoofdstuk 39 maar eens. Sommige dieren vind je verscheidene keren genoemd, de hele Bijbel door: et schaap: et paard, de ezel. Maar er zijn ook diersoorten, die maar één keer worden vermeld. De aap b.v. komt maar éénmaal voor en wel in 1 Kon. 10 : 22. Ook cle slak is een dier, dat je een keer kunt vinden in Gods Woord. In Psalm 58 : 9a.

Over de slak zou ik jullie eens wat willen vertellen, maar niet alleen over het diertje zelf, ook over het produkt van de soort, die in cle Middellandse Zee voorkomt. Eerst even iets over de slak in het algemeen.

Je kent allemaal dit glibberige dier. De uitdrukking: „Hij schiet op als een slak op een teerton" is overbekend. En als er tegen je gezegd wordt: „Wat een slakkengang, loop toch eens wat door, " dan weet je heel goed wat daarmee bedoeld wordt.

Een slak is een weekdier. Sommige soorten vind je op het land, andere in het water. De landsoorten hebben longen, cle slakken, die in het water leven ademen door kieuwen. De meeste slakken bezitten een huisje, waarin ze wonen en waar ze zich ook in terugtrekken bij gevaar of als ze slapen. Dat huisje hebben de meeste diertjes zelf „gebouwd". Wat voor soort slak je ook hebt, één ding hebben al die dieren gemeenschappelijk, ze scheiden slijm af en vormen zo een glijbaantje, waarop ze zich met een slakkengangetje voortbewegen.

Wat vinden wij die slijmafscheiding vies, hè? We griezelen ervan. Weten jullie, dat heel vroeger geloofd werd,

dat een slak zich oploste in dat slijm en er in omkwam? Zou David hieraan gedacht hebben, toen hij bad of God de doggeloze wilde doen omkomen als een smeltende slak? Enkele soorten zijn eetbaar. Er zijn mensen, die slakken een bijzondere lekkernij vinden. Je zult ze moeten leren eten, denk je niet? Wat dacht je van een schoteltje slakken vooraf? Brr!

DE PURPERSLAK

Nu iets over het produkt van de soort slakken, die in de Middellandse Zee voorkomt. Deze slakken zijn vanaf de oudheid van grote betekenis geweest voor het vervaardigen van de purperverfstof. Ze hebben zulke moeilijk uitspreekbare namen, dat we ze maar onder één noemer zullen zetten: de purperslak.

Het verhaal gaat, dat Phoenix, de eerste koning van Tyrus, die ongeveer 1500 v. Chr. regeerde, een herdershond had. Dat beest kwam op zekere dag thuis met een purperrode snuit. Toen men' ging onderzoeken hoe dat gekomen was bleek, dat het dier op een purperslak hacl gekauwd. De sage verhaalt verder, dat zo de purperindustrie is ontstaan in het land van de Phoeniciërs. Of het zo is gebeurd valt moeilijk uit te maken, want de Egyptenaren en de Assyriërs gebruikten in die tijd het purper ook al. De diertjes, die deze verfstof produceren kun je midden in de zomer moeilijk ontdekken, ze houden zich dan verborgen. In het voorjaar worden er eitjes gelegd en dan is hun sap, waar het juist om gaat heel weinig waard. In deze tijd van het jaar worden ze dan ook meestal niet gevangen. Dat sap van de purperslak is wit, maar door de inwerking van de stralen van de zon verandert het tot een violette kleurstof.

In de tijd van het romeinse keizerrijk waren er verschillende gilden. Jullie weten uit de Vaderlandse Geschiedenis wel, wat gilden zijn. Mensen, die eenzelfde ambacht uitoefenden (timmeren, meubelmaken) waren in zo'n gilde verenigd. Eén van de gilden uit de tijd, dat de romeinse keizers de wereld regeerden, was het gilde van de purpervissers. Deze vissers maken van het vangen en verwerken van de slakken hun beroep. Dat vangen kon op verschillende manieren gebeuren:

1. In fuiken en netten.

2. Door te duiken en de diertjes van de rotsen los te maken waarop ze zich hadden vastgezet.

Als men duizenden slakken gevangen had, sorteerde men de vangst. De kleintjes werden met „huisje" en al verbrijzeld. De grote slakken werden apart behandeld. In de „huisjes" boorde men een gaatje en nam alleen dat gedeelte eruit, waarin de purperklieren zaten.

Drie dagen lang legt men de behandelde vangst in een' zoutoplossing en daarna verwarmt de visser het in een loden ketel. Dat verwarmen geschiedt door stoom. Ongeveer een dag of tien duurt deze behandeling.

Van 4000 kg. purperloog (het spul dat na het inkoken, het verwarmen, overblijft) houdt de visser 250 kg. slakkensap over. Dat sap is de eigenlijke koopwaar. Voor het gebruik moest je het sap in water oplossen, waarin wat honing werd gedaan. De w 7 ol, die geverfd moest worden, wordt een paar keer in het warme opgeloste sap ondergedompeld en in de zon gehangen. Er waren' twee verfsoorten. Een blauwpurperen en een roodpurperen kleur. Jullie begrijpen wel, dat de „fabrieken" voor de verfstof langs dekust van de Middellandse Zee lagen, omdat daar d.e slakken gevonden werden. „Maar Thyatira dan", zul je vragen. „Dat lag toch niet aan de kust? " Daar heb je gelijk in. Maar in de stad, waar Lydia, de purperverkoopster woonde, werd dan ook alleen maar ingedroogd slakkensap verwerkt.

Het allerbeste purper maakte men in Tyrus en Sidon. Koning Salomo vroeg aan Hiram, de koning van Tyrus: Zend mij een man, die bedreven is in het bewerken van goud, zilver en purper." (2 Kron. 2 : 7). En lees Ezech. 27 : 7 eens! En Ex. 39 : 1-3. De prijs voor purperwol was heel hoog. In ons geld omgerekend kostte 1 kg. purperwol ongeveer 20.000 gulden. De paleizen van koningen versierde men met purper. (Hoogl. 3 : 10), Esther 1 : 6). Alleen koningen en hovelingen waren in purper gekleed (Esther 8 : 15), maar ook slechte, goddeloze vrouwen kleedden zich in purperen gewaden (Openb. 17 : 4).

Jullie begrijpen wel, dat tegenwoordig het purper op een andere manier vervaardigd wordt. Het zou een te kostbare geschiedenis worden, op deze manier nog purperverf te bereiden. De kleurstof wordt nu op chemische wijze bereid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen