EUTHANASIE

Dat is de uitspraak van de rechtbank in het euthanasieproces dat in Leeuwarden medio februari j.1. gevoerd is. Een uitspraak die aangeeft dat de rechterlijke macht euthanasie in feite accepteert, alleen de omstandigheden waaronder het onderhavige feit werd gepleegd, vorderden naar het oordeel van de rechtbank een voorwaardelijke straf. Het betrof een arts, die haar oude moeder, die ernstig ziek was en in een verpleeginrichting was opgenomen met een morfine-injectie van het leven' heeft beroofd. Tijdens dat proces ging het niet meer over de vraag of het geoorloofd is het leven van een ongeneeslijk zieke bewust te beëindigen. Dat was eigenlijk een uitgangspunt. Het ging veel meer over de vraag of alle voorwaarden, die in desbetreffende litteratuur worden gesteld, in acht genomen werden. En een van de voorwaarden was dan toch wel dat c!e behandelende geneesheer had moeten worden geraadpleegd. Ook wel dat een team van deskundigen een advies had moeten geven. Daaraan was niet voldaan, en vandaar een voorwaardelijke straf. Het begrip euthanasie is dus geaccepteerd.

Het woord.

Euthanasie is een woord dat stamt van het griekse woord thannatos, dat dood betekent. Euthanasie betekent clan: goede dood. Er wordt van keizer Augustus verteld, dat wanneer hij hoorde van iemand die plotseling en met weinig smarten gestorven was, dat het zijn wens was dat hij ook zo sterven mocht. En dat noemde hij dan euthanasie. Dat woord is op allerlei wijzen gebruikt om daarmee bepaalde wijzen van sterven aan te duiden. Het heeft nog al wat veranderingen ondergaan wat de inhoud betreft in de loop der tijden. In het bijzonder is het de laatste jaren gevuld met een inhoud die ons moet doen huiveren. We zullen de veranderingen in de inhoud van het begrip euthanasie even' nagaan.

Het begrip.

Keizer Augustus gebruikte het dus om een plotselinge, met weinig smarten gepaard gaande dood aan te duiden. Later, en met name in de tijd van de Nadere Reformatie is dit begrip geheel anders gevuld. De Utrechtse hoogleraar Hoornbeek (1644) heeft een boekje geschreven, dat getiteld is: Euthanasia ofte Wei-Sterven, waarin vele voorbeelden der stervenden en hun laatste doodsspreuken worden verhaald.

Hierin gaat het over het sterven van de godzaligen. Daarin beschrijft deze hoogleraar, een Voetiaan, over de voorbereiding op de dood. Over het: Bereid uw huis, want gij zult sterven. En over het sterven zelf. Zoals Jakob die zijn voeten samcnlegde en zich toeschikte om te sterven. En niet alleen Hoornbeek schreef daarover. Vele andere Oude Schrijvers hebben dit onderwerp behandeld. Hun sterfbedden zijn beschreven door cle nabestaanden. Zo als zij geleefd, gesproken en geschreven hadden, zo zijn ze gestorven.

Zo was het begrip euthanasie. Het is cle moeite waard daarover te lezen en hetgeen deze oude theologen daarover hebben gezegd nog eens in de gedachten te nemen.

Opnieuw kwam het woord euthanasie in de belangstelling tijdens het verschrikkelijke Nazi-regiem, nu dertig jaar geleden. Dit regiem wilde doden allen die voor de gemeenschap waardeloos waren. De maatstaven die werden aangelegd deden velen huiveren. Raszuiverheid was een van de criteria. De gaskamers waarin zoveel Joden het

leven werd benomen getuigen van de rekbaarheid van dit begrip euthanasie. Toen huiverde de wereld. Nu niet meer. Andere criteria worden aangelegd. Maar ook nu blijft het beslissende, dat de mens beslist over het leven van de mens.

Men spreekt van een passieve euthanasie en een actieve euthanasie. De passieve euthanasie is het niet meer toepassen van een bepaalde therapie. De actieve euthanasie is het beëindigen van het leven door het toedienen van een middel waardoor de dood intreedt. Het is nu een probleem rond degenen die ongeneeslijk ziek zijn, waarvoor geen mogelijkheden meer bestaan, de ouden dus, die ondraaglijk lijden. Maar het zijn maatstaven die de mens aanlegt. En die maatstaven kunnen verlegd worden en zullen verlegd worden. Verlegd naar het in onze ogen doelloze leven. En dat is hetgeen ons zou moeten verbijsteren. Wat dertig jaar geleden de mens met afschuw vervulde daar spreekt men nu over in de rechtzaal, als van een geaccepteerd standpunt. Alleen men moet nog wel de — alweer door de mensen aangelegde — maatstaven in acht nemen.

Het begrip euthanasie is dus verschoven van Godzalig sterven naar god-loos sterven. Uit de reacties onder artsen en predikanten uit het gehele land blijkt clat velen deze daad van de arts uit Noordwolde niet alleen goedkeuren, maar zelfs bekennen zulke daden zelf te hebben verricht. Men wil een actie ondernemen naar aanleiding van dit proces om de euthanasie, de vrijwillige euthanasie, wettelijk geregeld te krijgen.

Het gebod.

Het gebod des Heeren echter beschermt het leven van de naaste. Het gebod des Heeren verbiedt het doodslaan. Want het is God die als de bron van alle leven, dat leven geeft en in wiens handen ons leven ligt. Wij hebben geen bevoegdheid om over het leven van onze naaste te beschikken en evenmin over het leven van onszelf. Het leven van de mens is kostbaar. Wij kunnen niet oordelen over de zin van het leven. Het is nooit zinloos, omdat God dat leven bestemt en in Zijn handen houdt.

Met dit gebod wordt echter geen rekening gehouden. Ten diepste heeft de mens met het Woord van God afgerekend. Dat de ziel straks, na het sterven voor God moet verschijnen, dat na de dood de eeuwigheid wacht, daar houdt men nu geen rekening mee. Ten diepste heeft ons volk zich afgekeerd van het licht en zich gewend tot de duisternis. Dat God het leven geschapen heeft, de mens schiep naar Zijn beeld, dat de mens viel, dat we met allerlei ellende te doen hebben om der zonden wil, clat zijn zaken waar men zich nu niet mee bezig houdt.

Uitgaande van de evolutiegedachte is het leven van de mens principieel weinig verschillend van het leven van plant of dier. De beëindiging van zulk leven' is dan ook een beantwoording van vragen ten aanzien van het nut en de zin van het leven. Tenslotte gaat het niet meer om het nut, maar om het gemak. Om van die lastige mensen die zo al de aandacht opvragen en die zo binden kunnen af te zijn.

Maar als dan de pijnen ondraaglijk zijn en het lijden zo groot en er geen uitzicht meer is? Dat is iets daar heeft de mensheid al eeuwen mee te maken gehad. Zo lang als er het gevallen leven is. Maar juist in vroeger eeuwen toen de medische wetenschap zoveel minder middelen had om de pijnen draaglijk te maken, toen hebben de vromen zich getroost in de ervaring van de nabijheid Gods. Toen juist kwamen' de sterfbedden voor waarvan wij nu nog lezen kunnen. Waarop we jaloers kunnen zijn. Het was het sterven van hen die in hun leven de enige troost leerden kennen, die in leven en sterven bijblijft. Dat geloof is schaars, in deze werelcl van techniek en wetenschap. Van zulk sterven een voorbeeld. Het is het bericht van het sterven van Jodocus van Lodenstein.

Euthanasie.

Te midden van de pijnen was van Lodenstein eenswillend met Gods wil. Hij peinsde over de hemelse heerlijkheid met aanhalingen uit Augustinus. Toen men hem mededeelde dat het sterven zou worden heeft hij gekweld door pijnen uitgeroepen: Is dat sterven, zo is het zacht sterven. Het was hem of hij op rozen lag. Kort voor zijn sterven sprak hij: Ik gevoel niets, maar ik weet, clat in de Heere Jezus Christus een volheid van genade is, en ik leg mij neder op het Zoutverbond dat onveranderlijk is. Zijn laatste woorden waren: Ik ben zeer vol van gedachten. Nee, die ouden zijn geen kunstig verdichte fabelen nagevolgd. Letten wij op hun einde en' volgen wij hun wandeling na?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen