VAM WERELDKERK TOT CATACOMBEN?

Zijn kerkgebouwen belangrijk?

Als we ons afvragen of het kerkgebouw wel zo belangrijk is, dan zouden we kunnen zeggen, dat het toch niet om het gebouw gaat. Dat is een opmerking die vaak gehoord wordt. Het gebouw is helemaal niet belangrijk. En diep doorgedacht is dat ook waar. Want het gaat niet om een gebouw, hoe fraai ook en hoe doelmatig gebouwd. Het gaat om de gemeente des Heeren en' de tegenwoordigheid des Heeren in de gemeente. En die gemeente kan er zijn, ook ai heeft ze geen gebouw, dat de naam van kerk mag dragen. De catacomben bewijzen het. Het gaat om de prediking des Woords; om de verkondiging van al de Raad Gods. In vele schone middeleeuwse kerkgebouwen wordt die prediking niet gevonden. Anderzijds kan die prediking in rijke mate worden gehoord zonder een gebouw. Denk maar aan de hagepi^ken. Het is dus duidelijk dat het kerkgebouw niet het belangrijkste is.

Symbool van vrij heid

Elke zaak heeft twee kanten. Zo ook de kwestie van de kerkgebouwen. Het staan van kerken' in dorpen en steden spreekt wel een duidelijke taal. Een ontroerende taal soms: Het laat ons zien dat de bazuin van het evangelie daar in ieder geval geklonken heeft en misschien nog klinkt. In zulke dorpen en steden heeft de grote Koning zijn voetstap gezet en'wandelt daar misschien nog. Het zijn tekenen dat het land bezocht is met het Woord. En verder blijkt uit de gebouwen vaak de grote liefde die er geweest is voor de dienst des Heeren. Vorige geslachten hebben' met grote financiële offers en met inspanning van alle krachten deze Godshuizen gebouwd. Aan die gebouwen is ook vaak te zien dat de huidige generatie zich van God en Zijn dienst heeft afgewend. Soms kom je door gebieden in ons land waar de kerken in deplorabele toestand verkeren. Of je komt kerkgebouwen tegen die niet meer worden gebruikt voor het oorspronkelijke doel. Zij werden ingericht als magazijn of als werkplaats. Bepaalde streken kenmerken zich daardoor. Een volk dat het Woord bemint en bij dat Woord leeft zorgt ook voor het kerkgebouw. De kerkgebouwen spreken een taai. Het is dus ook al weer niet zo onbelangrijk als we eerst dachten. Ik zou haast zeggen in tegendeel. De catacomben waren de verblijven van de vervolgde kerk. De catacomben zijn symbool van de vervolging. Kerkgebouwen zijn symbool van de vrijheid waarin de gemeente op mag gaan naar het huis des Heeren.

Kerkafbraak

Het is maar eeri veeg teken wanneer-kerkgebouwen worden gesloten en gesloopt. In de grote steden horen we daar regelmatig van. Denk maar aan het rumoer rond de Wilhelminakerk in Rotterdam. Ook andere kerken werden aan de sloophamer prijsgegeven. En natuurlijk kan dat verband houden met de ontvolking van bepaalde, oudere wijken. De woongebieden vari de grote steden liggen nu eenmaal niet meer in .de stadskernen', maar in de niéuwe buitenwijken. Dat is mogelijk een reden. Toch is het dat niet alleen. Kerkafbraak en kerksluiting is evengoed een symbool als de catacomben. Doorgaans ligt aan de afbraak van hef. gebouw een afbraak van geestelijke waarden ten grondslag. Om bij Rotterdam te .blijven. Mij is bekend dat in Rotterdam altijd nog plaats is voor een Schriftuurlijk-bevindelijke prediking. Waar zo'n prediking wordt gebracht is het kerkbezoek in de morgen-en middagdiensten

op zondag goed. Waar echter deze prediking wordt verlaten' daar zien we het kerkbezoek teruglopen. En hoe men zich dan ook op allerlei wijze inspant om de kerkdiensten aantrekkelijk te maken, met allerlei bijzondere liturgieën, het kerkbezoek komt niet weerom. Alleen het Woord spreekt aan.

En niet alleen de aard van de prediking moeten we hier noemen. Want er is nog een andere reden. Een die niet bij de kerkelijke leiding ligt. maar bij het kerkvolk. Bij ons volk. En dat is de welvaartstijd die we beleven. De welvaart bracht niet een vergroting van het kerkbezoek. Integendeel. Waar in de oorlog van 1940—1945 in alle kerken de diensten op zondag gevuld waren, is er na de oorlog een toenemende onverschilligheid waar te nemen. Het is te zien in gemeenten waar predikanten gestaan hebben en leesdiensten' komen, omdat de gemeente vakant werd. Het is te zien in de weekdiensten. Het is een algemeen verschijnsel dat we overal tegenkomen.

Toch menen we dat de eerstgenoemde reden, wel de belangrijkste is, namelijk dat de zuivere Gereformeerde prediking werd verlaten. De tweede reden versnelt het proces. Afgedacht van stedebouwkundige oorzaken, is de terzijdestelling van de verkondiging van het Woord een' van de belangrijkste factoren voor de kerkafbraak, en dan niet in materiële, maar in geestelijke zin bedoeld.

Voortgaande afbraak

De Herv. Synode heeft ons doen zien dat met het gereformeerde volksdeel binnen haar muren weinig rekening wordt gehouden. En dan bedoelen we de benoeming van een nieuwe secretaris-generaal van de synode. Dat is een functie die helemaal niet te vergelijken valt met de scriba van onze Generale Synode. Naar onze Dordtse Kerkorde wordt een scriba bij de aanvang van de synodezittingen gekozen bii vrije stemming uit de afgevaardigden door de synodeleden. Aan het einde van de synodezittingen is zo'n scriba — behouden's de afwerking van de acta — van zijn taak ontheven. Niet alzo de secretaris-generaal van de Hervormde synode. Die is steeds in functie, wordt voor het leven benoemd en heeft grote invloed op de besluitvorming, zoals in het verleden is gebleken. Een dergelijke functionaris moet door de synode worden gekozen uit een voordracht van twee personen. Nu, in juni j.1., kreeg de synode niet een voordracht van twee personen voor zich, doch de naam van één man. De leden konden alleen' maar voor of tegen stemmen. Met een kleine meerderheid werd deze voorgedragen persoon gekozen. En die ene naam die voorgedragen werd was Dr. A. v. d. Heuvel. Een theoloog die werkzaam is bij de Wereldraad van kerken. •Hij is daar Directeur Communicaties Wereldraad. En in die functie heeft hij al meerdere malen blijk gegeven van zijn sympathieën voor het marxisme en in het bijzonder voor aartsbisschop Boris Nikodim, Russische vertegenwoordiger in de Wereldraad en vazal van de Sowjetregering. Hij werd de synode opgedrongen op een niet behoorlijke wijze. Nu is deze benoeming voorlopig ongedaan gemaakt na protest van de rechtervleugel van de Herv. Kerk. In hoeverre het blijvend van de baan is zullen we - natuurlijk moeten afwachten. Hiermee is getekend hoe op een dergelijke post een man wordt geplaatst die de kerk al verder van het volk af doet koersen. Inmiddels hebben we ook van de Wereldraad-vergaderingen in Utrecht kunnen lezen in de dagbladen. Daar hebben we kunnen lezen enerzijds van de communistische sympathieën en anderzijds van het anti-racisme fonds. Wij zien daaruit toch wel het streven van de wereldraad. Een streven dat ons met grote bezorgdheid zou moeten vervullen. Onlangs verscheen een boekje getiteld: Kerk en tegenkerk. In dit boekje wordt door de schrijver, J. A. E. Vermaat, inzicht verschaft in het gebeuren van de oecumenische beweging. Kortheidshalve zou ik naar dit boekje willen verwijzen'. Hij spreekt van de oecumenische verzoeking van deze tijd. En nu is het tekenend dat juist een wereldraadman op zo'n hoge post in kerkelijk Nederland wordt gedrongen. Er is een ontwikkeling aan de gang, waarin we een groot blok zien ontstaan van die kerken, die de gereformeerde belijdenis naar haar wezenlijke itjhoud hebben losgelaten.

Anderzijds is er na 1945 een doorgaande verbrokkeling te zien in de formaties van kerken die uit de afscheiding stammerf. Er is dus, en dat moet met alle nuchterheid worden geconstateerd, geen eenheid onder hen die één behoorden te zijn.

Van wereldkerk tot catacomben?

Enerzijds is er dus een blok dat getypeerd moet worden in het anti-christelijk

VERVOLG OPINIE

streven. Anderzijds is er een vechten onder elkander met niet altijd even duidelijke motieven en ook niet altijd even fraaie middelen. En daartussen zijn er de overwinningen van de overste van deze wereld. Ons volk ontkerstent steeds meer. Kerkafbraak, slecht kerkbezoek, toenemende zedeloosheid. De vraag rijst hoe lang zullen degenen die de Heere vrezen nog samen kunnen komen in het openbaar? In de communistische landen kan dat niet meer. Ds. Wurmbrand heeft daarover geschreven en gesproken. Dit wordt door de Wereldraad ontkend. Dat is begrijpelijk in het licht van de heérsënde sympathieën. Zal deze wereldraad leiden tot een ondergrondse kerk ook in het westen van Europa? Zullen de nu vechtende minderheden in de ondergrondse kerk bijeenkomen'? Gaan we van wereldkerk naar catacomben?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen