WAT ANDEREN ER VAN ZEGGEN

'n Greep uit de recensies over de jubileumuitgave: „Ds. G. H. Kersten. Facetten van zijn leven en werk".

Enkele weken' geleden is de tweede druk van onze jubileumuitgave verschenen. Het wordt nu tijd om een balans op te maken van de reakties binnen en buiten onze gemeenten, zodat U op de hoogte bent van wat anderen erover zeggen.

Dan kunnen wij U direkt wel „verklappen" dat het boek een heel goede ontvangst heeft gehad! De eerste druk was in enkele maanden uitverkocht. De schrijver, onze oud-jeugdwerkadviseur de heer M. Golverdingen, die per 1 augustus een funktie bij het onderwijs aanvaardde, is veel dank gebracht voor het vele werk dat hij verricht heeft. Trouwens, dat zult U wel merken als wij in het vervolg een aantal recensenten aan het woord zullen laten.

UIT EIGEN KRING.

Met liefde en warmte.

Ds. K. de Gier in „De Saambinder": „Wanneer dit boek nu voor ons ligt dan getuigt het dat de heer Golverdingen van zijn opgedragen taak geen gemakkelijke heeft gemaakt. Aan het einde van elk hoofdstuk wordt een lijst opgegeven van bronnen die door de heer Golverdingen zijn geraadpleegd. Dit zijn niet alleen geschriften die Ds. Kersten zelf heeft geschreven', maar ook oude notulen van kerkeraden en bestuursvergaderingen zijn door hem veelvuldig geraadpleegd, terwijl hij vele gesprekken heeft gehad met degenen die Ds. Kersten van nabij hebben' gekend. (...) Ook acht ik het een gelukkige omstandigheid dat iemand uit onze eigen kringen dit boek heeft geschreven, want ik denk daarbij aan een uitspraak die ik zelf eens uit de mond van Ds. Kersten heb gehoord, aan het eind van zijn levert, nl. dat hij zei: „De Heere heeft mijn leven door veel strijd laten heengaan. In die strijd heb ik veel liefde van mensen ervaren, maar ook veel smaad, hoon en laster. En dit zal na mijn dood nog doorgaan." Juist hierom is het zo belangrijk dat de heer Golverdingen dit boek met liefde en warmte en begrip heeft geschreven. Dit betekent natuurlijk niet dat datgene verzwegen moet worden, waarin gefaald is of wat niet juist is. Ook de heer Golverdingen' heeft dit in zijn boek ook niet gedaan, maar hij heeft dit wel gedaan met veel begrip en steeds rekening houdende met de toenmalige omstandigheden. Hij heeft getracht legendevorming te voorkomen."

Nauwgezet.

Ds. A. Vergunst in de Rotterdamse kerkbode: „Het is een goede gedachte (...) om tot de uitgave van een boek te komen, dat dienen kan om de liefde van onze jeugd voor de eigen gemeenten te versterken (...). Het boek is met grote liefde geschreven voor onze Gereformeerde Gemeenten en met een grote hoogachting voor mijn onvergetelijke leermeester Ds. G. H. Kersten (...). Hij heeft veel mogen samenbrengen en samenhouden (...). De schrijver wil ik mijn komplimen'ten maken voor de nauwgezette wijze, waarop hij dit werk heeft verricht."

Geen struisvogelpolitiek bedrijven.

Ds. J. Weststrate in „Gomarus" (Classis Middelburg): „Dit boek belicht onze kerkelijke afkomst, echter zo dat niet het oude wordt geïdealiseerd, ook de feilen die begaan zijn, worden ons niet onthouden, niet vergoeilijkend, maar in het licht van de omstandigheden. (...) Wanneer wij menen, dat wij als Ger. Gemeenten ons in een ivoren toren ibevinden en alle invloeden' ons voorbijgaan van deze moderne tijd, dan doen wij aan struisvogelpolitiek en zou het kunnen leiden tot kerkisme. Daarom is het zo goed kennis te nemen van hetgeen onze ouders bewoog om te komen tot ons kerkverband. (...) Bij kennisname wordt enerzijds bewaard voor triomfalisme en geleerd de les van de balk en de splinter, maar ook anderzijds voor verloochening van

onze afkomst in het bewonderen en navolgen van en instemmen met al wat anders is dan bij de „oud-gereformeerden, de kerstianen, die van het kleine kerkje", in de levensopenbaring, in de prediking enz. Ook zal dit boek kunnen bijdragen tot kennisname van de 'Ger. Gemeenten voor hen', die van het bestaan niet of nauwelijks weten. (...)."

Pal staan voor de Waarheid.

Ds. W. Lamain in „The Banner of Truth": „Tweemaal heeft wijlen Ds. Kersten een bezoek gebracht aan de gemeenten in de States. Het was in 193G en 1939. Velen van de toen in leven zijnde ambtsdragers en leden zijn niet meer. Toch zijn er nog enkelen die zich herinneren' wat een indruk zijn optreden gaf, vanwege de waarheid die hij mocht verkondigen, daartoe geroepen en gezalfd door de Heilige Geest. Nog steeds leeft hij voort in de harten. Dat is naar Gods Woord. „De gedachtenis der rechtvaardigen zal tot zegening zijn". Dat de schrijver dagen en nachten heeft besteed en opgeofferd om dat boek samen te stellen is te begrijpen. (...) De wijze waarop dat boek geschreven' is, is zodanig dat het geen weken zal duren voor dat ge er mee aan het einde zijt. Het is heel gemakkelijk te lezen, in eenvoudige taal en zeer boeiend. (...) De Heere make menigeen jaloers, heilig jaloers, op de genade die de Heere die leraar geschonken had. Hij heeft gepreekt en gedoceerd, ook onder de studenten, Christus Jezus en die gekruisigd. (...)."

VAN BUITEN DE KRING.

Gunstig oordeel.

Ds. Mallan in „De Wachter Sions": , , De eerlijkheid gebiedt ons om over dit boek een gunstig oordeel te geven. Op een onderhoudende wijze vindt men het leven en' het werk van Ds. Kersten in dit boek beschreven. Men leest het boek in één keer uit. (...) We denken nu na tal van jaren steeds meer aan Ds. Kersten terug, omdat we hem in zijn strijd en in al zijn moeilijkheden nu pas goed gaan begrijpen. De schrijver van het boek heeft niet vanuit een nauwe persoonlijke omgang met Ds. Kersten' dit boek kunnen schrijven, want daar is hij te jong voor. Dit ook in aanmerking genomen, vindt het bij ons alle waardering dat hij op zulk een wijze het leven en werk van Ds. Kersten heeft belicht. (...) De predikatie van Ds. Kersten over Ps. 47 is van kostelijke inhoud. Het wil er echter bij ons niet zo best in dat deze preek aan deze levensbeschrijving van Ds. Kersten is toegevoegd omdat die preek zo onbekend is. Deze predikatie is uitgesproken op een Hemelvaartsdag in 1907. Men kan er zich wel op beroepen', (...) dat Ds. Kersten aan het einde van zijn leven plechtig heeft getuigd dat hij nog hetzelfde predikte en leerde als hij altijd had gedaan, maar wij kunnen ook wel weten dat hij ongetwijfeld zich wel eens wat scherper omlijnd zou hebben uitgedrukt, als hij had geweten welk een misbruik men van zijn woorden zou maken in later tijd. Dit schrijft hij zelf ook nog een keer in een noot in zijn dogmatiek. (...)."

Een pedagogisch doel.

Dr. C. Graafland in „De Waarheidsvriend" (Herv. Geref.): „In deze weergave komt de betrokkenheid van de schrijver met de leef-en gevoelswereld van Ds. Kersten duidelijk uit. Deze is dan ook wel nodig om deze geheel eigen' wereld te verstaan. (...) Ds. Kersten is iemand geweest met een diepe overtuiging en met een grote bekwaamheid om deze overtuiging over te dragen. Een man ook met een geweldige wilskracht. Het is goed, dat dit boek verschijnt, ook om allerlei legenden die de jaren door rondom deze figuur zijn geweven tot de gewenste proporties van historische waarde terug te brengen. (...) Het is duidelijk, dat het niet de bedoeling is geweest om historisch-wetenschappelijk te schrijven. Ook maakt de liefde van de schrijver tot de persoon, die hij beschrijft, het wel eens moeilijk om de critische accenten genoeg te laten uitkomen. De zwakke momenten en kanten van het leven van Ds. Kersten, met name vlak vóór en in de oorlog, hadden een critischer beschrijving kunnen velen. Maar wij kunnen ons voorstellen dat de schrijver, die met zijn boek ook een pedagogisch doel najaagt, hier met ingehouden stem heeft gesproken. Ads het maar niet verdoezeld wordt. Want het getuigenis van Ds. Kersten, waarin de verdorvenheid

van de mens en Gods vrije genade zo duidelijk hebben doorgeklonken, zou met zo'n verdoezeling zelf in flagrante strijd zijn."

Met ingehouden stem gesproken.

Ds. J. H. Velema in „De Wekker" (Chr. Geref.): „Het boek is met liefde geschreven, maar deze liefde is gelukkig niet overtrokken, zodat geen wit-zwart tekening wordt gegeven. (...) Treffend is de schriftuurlijke kijk, die Ds. Kersten had op b.v. de prediking en de vorming van de predikanten. Gemakkelijk heeft hij het niet gehad. (...) De schrijver verzwijgt niet het standpunt dat Ds. Kersten in de oorlogsjaren innam, maar hij is op dat punt erg voorzichtig. M.i. had hij hier meer moeten zeggen. Het is een lacune — maar dat kun je in een boek dat facetten behandelt verwachten — dat niets geschreven wordt over de samensprekingen die in de twintiger jaren zijn gehouden tussen de Deputaten van de Ger. Gemeenten (w.o. Ds. Kersten) en de Chr. Geref. Kerken. Trouwens de Chr. Geref. kerken worden feitelijk nergens genoemd; ook niet in de strijd tussen Ds. Jongeleen en Ds. Kersten en de uitspraken van de synode van Rotterdam. (...) We vinden dat jammer. Ds. Kersten is zo te weinig getekend tegen de achtergrond van het kerkelijk en theologisch leven van zijn tijd. Maar ons eindoordeel is: een sympathiek en rustig geschreven boek, dat een goede tekening geeft van het leven van deze predikant."

God is een God van orde.

W. C. F. Scheps in „Kerknieuws". „Kersten wordt eerst oefenaar en later predikant en in die kwaliteit heeft hij uitnemend werk gedaan door de vereniging van de Geref. Gemeenten onder het Kruis en d.e zgn. Ledeboeriaanse gemeenten tot stand te brengen. Hij heeft de mensen orde geleerd en al de geestelijke strosnijders en' stichtelijke tinnegieters duidelijk gemaakt dat God een God van orde is. Daarom hamert hij onophoudelijk op handhaving van de Dordtse kerkorde als akkoord van kerkelijk gemeenschap, want de kerk is geen vereniging. Hij wint het. Zo gaat het ook met de opleiding. (...) Als politicus is hij bepaald niet geslaagd. Rome is de grote heer en een' nog groter gevaar dan Mussert. Kersten gaat volkomen negatief te werk. (...) Over het schoolverzet en Ds. Kerstens houding terzake vindt men in dat boek geen letter. (...) Het is boeiend geschreven' en geeft ons een duidelijke kijk op doel en streven van een stuk van de uiterste rechtervleugel van de gereformeerde gezindte."

Gedegen bronnenonderzoek.

Dr. J. Brouwer in „Prisma-boekbespreking": „Deze sympathieke publicatie is de vrucht van een uitvoerig en zorgvuldig bronnenonderzoek en vormt een waardevolle bijdrage tot de Nederlandse historie, met name de kerkgeschiedenis. Een sober geschreven betrouwbaar werk."

Kom pro mis zoeken én neen zeggen.

Ds. Abma in „De Banier": „Hoe leerzaam is deze leesbare uiteenzetting over het bestaan van de S.G.P. en de weergave van de geschiedenis van het met name parlementaire optreden tot aan de jaren' dertig (...). Vooral duidelijk komt naar voren dat Ds. Kersten getracht heeft aan de politieke discussie van de dag deel te nemen, dat hij over de aktuele vraagstukken heeft nagedacht en gesproken. Het is van belang dit te weten. (...) Van meetaf heeft Ds. Kersten twee dingen naar voren gebracht, namelijk dat de politiek een terrein is van het compromis, waarvoor geen praktisch staatsman de ogen sluiten kan. (...) Maar daarnaast heeft hij onomwonden uitgesproken dat eeri neen geboden is, zodra vast staat dat een voorstel indruist tegen Gods Woord. Wanneer we het ene combineren met het andere kunnen we voorts begrijpen dat Ds. Kersten heeft opgeroepen tot een eenheid van Protestants Nederland op basis van Gods Woord."

Leidraad voor inleidingen.

Ir. C. N. van Dis sr. in het „Reformatorisch Dagblad": „De schrijver heeft er goed aan gedaan, door met behulp van citaten uit de geschriften van Ds. Kersten, deze zoveel mogelijk zelf aan het woord te laten, waardoor diens standpunt in onder-

scheidene zaken goed tot zijn recht komt, (...) Hij toch was het die als middel in Gods hand het volk wees op de dure roeping ook op staatkundig gebied op te komen voor de beginselen van Gods Woord. Te dezen werd door Ds. Kersten baanbrekend werk verricht. (...) Elk hoofdstuk is rijk voorzien van de door de schrijver geraadpleegde bronnen, zodat hier stof te over is om als leidraad voor het maken van inleidingen voor studie-en jeugdverenigingen te kunnen dienen."

Wat beweegt hen?

Ph. Stoffels (Bibliotheekwezen): „Voor hen die geïnteresseerd zijn in de achtergronden' van de S.G.P. en de Gereformeerde gemeenten geeft deze levensbeschrijving van één van de vooroorlogse voormannen een schat van gegevens. Het is eenvoudig, met respect geschreven in een taal die bij dit levensklimaat thuishoort. Een goede oriëntatie over wat in deze kringen leeft."

Denk aan alle terreinen van het leven!

Ds. J. Meester (Ger. Kerken buiten verband) in de kerkbode van de Ger. Kerken in Noord-en Zuid-^Holland: „Ds. Kersten is een zeer dynamisch figuur geweest, een rusteloze werker, die in de kringen' van de oud Geref. Gemeenten én Kruisgemeenten met zeldzame energie velen uit de lijdelijkheid, die daar heerste, heeft opgewekt tot aktiviteiten op het gebied van kerk, onderwijs en politiek. (...) Hij is vooral bekend geworden als de man die zich in vele opzichten tegen de antirevolutionairen keerde en als de man, die fel tegen de sociale wetgeving van die dagen zich heeft verzet. (...) Duidelijk wordt in dit hoofdstuk ook dat er bij Ds. Kersten in zijn politieke aktiviteit meer aan de hand was dan negatieve kritiek op het optreden van de A.R.P. Het ging hem om een heel andere toonzetting van de christelijke politiek. Hij was tegen de in de a.r.-kringen' aangehangen gedachte van een „godsdienstig neutrale" overheid. Dit hing bij hem samen met de strekking van art. 36 van de NBG. (...) Niemand die zich voor Kersten interesseert kan aan dit boek voorbijgaan. Het boek is goed verzorgd, fraai uitgegeven."

Analyse van de prediking is goed.

De heer Koppejan in het GOLV-blad (mei '72): „Nu bijna vijfentwintig jaar zijn verstreken na zijn dood, wordt het tijd dat aan de persoon van wijlen G. H. Kersten de aandacht wordt geschonken die hij, historisch gezien, ongetwijfeld verdient. Vooral onze jongeren zegt de naam Kersten maar weinig of in het geheel niets. Bij vele ouderen is zijn beeld vervaagd of leeft er een totaal verkeerde voorstelling van deze bijzonder begaafde prediker en organisator in hun gedachten' voort. De schrijver is er in geslaagd de betekenis van Kersten voor ons kerkelijk en politiek leven te schetsen in een boeiend geschreven verhandeling. (...) De analyse van zijn prediking door de schrijver is bijzonder goed getroffen. Ik ben heel blij met dit boek. Het geeft een goede aanvulling op de nog schaars beschreven geschiedenis der Gereformeerde Gemeenten. (...) Voor een' volledig begrip van het ontstaan van de huidige kaart van Kerkelijk Nederland, waarop de grenzen zo grillig verlopen, is dit werk onmisbaar."

Koop en lees!

Uit het bovenstaande hebt U een overzicht gekregen van wat er geschreven is over het jubileumboek, de waardering voor de inhoud en de wijze waarop het geschreven is. Hier past nogmaals onze hartelijke dank voor het vele werk dat onze vriend Golverdingen, met de volle liefde van zijn hart, gedaan heeft, zodat wij zien welk een genade de Heere gegeven' heeft aan Ds. Kersten, die met alles wat in hem was het welzijn van Gods Kerk gezocht heeft. Misschien wekt deze varia van indrukken U op het boek eens te herlezen. Anderen zullen besluiten het nu toch ook te kopen. Nu dat kan, de tweede druk is gereed. Uw bestellingen zijn welkom bij het Bondsbureau, Korte Bergstraat 16-11, Amersfoort, tel. 03490 - 11275. De uitgave is ook verkrijgbaar in de boekhandel. Koop en lees!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen