De geheimen van hef bos

Ik hoore 't, gij vogelkens luide genoeg herhaalt en herhaalt gij uw' spraken: maar, hoe ik mijn beste doe, spade en vroeg, 'k en wete er geen zin van te maken.

(Vogelzang, Guido Gezelle)

Aan het woord was hier een dichter, die grote bewondering koesterde voor de natuur. Iemand die geprobeerd heeft de schoonheid van de natuur onder woorden te brengen en haar geheimen te ontraadselen.

Is de natuur nu zó indrukwekkend en fascinerend, dat iemand alleen al bij het horen van een vogelzang vol bewondering blijft stilstaan?

Nou en of! Zullen wij ook eens een wandeling door de natuur maken om daar iets van in de gaten te krijgen?

We zouden overal naar toe kunnen. Naar het strand, de duinen, het bos, de hei, noem maar op. Het doet er niet toe. Laten we het bos maar nemen.

In de vakanties die weer voor ons liggen zullen ongetwijfeld velen van jullie eens een tochtje door het bos maken of misschien zelfs wel een hele vakantie in het bos doorbrengen. Een prachtige gelegenheid dus om wat nader kennis te maken met het bos.

Ik hoef jullie niet te vertellen dat het cos een ideale plaats is om allerlei spelletjes te doen, om wandeltochten te maken overdag of in de schemering van de avond; dat er in het bos zowel voor jongeren als wat ouderen mogelijkheden genoeg zijn cm eens heerlijk te ontspannen.

Waar ik wél de aandacht op wil vestigen is, d.at het bos daarnaast nog veel meer te bieden heeft. Zó veel, dat je wel jaren nodig hebt om alle geheimen te ontsluieren. Maar dat is voor ons nu op dit ogenblik niet nodig. We zullen er slechts een begin mee maken.

Waar zullen we eigenlijk mee beginnen? Er is zo veel!

Zullen we beginnen met de bosmier? Je zult de bosmier vast wel kennen als je ooit eens in het bos op de grond gezeten hebt. Schijnbaar doelloos lopen overal mieren heen en weer, driftig zoekend naar iets wat wij niet zien. Een ordeloze toestand zou je op het eerste gezicht zeggen. Maar toch, bij nader bestuderen blijken deze mieren met elkaar een dierensamenleving te vormen waar we gewoonweg versteld van staan. Of zullen we beginnen met het eekhoorntje? Zullen we zijn aktiviteiten eens gaan bekijken als hij al vroeg voor de winter aan het zorgen is door in z'n hol of ergens anders voedsel-voorraden aan te leggen?

Of zullen we beginnen met het bestuderen van de jachtaktiviteiten van de uil, door voorzichtig een uilebal uit elkaar te pluizen en te kijken wat er in zit?

Nee, ik moet jullie misschien teleurstellen, maar we moeten met iets heel anders beginnen.

We moeten eerst een paar spelregels opstellen om het spel van de natuur mee te kunnen spelen. Wanneer we dat niet doen, kunnen we geen plezier aan dat spel — het ontraadselen van de geheimen van het bos — beleven. Dan geeft het bos z'n geheimen niet prijs en wij worden teleurgesteld.

Eén van de eerste spelregels is, geef je ogen en oren goecl de kost, let goed op wat er om je heen te zien is en gebeurt. Dat is erg belangrijk! Een andere spelregel is, geduld te oefenen. Soms is het nodig om een lange tijd geduldig, zonder geluiden te maken, te wachten. Te wachten op een vogeltje dat op z'n nest moet verschijnen, of op een vos die z'n hol

moet verlaten. Ik heb nog een derde spelregel in mijn gedachten. Eén waarvan ik niet weet of het nodig is die te moeten noemen.

Maar laat ik het toch maar doen. Heb eerbied voor de natuur! Wanneer je daarvan blijk geeft, wanneer je bijvoorbeeld de takjes om het nestje van cle boomklever weer terugduwt nadat je het bekeken hebt, of wanneer je de zeldzamen orchidee wel bekijkt maar niet afplukt en ga zo maar door, dan zul je merken dat je op den duur clingen gaat zien clie je nooit van te voren gezien hebt.

Wanneer je je aan deze spelregels houdi, zul je zelf heel wat ontdekkingen doen, die je niet snel vergeten zult.

Om met nog meer plezier de natuur te bestuderen is het waardevol om eens wat te lezen over de clingen die je zag. Er zijn veel boeken (biologieboeken als je zelf, of je broer of zus op school zit, natuurgidsen', vogelboeken, boeken over speciale onderwerpen e.d.) die je informatie kunnen geven over wat je gezien hebt, maar ook over de dingen die je niet zag, en toch van belang om het geheel te begrijpen.

Het is daarbij erg belangrijk dat je probeert verschillende dingen met elkaar in verband te brengen. Want wanneer je ontdekt dat in het bos, waar je veel verschillende dingen zag, alles op elkaar ingrijpt

en als het ware één grote levensgemeenschap vormt, dan wordt het geheel geweldig boeiend.

De natuur in het bos blijkt dan een wonderlijke gemeenschap te zijn, waarin allo planten en dieren hun eigen plaats toegewezen hebben gekregen. Sommige dingen „snap je", je begrijpt waarom dat en dat zo gebeurt, maar er is nog veel dat verborgen blijft en tot verder zoeken' aanspoort. Maar ook bij het oplossen van het nieuwe probleem zie je weer zoveel geheimen, dat je alléén nog rnaar verwondering over kunt houden.

Verwondering voor de Schepper. We moeten dan ook zeggen: Hoe groot zijn Uw werken, o Heere! Gij hebt ze alle met wijsheid gemaakt; het aardrijk is vol van Uw goederen, (psalm 104 : 24).

Zo, dat waren dan eigenlijk alleen nog maar de spelregels. Nu het spel zelf, de ontdekkingsreis door de natuur, zullen jullie zeggen. Ja, dat moet ik aan jullie overlaten.

Ik heb alleen geprobeerd jullie aan te sporen in de vakantie eens op een heel bijzondere manier van de natuur t, e genieten. Maar je moet het wél zélf doen. Je rncet zelf eens op een mooie zomermorgen, heel vroeg als cle zon nog maar net aan het opkomen is, het bos ingaan. Luister dan maar eens! Je zult dan weinigaansporing meer nodig hebben om het nog eens te doen. Al gauw leer je met hulp van een ander of m.b.v. een vogelgids cle vogels kennen en herkennen. Of maak eens een begin met het verzamelen (en drogen) van planten en bladeren van bomen, met het aanleggen van een herbarium. Neem eens een keer een flora mee, als je een tocht door het bos gaat maken. Je kunt cle plant die .ie niet kent opzoeken en bijzonderhe-

den daarover aan de weet komen. Ga ook eens een keer in de lente naar het bos, wanneer vele planten prachtig bloeien, of in de herfst als het bos een geweldige kleurenschakering vertoont en op de grond de prachtige paddestoelen te bewonderen zijn. Iedere tijd van het jaar heeft iets nieuws te bieden aan de bezoeker die daar oog voor heeft.

Ik zou nog meer tips kunnen geven, maar het grote geheim is, dat je de geheimen van de natuur zelf moet ontdekken.

Tot slot wil ik hier nog een paar boeken noemen. Het zijn maar een paar titels, je kunt andere boeken ook net zo goed gebruiken.

Bomen en struiken in bos en veld (H. Vedel en J. Lange); Het bos als biotoop (A. van Nijnanten); In het bos (E. Heimans en Jac. P. Thijsse); Zoogdieren in de bossen (A. B. Wigman); vogclgidsen van Jac. P. Thijsse of van L. Tinbergen: kleine flora (W. P. Postma).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen