Boekbespreking

P. de Rooy: „Een revolutie die voorbij ging". Uitgave: Fibula - Van Dishoeck, Bussum, 112 pag. en 16 blz. fotomateriaal. Gebonden ƒ 7, 90.

Voor velen zijn de tachtiger jaren van de vorige eeuw de tijd van de Doleantie en van andere moeilijkheden op kerkelijk terrein. De naam Abraham Kuyper roept meer herinneringen op en zal meer bekendheid genieten, dan namen en feiten als Domela Nieuwenhuis en het Palingoproer. Met de laatste hangt het ontluikende socialisme in die tijd nauw samen. „Alleen al wegens deze leemte in de geschiedschrijving was het nuttig dieper in te gaan op de gebeurtenissen van deze periode", aldus d.e schrijver.

In de ons omringende landen braken onlusten uit. De sociale situatie was zeer gespannen door de ekonom'sche krisis en de daarmee gepaard gaande werkeloosheid, die vooral de sociaal zwakke bevolkingsgroepen trof. De voedingsbodem voor het socialisme was hiermee aanwezig. Destemeer daar de liberale overheid het principe voorstond zich te onthouden van ingrijpen in de ekonomie. De taak van de staat is „wachtster van het recht" en niet „heelmeesteres van de sociale kwalen".

Onder deze omstandigheden kon F. D. Nieuwenhuis zich opwerpen tot „apostel der arbeiders". Deze „rare dominee" informeerde op huisbezoek vooral naar de prijzen der levensmiddelen, naar het loon van de man en het huishoudgeld van de vrouw. Hij probeerde het evangelie te ver-

staan als bevrijding uit de slavernij van een ekonomisch systeem,

Als langzamerhand de aanhangers van het socialisme een radicaler weg van demonstraties, oproer en anti-orangisme opgaan, komt het tot een konflikt tussen hen en de politie. Het Palingoproer is een feit geworden. Domela Nieuwenhuis wordt een martelaarsfiguur, maar vrouwen treuren om het verlies van hun man! De revolutie die verwacht werd, ging voorbij!

Aan het eind van dit goed verzorgde boek worden de gebeurtenissen in een context geplaatst en vergeleken met de emancipatie van de „kleine luyden" van Kuyper.

Dit boek geeft een gedetailleerd beeld van de gebeurtenissen in Ned. omstreeks 1885 t.a.v. het socialisme. We dienen bij het lezen te bedenken dat het geestelijk klimaat van het socialisme het onze niet is. Zo betreft b.v. hun anti-gezag houding vaak naast de staat ook de kerk. De kerk gaat lang niet vrij uit, omdat ook zij de gedachten van Calvijn, n.1. de mens mag wat hij onverschuldigd van God ontvangt niet egoïstisch gebruiken, maar is verplicht allen die voor of met hem gearbeid hebben daaruit ruim naar zijn vermogen te geven, vergeten was. Kille onaandoenlijkheid en harde onverschilligheid t.a.v. verbijsterende maatschappelijke en geestelijke ellende heerste alom. Maar het socialisme biedt geen perspektief, omdat belangrijke geestelijke waarden genegeerd worden.

Onderwerpen als ordehandhaving en gezag, kerk en overheid komen terloops ter sprake; achtergrond voor behandeling van de christelijke diakonie vindt men hier ook. Voor wie geïnteresseerd is in geschiedenis, hartelijk aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen