Het leven van Willem de Mérode

Het in dit artikel besproken boek is geschreven door Hans Werkman, leraar Nederlands aan het Baudartiuscollege te Zutphen. „Het leven van Willem de Mérode" verscheen bij Uitgeverij Buyten & Schipperheijn N.V. te Amsterdam in 1971. Het boek is gedrukt op uitstekend papier, telt 227 blz. en 14 blz. foto's en is uitgevoerd als paperback. De prijs is ƒ 18, —. Het is verkrijgbaar bij de boekhandel of rechtstreeks bij de uitgever: Valkenburgerstraat 106, Amsterdam, tel. 020-236612. De cliché's voor dit en het volgende artikel werden welwillend door de uitgever ter beschikking gesteld.

Onder deze titel verscheen vorig jaar een boek, geschreven door Hans Werkman.

Het is de moeite waard wat nader op deze uitgave in te gaan. En wel om verschillende redenen. De voornaamste hiervan is wel deze, dat onze jongelui zo weinig worden geconfronteerd met literatuur die christelijk kan worden genoemd. Dit geldt met name voor onze middelbare scholieren. Maar al te weinig kan — b.v. in de verplichte literatuurlijstjes — een zeker levensbeschouwelijk tegenwicht geboden worden.

Dit hangt ook samen met het feit, dat maar al te veel neerlandici weinig of geen belangstelling hebben voor de christelijke verhaalkunst en de christelijke poëzie. Er kan op dit vlak dan ook moeilijk van een overdracht sprake zijn.

Nu moeten we met het woord „christelijk" ook wel oppassen. Er vaart zovéél lading onder christelijke vlag. Het woord is al zoveel misbruikt dat men het in de kunst, ook in de literatuur, nauwelijks meer durft toe te passen. Het christelijke in een roman kan opgan in sentimentaliteit, het christelijke in de poëzie blijkt dikwijls alleen maar een moralistisch vernis te zijn. Er zijn zoveel verhalen en gedichten waarin de spanning van de christelijke boodschap — loodrecht op de verworden werkelijkheid staand — gemist wordt, dat het enerzijds geen wonder is wanneer er wat geglimlacht wordt als iemand van een „christelijke roman" of van „christelijke poëzie" spreekt. Maar anderzijds zal het dan ook nodig zijn, elkaar te wijzen op literair verantwoorde verhalen en gedichten die trachten op hun wijze door te geven. Dan zal er veel geschrijf en gerijmel wegvallen, maar er zal óók wat overblijven. En wat overblijft is toch altijd nog meer dan men, oppervlakk : gezien, geneigd is aan te nemen.

Een voorbeeld van grotendeels werkelijk christelijke poëzie heeft Willem de Mérode ons nagelaten. Deze dichter is door de critici één der grootste christelijke dichters van de twintigste eeuw genoemd. Tot voor kort wisten we betrekkelijk weinig van deze : n 1939 overleden figuur. Ook zijn dichterlijk werk is nooit gemeengoed geworden, ook niet bij protestanten. Toch is deze dichter waard om gelezen en bestudeerd te worden. Veel gedichten zullen in onze kring onmiddellijk „herkend" worden. De poëtische kracht is in de meeste van zijn gedichten evident.

Het kan voor het verstaan van poëzie van belang zijn, iets te weten van het leven van de dichter. Voor Willem de Mérode geldt dit in hot bijzonder. Daarom kunnen we ook zo blij zijn met dit boek van Werkman. De noodzakelijke achtergrondskennis wordt in deze biografie op bekwame wijze aangereikt. De schrijver heeft zich veel moeite getroost, een zo gedocumenteerd mogelijke levensbeschrijving te geven. Vele archieven : n plaatsen waarmee Eduard Keuning (de echte naam van de dichter) verbonden is geweest, werden onderzocht. Honderden brieven vormden tevens een bron voor het boek. terwijl ook interviews werden gehouden met familieleden, vrienden, oud-leerlingen (Keuning is onderwijzer geweest) en mededichters van De Mérode.

Het geheel levert een bijzonder leesbaar boek op, waarin de vele bijzonderheden die aan cle dag kwamen, op een prettige wijze werden verwerkt. Ook voor degenen die niet in de eerste plaats in de literatuur zijn geïnteresseerd, is het een leesbaar boek. Het geeft n.1. een boeiend tijdsbeeld vanaf ± 1800 tot ± 1940; waarbij vooral de protestanten van het Groningse platteland belicht worden.

Wanneer iemand zich op een verantwoorde manier met een christelijk kunstenaar wil bezighouden, clan moet hij dit boek niet ongelezen laten. We krijgen in Willem de Mérode een man te zien' die moest worstelen met de zuigkracht van de zonde, die zich op een bijzondere manier in zijn leven openbaarde (hij had n.1. een sterk homosexuele inslag), daarin viel, maar daaruit door Gods genade ook weer mocht verrijzen. Zijn dichterlijk werk is grotendeels een neerslag van de voortdurende strijd tegen deze ook door hemzelf als zondig erkende aandrang, maar mag ook getuigen van de overwinning die in Christus is. Dat maakt deze poëzie werkelijk christelijk: we zien hier een mens worstelen om God; een mens, die tenslotte leert van genade alleen te leven.

In een tweede (en laatste) artikel willen we wat nader op de inhoud van deze levensbeschrijving ingaan. De geïnteresseerde lezer(es) zij alvast verwezen naar het boek zélf.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen