boekbespreking

Het verhaal begint in 1860 op een grote houtzaagmolen ergens in het noorden van het land. De eigenaar, Klaas Hotse Sytzama, is een despoot in zijn bedrijf, in het dorp, maar vooral in zijn gezin.

Botsingen blijven dan ook niet uit. Boote, zijn zoon, wil predikant worden. Dat strookt niet met de plannen van zijn vader. Ondanks alla moeilijkheden zet Boote echter door. Zo ontstaat er toch een predikantengeslacht. De zoon en de kleinzoon van Boote worden n.1. ook dominee. De schrijfster vertelt de geschiedenis van deze drie predikanten in drie delen.

Ook het wel en wee van hun gezinnen, familie en dorpsgenoten wordt beschreven. Hierdoor komen er nogal veel namen in voor, zodat het boek aandachtig gelezen moet worden. In de hele trilogie, maar vooral in het laatste deel, komen de konflikten tussen de generaties naar voren. Verder kenmerken zich de eerste twee delen door een typische „Abraham Kuypersfeer".

Wanneer men een indruk wil krijgen van het leven in deze kringen uit die tijd, is deze trilogie dus heel interessant.

We kunnen echter niet geheel achter de strekking van dit overigens knap geschreven boek staan. In het laatste deel „Stroomversnelling" worden b.v. meningen geuit als: „Ik zie in de vernieuwing van cle theologie (Genesis 1—3) Gods Geest dynamisch bezig". Deze waardering voor de recente ontwikkelingen binnen de Gereformeerde Kerken is naar onze bescheiden mening principieel niet aanvaardbaar. Om die reden is kritisch lezen geboden.

A. de IJ.

HET ZWART - WIT PROBLEEM

„Apartheid in Zuid-Afrika" door Nico J. van Vliet N.V. Uitgeversmij. „De Graafschap" te Aalten. 132 pag. tellende paperback met foto's. Prijs ƒ 7, 50.

Iedere keer wanneer Zuid-Afrika het onderwerp van gesprek vormt, draait het onvermijdelijk uit op een gesprek over apartheid. De Zuidafrikaanse benadering van de vraag: „Hoe moet de verhouding der verschillende rassen in het land ten opzichte van elkaar zijn? ", vormt al vele jaren het onderwerp van ontelbare discussies,

artikelen in de pers en langdurige debatten in de Verenigde Naties. Het woord rassendiscriminatie wordt daarbij veelvuldig gebruikt. Velen zien de politiek van de gescheiden ontwikkeling, de apartheidspolitiek, die de Zuidafrikaanse regering voorstaat als een aanranding van de menselijke vrijheid der Bantoes.

„Poging tot evaluatie" heeft de schrijver dit boek als ondertitel meegegeven en hij geeft hiermee aan niet alles zwart of alles wit te willen zien, maar de apartheidspolitiek op haar juiste waarde te proberen schatten.

Bij het ontstaan van Zuid-Afrika is ons land nauw verbonden doordat Jan van Riebeeck een verversingsstation voor de Ver. Oostindische Compagnie stichtte. Nog meer nadat o.a. Nederlandse emigranten zich aan de Kaap vestigden en zich gedwongen zagen de bekende „Grote Trek" te beginnen waarbij ze op de eveneens „trekkende" Bantoevolken stuitten.

Verschillende rassen ontmoetten elkaar. Deze ontmoeting was bepalend voor de verdere wording van dit kolossale land en beheerst vandaag nog de problematiek van deze welvarende staat in een vaak gistend Afrika.

De zeer verschillende bevolking stelt de regering voor grote problemen, omdat het gedragspatroon van de Bantoe heel anders is dan van de Westerling. Deze mensen uit de primitieve samenleving leven dicht bij de natuur en zijn niet of weinig in aanraking gekomen met de moderne tijd. Dit is een belangrijk gegeven, waarvan de schrijver ons jammer genoeg weinig meedeelt.

Het apartheidsbeleid ontstaan door een drang naar zelfbehoud en een gevoel van verantwoordelijkheid tegenover de vele miljoenen Bantoes, wil komen tot een vreedzaam naast elkaar leven van de verschillende groepen, waarbij iedere groep zich vrij kan ontwikkelen op de voor ieder best lijkende manier. Is dit mogelijk vooral door economische vervlechting der groepen? Is alle „kleine apartheid" bij verdere ontwikkeling der Bantoes rechtvaardig? Duidelijk wordt na het lezen van dit boek dat bij beoordeling van de apartheid met haar vele facetten goede kennis van zaken een eis is en dat dan op vele vragen een passend antwoord nog moeilijk te geven isj

Dit boek geeft een — soms kritisch — beeld van de situatie rondom de Zuidafrikaanse apartheid vaak gehoord uit de mond van mensen uit het land zèli.

P. Dingemanse.

GEBUNDELDE REAKTIES

Vaccinatie, feiten en commentaren rond een recente ontwikkeling. Uitgave van de Werkgroep O.K.-katernen in samenwerking met de redaktie van „Onderling Kontakt". Besteladres: Administratie O.K., Postbus 8, Moerkapelle. Prijs ƒ 2, 25, 60 blz. (O.K. Katern nr. 5)

Naar aanleiding van de polio-uitbarsting in Staphorst zijn er veel pennen in beweging gekomen. Je werd in die weken overspoeld met meningen over al of niet toepassen van vaccinatie tegen polio, over Gods voorzienigheid en de menselijke verantwoordelijkheid om de middelen te gebruiken, die God in zijn goedheid ons gegeven heeft enz. enz.

Het is een goede gedachte van de bovengenoemde werkgroep geweest, om de journalistiek verantwoorde reakties n.a., v. de polio uitbarsting te bundelen, zodat veel verantwoorde richtgevende artikelen aan de vergetelheid ontrukt zijn en kunnen dienen als een handreiking' bij de voortgaande bezinning over het teer liggend onderwerp in onze kring van de vaccinatie. We moeten dat nu doen, zodat we weten wat we in tijd van bedreiging van de volksgezondheid moeten doen.

Het fijne van deze katern is, dat nu veel artikelen verzameld zijn, zodat krantenknipsels, die je zo weer kwijt bent, weggegooid kunnen worden.

Het is niet doenlijk om al die artikelen één voor één de revue te laten passeren. Koop ook deze katern en gaat U nader bezinnen over dit brandende probleem, waar we allemaal mee te maken hebben. Stel het aan de orde op de vereniging, onder beding van de leiding van Gods Geest bij de besprekingen, Die schenkt ons het benodigde Licht en wijst ons dé Weg.

Met grote instemming' haal ik de zinnen aan uit het „Ten geleide" van de Redaktie: „De tijd gaat verder. De slachtoffers worden vergeten, zoals de aandacht voor de zieke helaas groter is als het slecht gaat, dan wanneer de verbetering is ingetreden. We meenden in eenvoudige gehoorzaamheid aan het Woord Gods niet anders te kunnen doen, dan de winst van deze brochure over te maken op het gironummer, dat geopend is, om althans de materiële nood van de slachtoffertjes te kunnen lenigen".

Abonneer U op deze goede reeks van katernen en zorg dat door onze steun de „Werkgroep O.K. katernen" door kan gaan

met publiceren; ze hebben nog heel wat op het programma staan, zoals Ontwikkelingshulp, Israël en het Midden-Oosten en Moderne reclame.

I. A. Kole.

EEN OUDE WERELD VALT INEEN.

Jaap ter Haar: De Franse Revolutie" Uitgave: ibula-Van Dishoeck, Bussum. Paperback:344 blz. met veel pentekeningen. Prijs ƒ 9, 90.

In dit boek maken we kennis met een revolutie die niet alleen betekenis had voor Frankrijk, maar die een geweldige ommekeer bracht in het leven van vele Europese volken; ook in ons land. Vele hedendaagse verschijnselen vinden hier hun oorsprong. De schrijver is een boeiend verteller. Hij weet sfeer te scheppen onder het geven van een schat aan historisch feitenmateriaal, waardoor dit prettig leesbare boek meer waarde krijgt. Het aangrijpende „schouwspel" van de ineenstorting van een oude wereld en de wording van een nieuwe wereld trekt aan ons oog voorbij.

Terwijl het hof te Versailles schittert van pracht en praal wordt door „verlichte" theoroieën, die veel ingang vinden, de bestaande orde ondergraven. Vele verborgen spanningen in de oude samenleving worden zichtbaar, zodat een revolutie onvermijdelijk is en ook losbarst.

De achtergrond van dit boek vormen de „verlichte" theorieën o.a. van Rousseau. De zonde wordt ontkend en de oorzaak van het kwaad ligt niet in de mens, die goed gedacht wordt, maar in de regeringsvorm. Het volk heeft de vorst de regering opgedragen, voldoet hij niet, dan wordt hij aan de kant gezet, aldus deze revolutionaire theorieën. De volkssouvereiniteit komt inplaats van het regeren bij de gratie Gods. De overheid is niet meer Gods dienares, maar dienares van het volk.

Een volk door deze leer geestelijk ondermijnd biedt weinig weerstand aan een vurig patriottisme met haar idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Aan de hand van aardige karakterschetsen tekent de schrijver ons de verdere gangvan deze revolutie. In het zo verdeelde land spelen zich chaotische toestanden af. De vorst worclt afgezet, zijn hoofd valt onder beulshanden. Een met bloed getekend spoord wordt getrokken. Het is een tijd van verwarring, onzekerheid, angst en verdeeldheid, waarin partijstrijd en lage hartstochten hoogtij vieren. De geprezen vrijheid leidde tot anarchie en deze zoals zo vaak tot diktatuur. De verzaking van God leidde tot mensverafgoding. Dit is de oorzaak dat het opgaande licht van de revolutie in bloed en tranen ten onder gaat. Dit goed verzorgde boek, voorzien van een kaartje van Frankrijk als hulp bij een eventueel hiaat in aardrijkskundige kennis, doet het verleden herleven. Gedachtig aan de spreuk: „In 't verleden ligt het heden..." biedt dit boek meer dan een brok geschiedenis.

P. Dingemanse.

SOBER EN INDRUKWEKKEND

A. Rutgers-v. d. Loeff-Basenau: „Mens of wolf". Uitgave Querido, Amsterdam, Salamander-pocket, 223 blz., prijs ƒ 2, 95.

Lene Stojke is de hoofdfiguur uit het boek „Mens of wolf".

„Zij deed alles om niet op te vallen" zo vertelt de schrijfster. „Zij naaide en stopte voor het lazaret en had van alles gedaan wat bescheiden was, om maar ten koste van alles niet op te vallen. Want dan dreigde voor haar als hardnekkig anti-Nazi het concentratiekamp. Maar hoe zou een vrouw als Lene niet opvallen? Met haar fiere houding en vooral met die ogen, waarmee zij de mens tegenover haar rustig peilde en binnenstebuiten keerde, móest zij wel op vallen".

Een van Lene's grootste zorgen is dat haar zoontje Erlof een normale opvoeding krijgt. Zij waakt er over, dat het ruwe geweld en vooral het nazisme geen invloed hebben op zijn karakter.

Dan is de oorlog afgelopen. Veel mensen uit het bergdorp in Oost-Silezië vluchten naar het westen. Want wat zal er gebeuren als de concentratiekampen leegstromen? Zullen de uitgehongerde Polen en Amerikanen hun wraak koelen op de bevolking?

Lene en haar zoontje blijven echter. Lene vertrouwt desondanks op de menselijkheid van de vele buitenlanders, die de concentratiekampen verlaten.

„Mens of wolf". Erlof weet wat dat betekent: in oorlogstijd vreest iedere mens in de ander een wolf te ontmoeten. Elk houdt, springensbereid zijn tanden gereed, uit angst en vooral uit wraak. „Maar wij doen daar niet aan mee, Erlof", zegt Lene en ze handhaaft haar woorden.

Op een dag verlaten zij toch het dorp om naar het eiland Sylt te gaan. Zullen ze de

gevaarlijke tocht overleven? En wat zullen ze bij hun aankomst aantreffen? Zal Lene's man, die in Sleeswijk-Holstein verpleegd wordt, nog in leven zijn?

Het boek is horizontalistisch getint. Lene Stojke offert zich geheel op voor de medemens en blijft ondanks alles zoeken naar het goede in de mens. Jammer, dat de schrijfster uit het oog verliest, dat de zonde uiteindelijk de oorzaak is van alle ellende.

Voor een oorlogsverhaal ; s het boek bijzonder mild en gevoelig geschreven'. Het is sober, maar daardoor juist indrukwekkend en vaak aangrijpend.

Wat naastenliefde betreft, kunnen we aan Lene Stojke een voorbeeld nemen! Daarom toch een boek dat het lezen waard is.

Mej. A. de Joode

DE AKTTJELE BOODSCHAP VAN JEREMIA

Dr. F. A. Schaeffer: De dood over de stad. Uitg. Buyten en Sch'pperheijn, Amsterdam 1971, 119 pag., ƒ 6, 90.

De tijd van de profeet Jerernia verschilt niet veel van de tijd waarin wij leven. Er komen dan ook veel vragen op ons af en de vraag die Dr. Schaeffer in zijn boek behandelt, is: Hoe moeten' wij als Christenen in deze ontkerstende wereld leven. Hij vergelijkt ons leven met dat van de mensen uit Jeremia's tijd en dan komt er voor ons ook niets anders te voorschijn dan dat „de dood over de stad" is.

De eerste zes hoofdstukken tekenen Jerernia en zijn profetieën tegen de kerkmensen uit die tijd. Vooral tegen de profeten', priesters en koningen. Hij zei hen het oordeel aan, maar niet met een kil hart. Zo moeten ook wij, onder tranen, het oordeel uitspreken, schrijft Dr. Schaeffer. Of dat nu is over de mens met de Bijbel of over de mens zonder de Bijbel.

In de volgende hoofdstukken wordt de mens zonder de Bijbel getekend in het licht van de brief aan de Romeinen. En het laatste hoofdstuk gaat over het feit, hoe God let op hen', die de Bijbel kennen.

Het boek besluit met een register van personen, zaken, vreemde woorden en gebruikte teksten.

Dit boek leest erg prettig. Aan het eind van ieder hoofdstuk geeft Dr. Schaeffer nog eens in enkele zinnen de inhoud van dat hoofdstuk weer en wijst in de laatste zin naar het volgende hoofdstuk.

De nieuwsgierigheid wordt hierdoor geprikkeld. Men wil doorlezen en dat is ook de bedoeling. Want Dr. Schaeffer heeft ons zo iets belangrijks te vertellen, dat u dit boek allemaal moet lezen. Van harte aanbevolen.

H. J. S.

DE VERHOUDING TUSSEN SCHRIFT EN BELIJDENIS

Dr. J. v. Genderen: „De Reformatorische Belijdenis in Discussie". Uitgave Buyten en Schipperheijn, Amsterdam. 55 peg. ƒ 3, 50

Deze brochure is een uitgave van de Willem de Zwijgerstichting te 's-Gravenhage. Het doei van deze stichting is het reformatorisch beginsel in ons volksleven te verdiepen en te versterken. Ze is niel gebonden aan enige kerk of politieke aktie.

In het eerste hoofdstuk belicht Dr. v. Genderen de crisis, waarin de belijdenis zich bevindt. Er is n.1. een sterke stroming, die de vraagstukken van deze tijd belangrijker vindt dan „de belijdenis". Schriftuurlijk is dat niet. Belijdende kerk is zij, doordat zij gelovig instemt met wat God in Zijn Woord heeft geopenbaard.

Vervolgens wordt het ontstaan en de functie verteld van de Geloofsbelijdenis (symbool) en van de reformatorische belijdenisgeschriften (confessie). Tenslotte het voornaamste probleem: Hoe is de verhouding tussen Schrift en Belijdenis, Vooral de moderne ideeën hierover, zoals Dr. C. Augustijn ze op het ogenblik naar voren brengt in de Geref. Kerken krijgen de volle aandacht. Een goede, prettig te lezen brochure!

H.S.

WAARDEVOL BOEK VOOR JONGEREN

H. te Merwe, G.; uzenpioniers, uitgave De Banier N.V., Utrecht, geïllustreerd, 307 blz., gebonden, prijs ƒ 8, 10. 14 jaar en ouder.

De titel vertelt al veel over het verhaal zelf. Er is moed voor nodig om je bij de Geuzen aan te sluiten. Reyer Gillise kan dan ook niet direkt een besluit nemen.i Kan hij z'n moeder, die goed-Rooms is dit verdriet aandoen?

Tenslotte neemt hij een besluit: hij verlaat de stad Gorinchem om zich bij de soldeniers van de grote geus te scharen. Hij gaat een gevaarvol leven tegemoet!

Terwijl Reyer in de strijd menig avontuur beleeft, gebeurt er in Gorinchem ook het een en ander. De vervolging van de protes-

tanten wordt steeds feller. Hedwig van den Hoevel, die met haar familie ook tot de „ketters" behoort krijgt het niet gemakkelijk. Een Spaanse edelman probeert haar het hof te maken. Haar hart behoort echter Reyer toe. Maar kan zij de Spanjaard voor het hoofd stoten? Brengt zij dan haar hele familie niet in gevaar?

„Geuzenpioniers" is een spannend boek. De schrijver laat ons op boeiende wijze zien, hoe zwaar de godsdienst-en vrijheidsstrijd geweest is en voor welke moeilijkheden de burgers kwamen te staan. Eer. waardevol boek!

Mej. A. de Joode.

GESCHIEDVERHAAL

VAN EEN TERREUR Drs.i C. J. F. Stuldreher, Drs. H. A. V. M. van Stekelenburg, R. S. Meyer, W. F. G. Meurs: Concentratiekampen - systeem en praktijk in Nederland. Fibula reeks nr. 18. Uitgave: Fibula - Van Dishoeck, Bussum, 1970. 136 blz., 16 blz. foto's én illustraties tussen de tekst. Gebonden ƒ 7, 90

Dit boekje is gegroeid uit de resultaten van een onderzoek, dat werd ingesteld door een groep jongelui van een middelbare school in Vught. Zij verzamelden door middel van een enquête onder de inwoners van hun stad gegevens over het gelijknamige concentratiekamp. Drs. Stuldreher schreef een algemene inleiding over de geschiedenis en het systeem van de Duitse concentratiekampen om de Nederlandse gegevens in een breder verband te kunnen zien. Het is een zakelijk en daardoor des te indrukwekkender geschiedverhaal van de uitbouw van een heidense terreur, die loochende dat de mens naar Gods beeld geschapen is. Het is wat jammer dat dit gedegen stuk werk niet voor alle jongeren toegankelijk is door de vele Duitse citaten, al maakt de verklarende lijst met Duitse termen achter in het boek ook t.a., v. dit gedeelte wel iets goed.

Vervolgens beschrijft Drs. Van Stekelenburg de geschiedenis van het kamp te Vught als het meest sprekende voorbeeld van een Nederlands concentratiekamp. Twee leden van de Nederlandse Jeugdbond ter Bestudering" van de Geschiedenis hebben daaraan korte beschrijvingen toegevoegd van de kampen bij Schoorl, Amersfoort, Ommen en Westerbork. Zo wordt het sober geschetste beeld van een demonische verschrikking compleet. De opgenomen foto's zijn bijzonder indringend.

Met klem bevelen we deze aangrijpende waarschuwing tegen elke verheerlijking van ras, bloed en bodem ter lezing aan.

M.G.

UITSTEKENDE DOCUMENTATIE OVER ZENDING IN AFRIKA

Kenya - van a tot z. Uitgave: Gereformeerde Zendingsbond in de Ned. Herv. Kerk in samenwerking met Buyten & Schipperheijn, Amsterdam, 1971. 128 blz. (33 illustraties). Prijs ƒ 7, 90.

Dit door opzet en vormgeving originele boekje biedt alle mogelijke informatie over het zendingsterrein van de G.Z.B. in Afrika. Maar er is meer. In de volgens alfabet gerangschikte hoofdstukken worden de gegevens over Kenya geplaatst in het raam van de huidige zendingsvraagstukken, die in het gehele Afrika ten zuiden van de Sahara aktueel zijn. Daardoor heeft dit boek een plus gekregen, waardoor de lezing waardevol is voor ieder die in de situatie in Afrika is geïnteresseerd. De situatie in Nigeria b.v. vertoont bij alle verschil ook duidelijke overeenkomsien met die in Kenya. Daarom zijn de hoofdstukken over b.v. het Christendom, de economie, het familieleven, de Islam in Oost-Afrika, stamgodsdiensten ook voor ons bijzonder interessant. Voeg hierbij dat de informatie gegeven wordt door mensen, die de zending in Afrika uit eigen ervaring kennen —• talloze opmerkingen wijzen op gescherpt inzicht — en U begrijpt, waarom wij deze uitgave van harte willen aanbevelen ais een uitstekende documentatie over zending in Afrika. Van bijzonder belang voor jeugdverenigingen en zendingscommissies is de uitvoerige literatuuropgave onder letter 1.

M.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen