Milieubescherming: een bittere noodzaak

Luchtverontreiniging

Alarmerend nieuws

Terwijl velen van ons van hun vakantie genoten en hoopten op mooi, zonnig weer bereikten ons via de dagbladen allerlei berichten over een sterk toenemende luchtverontreiniging in diverse delen van de wereld., In Tokio bijvoorbeeld moesten enkele honderden mensen in ziekenhuizen worden behandeld t.g.v. keel-en oogaandoeningen, die het gevolg waren van een verstikkende mist boven deze wereldstad. In New York werd de afgelopen zomer door burgemeester Lindsay een luchtvervuilingsalarm afgekondigd. De geelgrijze mist boven de stad noodzaakte hem de burgers te vragen zo veel mogelijk gebruik te maken van het openbaar vervoer i.p.v. de eigen auto te gebruiken. De vuilnisverbrandingsovens van New York werden buiten bedrijf gesteld om een verdere vervuiling van de atmosfeer te beperken.

Oudere mensen werd aangeraden zich zo min mogelijk op straat te begeven. De politie kreeg de opdracht automobilisten te bekeuren, die de motor van hun auto onnodig lieten draaien. Waarschuwingen voor luchtverontreiniging werden uitgegeven in een groot gebied aan de Amerikaanse oostkust. In Washington was de „smog" zo dicht dat vanuit het Witte Huis de koepel van het Kapitcol op anderhalve kilometer afstand niet meer was te onderscheiden.

Voorts hebben alarmerende krantenberichten in het recente verleden gewezen op de toenemende fluorverontreiniging in de atmosfeer van het Sloe-gebied in Zeeland.

Aangezien er sprake is van verschillende vormen van luchtverontreiniging zullen achtereenvolgens enkele van de belangrijkste vormen van luchtverontreiniging worden besproken.

Fluorverontreiniging

De meest voorkomende industriële luchtverontreiniging is wel het waterstoffluoride. Het komt vooral vrij bij metaalverwerkende industrieën, zoals de hoogovens, staal-en aluminiumfabrieken e d. Bij deze bedrijven komt het waterstoffluoride, evenals bij de panne-en steenbakkerijen, via d.e schoorstenen direct in de atmosfeer terecht.

Veel plantesoorten, zoals tulpen en gladiolen, en een aantal boomsoorten, zoals esdoorn en spar, zijn zeer gevoelig voor dit gif. Het hoopt zich in de loop van de zomer op in de bladranden, die reeds bij zeer geringe concentraties van het fluor bruin kleuren. Bekend is dat waterstoffluoride de ademhaling van de plant ontregelt. Een onderzoek in Tsjechoslowakije wees uit dat in de omgeving van een aluminiumfabriek vier jaar nadat deze in bedrijf was genomen het aantal planten in de omgeving ervan was teruggelopen van gemiddeld 26 soorten per oppervlakte-eenheid tot vijf a zes.

Het waterstoffluoride is ook voor de mens en de dieren niet ongevaarlijk. We wijzen slechts op de medische bezwaren tegen fluoriclering van het drinkwater. Bij jonge koeien en schapen, die leven in een gebied dat verontreinigd is met fluor, zijn ernstige kaak-en beenbeschadigingen geconstateerd, die soms zo erg waren dat de dieren eraan stierven.

Men heeft in diergeneeskundige kringen al

een speciale naam voor deze ziekte n.1. industriële fluorosis ! ! !

Ir. H. van Rossum (S.G.P.) vermeldde bij de behandeling van cle „Wet inzake luchtverontreiniging" in de Tweede Kamer een onderzoek in de Verenigde Staten, dat had uitgewezen dat in een gebied van 600 hectare rondom een bepaalde fabriek geen landbouw meer mogelijk moet worden geacht. Verder moet worden gevreesd dat binnen een straal van 2 km. van deze fabriek, die dagelijks 648 kg., fluor uitstoot, veeteelt eveneens onmogelijk is. Fruitteelt zou binnen een straal van 10 km. niet meer mogelijk zijn.

Zwaveldioxide, een algemene verontreiniging

Een meer algemene luchtverontreiniger is zwaveldioxide, dat vooral vrijkomt bij de verbranding van steenkool en aardolie. Het is niet alleen afkomstig van de industrie, maar tevens van verwarmingsinstallaties in woonhuizen en kantoren en vooral ook van het verkeer. Het zwaveldioxide reageert met in de atmosfeer aanwezige waterdamp tot zwavelzuur, dat keel en ogen aantast.

Ongelukken in laboratoria met dit zuur hebben herhaalde malen tot gevolg gehad dat het slachtoffer blind werd aan één of zelfs beide ogen.

Ook de flora heeft te lijden van zwaveldioxide-vergiftiging. Zo bleek uit een onderzoek in Canada dat tot op een afstand van 75 km. van een ijzergieterij de ratelpopulier niet meer wilde groeien. De betreffende ijzergieterij stoot jaarlijks niet minder dan ruim 100.000 ton zwaveldioxide uit (...) Het zwavelgehalte van meren en vijvers was tot op een afstand van 4 km. van het bedrijf 10 keer zo hoog als normaal. Slechts drie soorten waterplanten wilden in dit water, dat bijzonder zuur was geworden, groeien terwijl 24 normaal zou zijn. Zeer gevoelig voor zwaveldioxidevergiftiging zijn verder o.a. de cultuurgewassen gerst, haver en radijs.

De overschakeling van steenkool en olie op aardgas, dat in Nederland geen zwavel bevat, kan ertoe bijdragen dat de verontreiniging van de lucht met zwaveldioxide sterk vermindert, , Van verschillende zijden wordt er daarom bij de regering op aangedrongen een dergelijke overschakeling te stimuleren en te bevorderen.

Het verkeer

De verontreiniging van de atmosfeer door het verkeer is mogelijk wel het belangrijkste aspect van de luchtvervuiling. Ir. van Rossum noemt in zijn reeds eerder aangehaalde rede voor een bepaald gebied de volgende getallen:20% van de luchtvervuiling is het gevolg van diverse industrieën, 60% van de totale luchtvervuiling wordt veroorzaakt door het verkeer, terwijl de resterende 20% o.a. veroorzaakt wordt door de z.g. „huisbrand".

Welke enorme hoeveelheden er dagelijks door de industrie en het verkeer worden uitgestoten in de atmosfeer moge blijken uit de getallen, die zijn berekend voor de Amerikaanse stad Los Angeles, n.1. ongeveer 10.000 ton aan verschillende verontreinigingen per dag (...). In deze stad ondervond men ook het eerst hinder van een geelgrijze mist, veroorzaakt door de sterke luchtverontreiniging, die daarom wel „Los Angeles smog" wordt genoemd.

De luchtverontreiniging, die het gevolg is van het verkeer, bestaat voor ongeveer 80 % uit koolmonoxide. Dat dit gif bijzonder gevaarlijk is voor de mens is algemeen bekend. Men denke slechts aan de vele mensen, die jaarlijks overlijden aan koolmonoxidevergiftiging die een gevolg is van een niet goed branden van de kachel.

In de uitlaatgassen van auto's zijn voorts een aantal verbindingen aanwezig, die o.i.v. het zonlicht worden omgezet in zeer scha-

delijke stoffen zoals o.a. ozon en „PAN". Beschadigingen aan duizenden dennebomen in een natuurpark op 90 km (...) afstand van Los Angeles moeten aan deze stoffen worden toegeschreven. Overal in de bergen hangt een blauwe waas, afkomstig van deze enorme stad. In Nederland zal men van deze laatste schadelijke effecten niet zoveel merken, aangezien het aantal uren zon per jaar in ons land veel minder is dan in Los Angeles.

De situatie in Nederland

Toch moet worden gesteld dat ook in Nederland de luchtverontreiniging een steeds grotere omvang aanneemt. Beschadigingen aan bomen langs autosnelwegen is een vrij algemeen verschijnsel. Verder is gebleken dat het loodgehalte langs de Nederlandse wegen in de planten soms 5 maal zo hoog is als normaal. Het is daarom alleen maar verheugend dat waarschijnlijk over niet al te lange termijn een wet tegen de luchtverontreiniging van kracht wordt.

Mooi weer: een last?

Zouden dergelijke maatregelen van overheidswege achterwege blijven clan kon het wel eens zijn dat het mooie weer een last werd i.p.v. een lust. In een hogedrukgebied n.1. is de verplaatsing van de lucht vaak bijzonder gering., Aangezien het in zo'n periode niet regent blijft de verontreiniging ter plaatse hangen en loopt deze op tot niet ongevaarlijke concentraties. De lange tijden van zonneschijn bevorderen, zoals reeds is gezegd, bovendien de vorming van een aantal schadelijke stoffen. De sterke luchtverontreiniging in New York ontstond bijvoorbeeld tijdens zo'n periode.

Strenge maatregelen tegen de milieuvervuiling en het zoeken naar mogelijkheden om verdere verontreiniging tegen te gaan zijn zaken van het grootste belang. Indien onze maatschappij zich niet inzet voor de milieubescherming dan kon het wel eens zo worden dat we verlangen naar een goede vakantie, maar met donker weer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen