Natuurbescherming 1970

In artikelen over lucht-, water-, en bodemverontreiniging wordt dikwijls het woord „milieu" gebruikt. Ook in de artikelen, die over dit onderwerp in „Daniël'' zullen verschijnen, kan men het woord herhaaldelijk aantreffen. I-Iet is daarom gewenst eerst iets te schrijven over het biologische begrip „milieu".

Het milieu

Het milieu kan worden omschreven als „een complex van faktoren, noodzakelijk voor de instandhouding van leven". M.a.w. een plant of een dier kan slechts dan 'in een bepaalde omgeving leven, wanneer deze voldoet aan een aantal voorwaarden. Is aan één of meer voorwaarden niet cf niet voldoende voldaan, dan heeft dit de dood van het levende organisme tot gevolg tenzij het kan uitwijken naar een andere omgeving.

Zo moet de bodem een bepaalde samenstelling, grondwaterstand en mineralenrijkdom hebben wil een plant erin kunnen groeien. Tevens moeten de lucht, de lichtsterkte en de temperatuur een zekere gemiddelde waarde hebben.

Dieren vragen een bepaald soort voedsel, terwijl ook de lucht, het water en de temperatuur aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. Tevens hebben de planten en de dieren elkaar onderling nodig om in leven te kunnen blijven.

Al deze faktoren van bodem, water, lucht, temperatuur, andere planten en dieren vormen tesamen het milieu. Bij een bepaalde samenstelling van het milieu is de vestiging van bepaalde planten en dieren mogelijk. Andere soorten kunnen zich er niet vestigen omdat zij een milieu nodig hebben met een andere samenstelling.

We kunnen dit illustreren met een voorbeeld: de waterlelie en de gele plomp zijn beide planten, die uitsluitend groeien in water met een hoog gehalte aan zuurstof en mineralen. Belangrijk, beter gezegd „onmisbaar", zijn voor deze planten de faktoren water, zuurstof en mineralen. Neemt de zuurstofrijkdom van het water af dan sterven genoemde planten ter plaatse uit,

hetgeen door de steeds toenemende watervervuiling maar al te vaak het geval is.

Andere planten, zoals struikheide en stekelbrem, groeien slechts op vrij droge zandgronden. De eerder genoemde waterplanten zal men er nooit aantreffen omdat het milieu niet geschikt is voor deze planten.

De mens

Bij de opsomming van de verschillende factoren werd over de aanwezigheid van de mens niet gesproken. In de meeste gevallen is zijn aanwezigheid niet noodzakelijk voor het voortbestaan van plant en dier.

Hoewel de invloed van de mens veelal niet noodzakelijk is, oefent hij wel degelijk invloed uit op de natuur. Hij deed dit al jarenlang door op jacht te gaan, door akkers en weiden aan te leggen enz. Tot omstreeks 1900 betekende deze invloed van de mens geen verarming van de natuur. Soms heeft de mens zelfs bijgedragen tot de verrijking van de natuur doordat hij, bewust of onbewust, zorgde voor een grotere verspreiding van planten en dieren.

In de twintigste eeuw is echter de invloed van de mens zo groot geworden dat hij de rijkdom en verscheidenheid van de natuur ernstig aantast. Direkte aantasting van de natuur zijn het gevolg van toenemende ontginning, industrialisatie, woningbouw en kanalisatie van beken en rivieren. Indirect wordt de natuur aangetast door een sterk vervuilde lucht, een verontreinigde bodem of vergiftigd water. Speciaal bij deze langzame maar geleidelijke „aanslag" op de natuur willen we in enkele artikelen stilstaan.

We zullen ons hierin echter nog enigszins moeten beperken, hetgeen betekent dat niet uitgebreid zal worden ingegaan op grote ongevallen en de gevolgen ervan voor de mens en de natuur. Dergelijke gevallen krijgen meestal in de dagbladen reeds voldoende publiciteit en zijn vrij algemeen bekend. We herinneren slechts aan de ramp met de mammoettanker „Torrey Canyon". Vele zeevogels zijn het slachtoffer geworden van de reusachtige hoeveelheden olie, die uit dit schip stroomden.

Deskundigen zijn overigens van mening dat de middelen, die gebruikt werden om de olie van de stranden te verwijderen en om de drijvende olievelden op zee te doen verdwijnen, meer schade hebben aangericht aan de natuur dan de olie zelf.

De bodem

Wanneer achtereenvolgens de verontreiniging van lucht, water en bodem ter sprake komen willen we eerst iets schrijven over de manier waarop de bodem in steeds toenemende mate wordt vervuild.

Toen in 1967 bij het plaatsje Giessen een tankwagen kantelde kwam een gedeelte

van de olie in het ter plaatse aanwezige bos tereoht. Wetenschappelijk onderzoek leidde tot de volgende conclusies: door de aanwezigheid van de olie liep het aantal bacteriën 'en schimmels in de bodem sterk terug. Deze organismen zijn in de natuur onmisbaar, omdat zij allerlei stoffen afbreken en omzetten in andere stoffen, die de plant nodig heeft voor zijn groei. Een sterke toename werd geconstateerd van die soorten schimmels en bacteriën, die in staat zijn de olie af te breken. Tevens bleek dat 98% van de organismen, die de stikstof uit de lucht omzetten in een voor de plant opneembare chemische verbinding, waren doodgegaan. Het zal duidelijk zijn dat de groei van planten door het verdwijnen van de flora en fauna van micro-organismen nadelig werd beïnvloed.

Ook het sterk toenemende gebruik van bestrijdingsmiddelen heeft een sterke verontreiniging van de bodem tot gevolg. Voor een niet onbelangrijk deel komen dergelijke stoffen ter plaatse of elders in de bodem tereoht. Het betekent dat een deel van de organismen, die zorgen voor de vorming van de humus in de bodem, dood gaat terwijl ook vaak de wortelontwikkeling van de planten wordt geremd.

Eén van de gevolgen is o.a. een slechtere groei van zowel in het wild levende planten als van natuurgewassen. Het schijnt herhaaldelijk voor te komen dat partijen landbouwgewassen, vooral aardappelen en aardnoten, moeten worden afgekeurd vanwege het hoge gehalte aan ook voor de mens schadelijke bestrijdingsmiddelen.

Uiteraard hebben de onkruidbestrijdingsmiddelen ook een directe verarming tot gevolg, daar door het spuiten vele akker-en weide-onkruiden dood gaan.

Rommelmakers

Een laatste vorm van bodemverontreiniging waarop we willen wijzen is vooral het gevolg van de recreatie. Wie na een zonnig week-end door de recreatiegebieden wandelt weet hoe slordig recreërend Nederland met de natuur omspringt. Het trieste beeld van platgetrapte planten, plastic zakken en blikjes komt men herhaaldelijk tegen. Acties om het afval mee te nemen naar huis of het in een afvalmand te gooien hebben weinig resultaat.

Hoewel deze vorm van verontreiniging vrij gemakkelijk te verwijderen is, blijft het een feit dat het voorkomen ervan minstens net zo gemakkelijk is.

Om dit echter te bereiken zal de mentaliteit van de mensen grondig moeten veranderen. De Nederlandse toeristen staan in het buitenland bekend als de grootste rommelmakers en worden in bijvoorbeeld Luxemburg bijna uitsluitend geduld omdat het geld in het laadje brengt.

Een verandering van de instelling t.o.v. de natuur geldt niet alleen de vakantiegangers, maar betreft ons hele volk. Het is een bijzonder verdrietige zaak dat meer waarde wordt gehecht aan welvaart en materiëel genot dan aan een zuivere, bloeiende natuur. E.e.a. zal duidelijk blijken als we de volgende maal de luchtverontreiniging onder de loep zullen nemen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen