GEBUNDELDE HERINNERINGEN.

Taeke Cnossen: Mensen en meningen. Journalistieke en politieke herinneringen. Uitgave: Buyten en Schipperheyn, Amsterdam, 1968 i 180 blz., ƒ 12, —.

In deze goed uitgevoerde paperback, treffen we opstellen aan van eenvoudige aard over hoofdzakelijk de periode tussen de wereldoorlogen, van een redakteur van „De Standaard" (Geref. - Kuyper). Dan is het ook begrijpelijk, dat hij zich voornamelijk beperkt tot de grote leidslieden van de A.R.P. en wat er met de partij samenhangt. Het boek vormt, omdat het opstellen en herinneringen zijn, een wat fragmentarisch geheel, d.w.z. dat slechts bepaalde facetten uit die periode belicht worden. De keuze is erg persoonlijk, subjektief, gekleurd. Dat is in het algemeen niet bezwaarlijk, wij hadden bepaalde dingen meer en andere wat minder aksent gegeven of zelfs weggelaten (b.v.i de foto van Kuyper op zijn doodsbed).

De schrijver wil iets laten zien van de staatkundige en maatschappelijke verwikkelingen in de eerste helft van de 20ste eeuw en aantonen, juist ook aan de jongeren, dat we onze eigen tijd vol van verwereldlijking en ondergraving van het gezag van Gods Woord, beter kunnen verstaan, als wij het voorgaande niet negeren. Doen we dat toch, dan betekent dat een geestelijke verarming.

De jeugd van nu wil geen doelwijziging, maar een duidelijk, zakelijk schriftuurlijk getuigenis, dat vast houdt aan de geopenbaarde waarheid én de menselijke verantwoordelijkheid, ook in de politiek.

We kunnen dat boek van harte aanbevelen, het leest als een roman. Je krijgt door veel persoonlijke gegevens een duidelijk zicht op veel mannen van formaat, zoals Kuyper, Schouten: „Het nieuwe aanvaarden viel hem moeilijk. Dat wil niet zeggen dat hij conservatief was. Daarvoor was hij een te bijbels christen, doch het tempo van deze tijd bijhouden lag hem niet. (...) Het duurde lang voor het puntboord vervangen was door een overhemd met een vast boord", en Colijn: „...dat alle verzet tegen de wettige Overheid, alle verwekken van onrust en wanorde, met beslistheid zullen worden weerstaan. De regering zal niet aarzelen elke bevoegdheid, die zij bezit, aan te wenden en, als zij andere bevoegdheden nodig acht, die aan de Kamer te vragen, " en uit zijn brochure: „Op de grens van twee werelden": „...hoe groter de bemoeienis van de Staat met het economisch

leven wordt, hoe dichter men komt bij de autoritaire of de totalitaire Staat, d.i. bij de begrafenis van de democratie".

Tussen haakjes: tegenwoordig verlang je weieens naar deze gespierde taal en zekere stellingname; dat waren geen loze leuzen. Vele andere grote figuren uit liberale en socialistische hoek komen in de bijdragen aan de orde« Zo'n blik achter de schermen is bijzonder interessant en doet je de tegenwoordige situatie beter begrijpen.

Over de politieke partijvorming — bij tot 1967 — worden veel verhelderende opmerkingen gemaakt. Cnossen zegt er zelf van: „...het gaat in diepste zin om een levensen wereldbeschouwing, om het christenzijn in deze z.g. technocratische eeuw, om de belijdenis van de soevereine God en het Koningschap van Jezus Christus. (...)

Terecht wordt er meer openheid en duidelijkheid gevraagd. Doch dit ligt meer aan personen dan aan systemen".

Zij die iets willen weten in grote lijnen over het distriktenstelsel en de andere kiesstelsels, kunnen hier ook terecht. De schrijver haalt een uitspraak van prof. Bavinck aan: „Het z.g. algemeen kiesrecht is een fase, die wij door moeten om tot betere toestanden te geraken".

De schrijver behandelt in de laatste hoofdstukken enkele aktuele onderwerpen, o.a. de ontwikkelingshulp en het bevolkingsvraagstuk. Cnossen geeft toe dat we in een veranderende wereld leven, die we als christen niet mogen negeren, maar „in het aan de orde stellen, bij het pogen naar het zoeken van een oplossing van de z.g. eigentijdse vraagstukken, van de vraag naar de houding van de christen in het rijk geschakeerde en veelzijdige leven, mist men te-

genwoordig te vaak het rustpunt. Er is weinig of geen innerlijke zekerheid in hetgeen men wil en hetgeen men zegt. Bij de aanpak ontbreekt de overtuiging. Het is geen mooi woord en het is zeker het mijne niet, maar men „rotzooit" maar wat voort. We moeten uitgaan van ordelijke samenhang".

In de laatste bijdrage besteedt hij aandacht, dat is uit mijn hart gegrepen, aan de ambtenarij en de ambtelijke willekeur: „De burger, tevens kiezer, wil armslag en niet geringeloord worden door allerlei reglementen, verboden en belemmeringen", en aan de vernieuwingspogingen in de kerk, de maatschappij en de staat: „Als vernieuwing synoniem is met vernietiging, worden dagelijks lessen uitgedeeld, maar een les van de historie is toch wel, dat de chaos nog nooit iets anders heeft gebracht dan ellende.

Waarachtige vernieuwing kan alleen maar voortkomen uit een levende relatie met het voorafgaande, een nieuwe kruising vraagt een gezonde wortel en een sterke stam. (...) Wat wij weten is dat de mens alleen vernieuwd kan worden door de kracht van de Geest. God is het begin en het einde. (...) Dat is het enige wat vaststaat".

Op verantwoorde wijze krijgen we in dit boek een terugblik over de eerste helft van de 20ste eeuw. Het is over het algemeen niet moeilijk te lezern Voor verbreding van de algemene ontwikkeling en voor het maken van inleidingen van harte aanbevolen. We kunnen de ontwikkelingen van vandaag niet begrijpen, zonder kennis van gisteren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen