Aandacht voor Schotland

In de stad.

Stirling, ten zuid-westen van hst meer Loch Leven, was één van Schotlands oudste en — in Erskine's tijd — belangrijkste steden. Voor Ds. Erskine en zijn gezin betekende de verhuizing naar Stirling een overgang van een landelijke gemeente naar een gemeente in de stad.

Op de eerste zondagmorgen dat hij in Stirling voorging, liet hij aan het begin van de dienst aanzienlijk langer zingen dan normaal was. Sommigen dachten dat hij niet in staat was voor te gaan. Later vroeg één van de ouderlingen naar de reden van het lange zingen. Hij antwoordde: , , De dagen der genade, die ik in Portmoak genoten heb, kwamen me opnieuw in herinnering, met deze woorden: „Ik ben de God van Bethel". Ik was zo overweldigd, dat ik niet wist op te staan". Ook in Stirling vervulde Ds. Erskine trouw zijn ambt. De samenwerking met de andere predikanten was goed.

Het konflikt.

In 1712 werd het patronaatsrecht weer ingevoerd, dat onder Koning-Willem III in 1690 was afgeschaft. Het patronaatsrecht hield in, dat in een vakante gemeente de protestantse landeigenaars met de ouderlingen het recht hadden om een kandidaat voor te dragen. De gemeente kon deze dan goed-of afkeuren. De klassis had het laatste woord. Zolang er geen kandidaat was voorgedragen had de gemeente geen enkele stem.

Was er binnen zes maanden nog geen kandidaat gesteld, dan mocht de klassis er een stellen. Het liet zich indenken, dat het opnieuw invoeren van dit recht een bron van moeilijkheden zou worden.. Vooral daar waar de onderlinge verstandhouding tussen landeigenaars en kerkeraad niet goed was. En dit werd het dan ook. Opgedrongen kandidaten, ontevreden gemeenten, klassikale vergadering die weigerden om kandidaten te aanvaarden als leden van hun vergadering, klachten bij de synode, enz. In 1732 kwam deze zaak in de Algemene Vergadering (generale synode) ter tafel. Ds. Ebenezer Erskine en anderen kwamen met kracht op voor het recht van de christelijke gemeente om hun eigen predikant te kiezen overeenkomstig de beginselen van

het gereformeerde kerkrecht. Hij zei: „Wat maakt een stuk land voor verschil tussen mensen onderling in de zaken van Christus' Koninkrijk? ".

Ebenezer Erskine en zijn medestanders werden echter verslagen. Hij bleef echter waarschuwen, ook vanaf de preekstoel. Zo preekte hij voor de Synode van Perth en Stirling over Ps. 118 : 22: De steen, die de bouwlieden verworpen hebben, is tot een hoofd des hoeks geworden". Hij streed hier voor de alleenheerschappij van Koning Jezus in Zijn Kerk en noemde afwijkingen in leer en kerkregering. De synode riep hem hierover ter verantwoording voor „beledigende uitdrukkingen", maar Erskine beriep zich op de Algemene Vergadering van 1733. Dit was het begin van de scheiding., Eerst werd hij met drie vrienden geschorst en daarna werden zij losgemaakt van hun gemeenten. Zij zetten echter hun ambtswerk gewoon voort. Al de pogingen van de kant van de kerkelijke vergaderingen om de scheiding ongedaan te maken, mislukten. Alleen wanneer de meerdere vergaderingen zich zouden bekeren, zouden ze terugkeren. De vier broeders vormden nu een klassis en in 1737 voegden zich nog vier andere predikanten bij hen, onder wie Ds. Ralph Erskine. Pas in 1740 werden ze afgezet, en was de breuk definitief. Tot zolang hadden ze hun kerken, pastorie en traktement behouden.

Afgescheiden predikant.

Op de zondag na zijn afzetting verbood het stadsbestuur de kerkklokken te luiden. Dekerkdeuren bleven gesloten. Toen de gemeenteleden dit zagen, w r ilden ze de deur openbreken, maar Erskine kon ze hiervan weerhouden. Hij preekte die zondag in de openlucht. Binnen enkele maanden werd er een grote nieuwe kerk gebouwd, niet ver van de oude stadskerk..

Op de plaats waar de kerk van Ds. Erskine gestaan heeft, staat nu nog de Erskine-Marykirk Church. Dit kerkgebouw was tot eind 1968 in gebruik. Vóór de kerk bevindt zich een mausoleum, waar dichtbij Ds. Erskine begraven ligt. Het plan is er cm deze kerk af te breken, omdat hij niet langer gebruikt wordt en het dak er heel slecht aan toe is.

De gemeente van Ds. Erskine breidde zich nog uit door afgescheidenen die uit omliggende plaatsen kwamen. Zeventig jaar lang bleef de oude stadskerk leeg. Ds. Erskine bleef in werkelijkheid de predikant van Stirling. Hij kreeg nu van alle kanten verzoeken om te komen preken en de sakramenten te bedienen. De Afscheiding breidde zich snel uit. In 1742 waren er 20 afgescheiden predikanten en 36 gemeenten..

Drie jaar later was de Kerk zo groot, dat men het nodig vond om drie klassikale vergaderingen te vormen, die ieder hall' jaar bijeenkwamen in synode.

In 1747 kwam het echter tot een breuk in eigen gelederen. Niet wegens de leer, maar vanwege het al of niet afleggen van een eed voor de overheid. De meerderheid waartoe Ebenezer en Ralph Erskine behoorden, meende deze te mogen afleggen en werd nu door de minderheid, die hiertegen ernstige bezwaren had in de ban gedaan. Zij moesten voortaan „voor heidenen en tollenaars gehouden worden". Deze breuk betekende veel verdriet voor de Erskines, ook in familiekring.

Het einde.

Maart 1751 verloor Ds. Erskine zijn tweede vrouw. Het jaar daarop stierf zijn broer Ralph. Toen hij dit hoorde, zei hij: „Ls Ralph heengegaan? Iiij heeft het tweemaal van mij gewonnen: hij was het eerst m Christus, en nu is hij het eerst in de heerlijkheid".

Toen hij zeventig werd, begonnen zijn krachten af te nemen. Hij kon niet langer elke zondag meer voorgaan. In James Erskine, een zoon van zijn broer Ralph, kreeg hij in 1752 een ambtsbroeder en opvolger-Zijn laatste preek hield hij vanaf zijn bed in de huiskamer. De tekst was: Want deze God is onze God, eeuwig en altoos, Hij zal ons geleiden tot de dood toe" (Ps. 48 : 15). Op de laatste avond van zijn leven (2 juni 1754) vroeg hij aan zijn dochter wat zij las. „Het is uw preek, vader", antwoordde zij, over de tekst: Ik ben de HEERE, uw God" (Ex. 20). Hierop antwoordde hij: Dit is de beste preek, die ik ooit preekte. Even later stierf hij.

Op eigen verzoek werd hij begraven in zijn kerk tegenover de preekstoel, (het huidige kerkgebouw staat nu meer naar achter). Ds. Erskine werd 73 jaar en was ruim 50 jaar predikant.

In het volgende artikel willen we nog iets schrijven over zijn broer Ralph Erskine en de prediking van de gebroeders Erskine.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen