Aandacht voor oude ketters

Dr. S. B. J. Zilverberg. Ketters in de Middeleeuwen. Fibula-reeks, nummers 38. Prijs f 7, 25; 112 pag.

Tegenwoordig klinken ons de woorden ketter en ketterij wat hard in de oren. We kunnen zelfs bij velen een ondertoon vernemen, dat de persoon met een eigen, maar afwijkende mening, wel eens dichter de Waarheid benaderde, dan dat de officiële kerk dit deed.

Hoewel de ketter, omdat hij vaak zich laat horen waar de kerk tekort schiet, ruimer aandacht verdient clan hij gewoonlijk in de kerkgeschiedenis krijgt, moeten we de ketter niet idealiseren.

In dit boek gaat het speciaal over de rijke verscheidenheid aan ketterij in de Middeleeuwen. Vooral ons eigen land krijgt de aandacht. Zo wordt de ketter Tanchelijn ons als een radicaal getekend. Hij veracht paus en. bisschop en loochent de kracht der sacramenten. Zelf laat hij zich echter God noemen en zijn verering gaat zover dat volgelingen het drinken van zijn badwater als sacrament beschouwen!

Een andere groep, n.1. geselaars en dansers zagen de gevolgen van de pest die in Europa heerste. Zij geloofden, met vele anderen, in een naderend godsgericht. Als boetedoening trokken ze zichzelf geselend op het ontblote bovenlijf, van stad tot stad. Deze beweging bestond tenslotte uit vagebonden. en misdadigers en werd geleid door afvallige en verlopen priesters. Het is begrijpelijk dat kerkelijke autoriteiten zich tegen de praktijken van deze beweging verzetten.

Naast bovengenoemde regelloosheid en geestelijke ongebondenheid, zien. we ook groepen als de Moderne Devotie, die de wereld ontvluchten en de beslotenheid van het broeder-of zusterhuis zoeken. Zij leven als broeders of zusters in gemeenschappen zonder gebonden te zijn aan een levenslange kloostergelofte. Bekend zijn Geert Grote en Floris Radewijns. Ook Thomas a Kempis en Wessel Gansfort zijn uit deze kring afkomstig.

Deze religieuze beweging werd echter door de geestelijkheid in kwaad daglicht gesteld om hun kritiek op het leven van kerk en geestelijkheid. Dit is de oorzaak dat ze in dit boek genoemd worden. Ze staan zeker niet op één lijn met eerder genoemde groepen.

Of de Moderne Devotie als voorloper der Hervorming gezien mag worden is de vraag. De beweging was goed rooms en men dacht niet aan. een breuk met Rome zoals clie in de Reformatie plaats zou hebben. Hun nadruk op de persoonlijke verkondiging van de gelovige tot God is echter van grote betekenis geweest voor de Nederlanden. Ze waren, wel hervormingsgezind, maar nog geen Hervormers.

Evenals eerder besproken Fibrula's is ook dit boek keurig verzorgd en voorzien van vele bladzijden foto's en verder verlucht met diverse afbeeldingen. Interessant en lezenswaardig is de slotconclusie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen