Aandacht voor Schotland

Âvondmaaistijcfeai {1}

Hebben we de vorige keer over een doopdienst in Schotland geschreven, nu willen we iets over de avondmaalstijden („communion seasons") vertellen. Een avonamaalstijd wordt gevormd door een avondmaalszondag waaraan enkele dagen van voorbereiding vooraf gaan en waarop een dag van dankzegging volgt. Tijdens zo'n periode worden er verschillende kerkdiensten en andere bijeenkomsten gehouden.

In de Hooglanden.

Het houden van een avondmaalstijd is kenmerkend voor het geestelijk en kerkelijk leven in de Schotse Hooglanden (het noordelijk gedeelte van Schotland). In het zuiden houden slechts die gemeenten deze tijden, die oorspronkelijk bestaan uit ledendie uit de Schotse Hooglanden afkomstig zijn. Dat betekent dat alleen de Vrije Kerk en de Vrije Presbyteriaanse Kerk deze instelling hebben. Beide kerkformaties zijn van oorsprong echte „hoogland" kerken. De andere kerkgroeperingen hebben slechts één voorbereidingsdienst, die óf op de zondagavond óf op een avond in de week voorafgaande aan de avondmaalszondag gehouden wordt.

Vroeg aangekondigd.

Ongeveer een maand van tevoren wordt van de preekstoel bekend gemaakt, dat bij besluit van de kerkeraad op zondag dan en dan het Heilig Avondmaal in de gemeente bediend zal worden. Ook worden de namen van de predikanten genoemd, die in de verschillende diensten zullen voorgaan. Er zijn op zo'n avondmaalstijd niet alleen gastpredikanten aanwezig, maar ook een aantal gasten uit andere gemeenten, die samen met de gemeente het Heilig Avondmaal begeren te gebruiken. Vandaar de vroege aankondiging. Dan kan iedereen tijdig bericht doen aan familie en vrienden over de te houden avondmaalstijd. Zo is er eenheid en gemeenschap mei elkaar rondom het Heilig Avondmaal. Dit komt de eenheid en het besef van saamhorigheid in het kerkverbond ten goede.

Tweemaal per jaar wordt er in de gemeenten, die tot de Vrije Kerk en de Vrije Presbyteriaanse Kerk behoren zo'n avondmaalstijd gehouden. Zijn de gemeenten klein dan houden ze samen zo'n lijd. Het. tweemaal per jaar staat waarschijnlijk in verband met een kerkelijke bepaling uit de tijd van de Schotse hervorming toen vastgesteld werd, dat in landelijke gemeenten (tegenover de steden) tweemaal per jaar het Heilig Avondmaal bediend moest worden. Dit vanwege het grote tekort aan predikanten in die begintijd.

Het met veel gasten avondmaal vieren is vanouds in Schotland erg in trek. Ongetwijfeld zal dit als achtergrond hebben het geloof aan , , de heilige, algemene christelijke Kerk, de gemeenschap der heiligen." Toch spelen hierin nog andere dingen mee. In Schotland worden vanaf de reformatie de kerkelijke feestdagen (kerstdag, pasen, pinksteren) niet meer gehouden. Deze avondmaalstijden. die door velen bijgewoond werden, werden nu kerkelijke hoogtijdagen. Ook leeft in het gezamenlijke avondmaal vieren de herinnering aan de grote avondmaalsvieringen in de openlucht ten tijde van de geloofsvervolging' en de kerkelijke afscheidingen voort.

De laatste aankondiging.

Op de voorafgaande zondag wordt de gemeente opnieuw meegedeeld, dat, zo de Heere wil, aanstaande „sabbath" het Heilig Avondmaal bediend zal worden en dat er in die week diensten ter voorbereiding gehouden zullen worden. Daarnaast zegt de predikant, dat hij blij zal zijn, wanneer zij die voor het eerst aan het Heilig Avondmaal willen deelnemen en zó belijdenis van het geloof wensen af te leggen met hem kontakt willen opnemen in die week. In verband hiermee zal de kerkeraad tijdens de avondmaalstijd vergaderen.

Naar de dominee.

Wanneer je voor het eerst aan het Heilig Avondmaal wil deelnemen maak je dus een afspraak met de predikant voor een pastoraal (herderlijk) gesprek. Hierin stelt de dominee een onderzoek in naar je persoonlijk geloof in de Heere Jezus Christus (heb je Hem leren kennen en alléén op Hem en Zijn werk leren vertrouwen met het prijsgeven van jezelf). Verder spreekt hij met je over je geestelijke ervaring (wat betekenen gebed, persoonlijk Bijbellezen en de

kerkgang hierin voor je). Hij probeert er ook achter te komen welk leven je leidt en hoe groot je kennis van de Bijbel en de christelijke geloofsleer is. Beantwoord je de door hem gestelde vragen naar tevredenheid dan vraagt hij je of je op de aanstaande kerkeraadsvergadering wil komen. In die kerkeraadsvergadering zal dan verder over je verzoek tot toelating tot het Heilig Avondmaal gesproken v/orden. Is het gesprek volgens de dominee niet bevredigend verlopen dan zal hij je vragen om je verzoek tot toelating uit te stellen. Je kunt je dan echter op de kerkeraad beroepen, als je het hiermee niet eens bent.

Op de kerkeraadsvergadering.

Op de kerkeraadsvergadering brengt de dominee verslag uit van het gesprek, dat hij met je gehad heeft. Daarna wordt je verzoek om toelating besproken. Valt deze bespreking gunstig uit dan word je binnen geroepen en deelt de predikant je het besluit van de kerkeraad mee. Voordien hebben de leden van de kerkeraad ook nog gelegenheid om vragen aan je t.e stellen, als ze dat willen. Ben je toegelaten dan spreekt cle predikant je toe en daarna krijg je van allen , , de rechterhand der gemeenschap." (Gal. 2 : 9).

Als je door de kerkeraad tot het Heilig Avondmaal toegelaten bent. wordt je naam op de rol van de avondmaalsgangers geplaatst en ben je , , lid (van de gemeente) in volle (avondmaals-) gemeenschap" („raember in full communion") geworden.

Licht en schaduw.

Zo gaat het in Schotland toe naar ons duidelijk werd door verschillende ervaringen en uit gesprekken met predikanten en gemeenteleden. Deze wijze van doen heeft zowel zijn licht-als zijn schaduwzijden.

Als lichtzijden zien we:

1). Het geloofsbelijdenis doen en het toegang tot het Heilig Avondmaal vragen blijven met elkaar verbonden. Zo was hef ook in de oud-christelijke kerk en in de kerk der hervorming. Dit komt het geloofskarakter van het belijdenis doen ten goede. We doen openbare geloofsbelijdenis voor

Zijn aangezicht en Hij vraagt om ons verstand, hart en wil.

2.) Belijdenis van het geloof doen verbonden met toegang vragen tot het avondmaal maakt het eerste een heel persoonlijke en diep ingrijpende zaak. In Schotland ontvang je niet de prikkels, ciie we in Nederland ontvangen (het gaan naar belijdeniskatechisatie na een aantal jaren de katechisatie gevolgd te hebben; het. bereiken van een bepaalde leeftijd; aandrang van de ouders om „lid te worden", enz.). Men weet, dat belijdenis van het geloof afleggen toegang tot het Heilig Avondmaal vragen inhoudt. Zo komt grote nadruk te liggen op d.e persoonlijke verhouding tot God en op de vraag: „Wat dunkt u van de Christus? " Je zult voor jezelf hiermee klaar moeten komen voordat je naar dominee en kerkeraad stapt, om onderzocht te worden. Enige helderheid en zekerheid over je persoonlijk geestelijk leven kun je daarbij niet missen. Op deze wijze is er ruimte voor geestelijke groei en rijpheid, die leidt tot een persoonlijke en vrijwillige keus. Natuurlijk wordt er door predikant en godvrezende ouders wel aandrang uitgeoefend om tot. deze keus te komen, maar dan toch vanuit andere motieven dan bovengenoemde.

3) De kerkeraad verleent toegang tot het Heilig Avondmaal na een pastoraal gesprek. Zij dragen hier dus mede-verantwoordelijkheid voor. Het deelnemen aan het avondmaal hangt dus niet alleen van jezelf af.

Er zijn echter ook schaduwzijden:

1). Het blijkt moeilijk te zijn, om hen, die geen toegang tot het Heilig Avondmaal vragen — voornamelijk jongeren, maar ook ouderen — bij de gemeente te houden. De kerkeraad kan hen aanspreken op hun geboren zijn in de gemeente en op hun doop, maar niet op een band, die zij vrijwillig aangegaan hebben met de gemeente, want deze band bestaat eenvoudig niet. Het ontbreken van eigen bijzondere scholen en het niet kennen van katechisatie-uren voor leeftijdsgroepen laat zich hier pijnlijk gevoelen. De „Bible class" is de enige vorm van katechisatie voor jongeren en ouderen, die de Schotse kerken kennen. De predikant behandelt op dit uur meestal de belijdenisgeschriften.

2) De avondmaalsgang wordt vaak meer gezien als een belijdenis doen van het geloof in het openbaar (Zijn Naam belijden) dan als een genademiddel ter versterking van het geloof. Het laatste komt dan op de achtergrond.

3) In de regel wordt vrij jong (voor het 25e jaar), toegang gevraagd tot het Heilig Avondmaal. Wanneer je eenmaal door de kerkeraad toegelaten bent heb je kerkelijk een recht om altijd aan het avondmaal deel te nemen, als je tenminste niet onder de kerkelijke tucht staat. Er wordt ook verwacht, dat je dan altijd deel neemt, tenzij wettige redenen je hiertoe verhinderen. Hier zit een goede kant aan (trouw aan een eens genomen besluit), maar het kan ook een zeker automatisch deelnemen ten gevolge hebben. Temeer omdat men in Schotland het ambtelijk huisbezoek, zoals wij dat kennen, niet (meer) heeft. Aan het begin van de avondmaalsgang staat een pastoraal gesprek. Het is jammer, dat dit geen regelmatig vervolg heeft. Het zou het geestelijk leven van de avondmaalgangers zeker ten goede komen.

Zowel onze praktijk als die van de Schotse kerken vraagt om bezinning.

De volgende keer D.V. over de avondmaaltijden zelf.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen