boekbespreking

De dertiger jaren H. van Galen Last: „Nederland voor de storm". Uitgave: Fibula-Van Dishoeck, Bussum, 1969. 104 pag. f 7, 25 (Fibulareeks nr. 37).

Er is in Nederdand een jeugdbond die ten doel heeft de bestudering van de geschiedenis. Om de belangstelling te stimuleren, laat deze bond o.a. een serie boekjes verschijnen, die én wetenschappelijk verantwoord én voor ieder prettig leesbaar zijn: de fibula's. De onderwerpen die in de diverse deeltjes telkens door een werkelijk deskundige behandeld worden, zijn uit elk gebied van de geschiedenis genomen en speciaal voor jongeren geschreven.

Het deeltje waar we thans de aandacht op willen vestigen, draagt als ondertitel: „Politiek en literatuur in de jaren dertig". Inderdaad dus de periode voor de storm, die al in het begin van de jaren veertig in ons vaderland zou opsteken.

Veel is tot nu toe duister over cle tijd voorafgaande aan de tweede wereldoorlog. Wel is er enige tijd geleden een boek verschenen van Dr. L. de Jong, in opdracht voor het Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie, getiteld: „Het koninkrijk der Nederlanden in de tweede wereldoorlog", deel I: „Het Voorspel". Dit boek is echter door cle grote hoeveelheid materiaal die erin verwerkt is én de interpretatie die de schrijver aan zijn. feitenmateriaal geeft wat moeilijk leesbaar geworden.

De schrijver van „Nederland voor de storm", is leraar geschiedenis, die de stof beknopt behandelt. Hij tekent ons hoe de politieke leiders bleven geloven in het isolement. In intellectuele kringen werd echter scherp beseft, dat ook Nederland in het politieke gebeuren in de wereld was opgenomen.

Dachten velen dan zo lichtvaardig over cle gevaren die uit het oosten dreigden? Neen, beslist niet, dat wordt in dit boekje wel duidelijk. Colijn die in deze jaren minister-president was, heeft meerdere malen geruststellende woorden gesproken, maar de angst was er wel degelijk en had tot gevolg dat we, tegen beter weten in de „struisvogel" uitingen. In zijn hfst. „Medeplichtigheid" laat Van Galen Last ons dan ook zien hoe het verzwijgen, verdoezelen en zelfs goedpraten van cle gebeurtenissen sinds 1933 aan. do orde van de dag waren.

De schrijver gaat ook in op het geestelijke klimaat dat er heerste in het vooroorlogse Nederland. We laten enkele citaten van Colijn volgen uit, toespraken gehouden in 1933.

„en toen, naar den Raad des Heeren, de stormen over cle wereld ontketend werden, toen bleek dra, clat de traditie alleen de geestesgesteldheid van een volk niet behoeden kan voor verwarring, verwording en. verval."

„Een verdeeld volk, een morrend volk, bovenal een volk clat in brede kring afviel van den hogen God en soms zelfs in weerbarstige verbolgenheid cle vuisten naar cle hemel heft, in stede de knie te buigen en van Hem hulp en redding af te smeken". Colijn verbond in deze rede voor een politiek gezelschap direct, hieraan de noodzaak van maatregelen te nemen tegen gezagsondermijning door linkse atheïsten en beloofde steun aan dat nationalisme dat. opkwam voor de goede orde en de handhaving van do zeden.

Maar toegegeven moet worden, dat Colijn e.a. wel het gevaar zagen van communistische zijde. Van Galen Last spreekt m.i. wat te lichtvaardig over de „communistenvrees". Dat dit gevaar niet denkbeeldig was, is na afloop van de oorlog wel gebleken. Jammer is ook dat dc schrijver zich in het hoofdstuk over Colijn wat laatdunkend uitlaat over de godsdienstige „taal" en gevoelens van het confessionele deel van het volk.

Aan de Joden en het anti-semitisme wijdt hij een. apart hoofdstuk. We komen hier o.a. de volgende uitspraak tegen uit het maandblad „Antirevolutionaire Staatkunde": „Het antisemitisme is uit den boze, maar de Joden te waarderen om z'n menselijke eigenschappen is soms ook voor de Calvinist moeilijk!"

In de laatste hoofdstukken toont de schrijver ons het verzet van diverse vaderlanders tegen het nationaal-socialisme. Verreweg cle meeste aandacht krijgen de auteurs Ter Braak en Du Perron. Zij waren het die d.m.v. het literaire tijdschrift „Forum" en bewegingen als „Eenheid door democratie" en „Waakzaamheid" hun bezorgdheid tot uiting brachten. Andere personen worden wat minder belicht. Het is echter wel duidelijk clat een boekje uit de Fibula-reeks zich niet leent voor een gedetailleerde behandeling van het onderwerp.

Het boek is bijzonder netjes uitgegeven en met tekeningen tussen de tekst en foto's op

boekbespreking

afzonderlijke bladen ruim en goed geïllustreerd. Het geheel is gebonden in een keurig geplastificeerd bandje met. foto. Gaarne bevelen we dit korte, gedegen en leesbare boek over de dertiger jaren onze le-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen