boekbespreking

HET EVANGELIE VAN THOMAS, apocriefe woorden van Jezus, door Dr. R. Schippers met medewerking van T. Baarda. Uitgave: J. H. Kok N.V., Kampen, Boeketserie nr. 14. Prijs f 2, —.

Het „evangelie van Thomas" is één van de vondsten van Hag Hamadi, gelegen in. Zuid-Egypte. De gedachte dat dit vrijwel ongeschonden gevonden evangelie geschreven is door de ongelovige Thomas is onjuist. Evenmin is het een evangelie vergelijkbaar met de vier evangeliën uit de bijbel. Allereerst is de verhalende trant, met een zekere historische opeenvolging van de gebeurtenissen tijdens Jezus' omwandeling op aarde, volkomen vreemd aan dit evangelie van Thomas. Het is een verzameling van 114 logia, uitspraken van Jezus, die volkomen onhistorisch zijn. In de tweede plaats vinden we in dit „evangelie" niets over de kruisiging en opstanding van de Heere Jezus. Citaten uit het Oude Testament komen evenmin voor.

Bepaalde logia doen ons denken aan teksten, die ons bekend zijn uit de kanonieke evangeliën, terwijl andere uitspraken cleze herinnering geheel missen. De logia die ons doen denken aan bepaalde bijbelteksten zijn echter dermate scheefgetrokken, dat ze een totaal andere inhoud hebben gekregen. De oorzaak hiervan is dat er in dit geschrift allerlei invloeden zijn aan te wijzen van sokten uit de vroeg christelijke kerk, zoals de gnostiek, het joden-christendom en het marcionitisme.

Het marcionitisme heeft uit de bijbel het hele Oude Testament geschrapt. Van het Nieuwe Testament aanvaarden zij slechts het evangelie van Lucas en een aantal brievan van Paulus. Kenmerkend voor deze sekte is o.a. het bestempelen van het huwelijk als hoererij, een trek die we ook herhaaldelijk in het evangelie van Thomas tegenkomen vgl. log. 79, 114 e.a.)

Het jodenchristendom verwierp o.a. het evangelie van de genade zonder de werken der wet. Ook deze invloed is niet vreemd aan de apocriefe Thomas.

De gnostiek, waarvan we eveneens duidelijk sporen aantreffen in het jodenchristendom, leert o.a. dat God niet de Schepper van de wereld is. God is oneindig ver van ons verwijderd. Rondom God bevinden zich allerlei wezens, eonen, die steeds onvolmaakter worden naarmate ze verder van God verwijderd zijn. De eoon die het verst van God verwijderd is, is slecht en door God verstoten. Deze zgn. demiurg is de schepper van de wereld. In de mens zijn echter nog vonken van goddelijke oorsprong aanwezig, die verzameld moeten worden en moeten terugleiden tot hun goddelijke oorsprong. Deze weg terug, de „verlossing" is de weg van de gnosis, de kennis. Invloeden van deze gnostiek treffen we in verschillende apocriefe boeken aan o.a. in het evangelie van Filippus.

Het Evangelie van Thomas zou men een gnostisch geschrift kunnen noemen in een christelijk gewaad. De christelijke vormen zijn bewaard, maar de inhoud is gnostisch. Elementen van het marcionitisme en het jodenchristendom zijn er in verwerkt voor zover zo in het gnostische systeem passen. In zijn al wat ouder boekje schrijft Dr. Schippers iets over de vondsten van Nag Hamadi, over de invloeden van de genoemde sekten op de apocriefe Thomas, en geeft hij een verklaring van ieder logion. Zijn medewerker T. Baarda geeft aan de hand van tabellen een indruk over de bijbeltekst die de apocriefe Thomas gebruikt kan hebben (mogelijk de Diatessaron van Tatianus). Het is natuurlijk gemakkelijk kritiek uit

te oefenen, maar toch had ik persoonlijk een bredere behandeling van de gnostiek en andere sekten een pluspunt gevonden. Het tegelijkertijd behandelen van die logia die eenzelfde duiding hebben zou m.i. het leven van dit overigens goede boekje ten goede zijn gekomen.

Iemand die iets weten wil over aprociefe boeken en vroegchristelijke sektarische stromingen, kan ik dit boekje van harte aanbevelen. Op een vereniging, waar een behandeling van het apocriefe evangelie van Thomas zeer zeker op zijn plaats zou zijn, hoort het in ieder geval in de bibliotheek aanwezig te zijn.

Over het algemeen valt er aan onze kennis van de vroegchristelijke kerk echt nog wel het één en ander te verbeteren. Het zal ons dan ook opvallen, dat allerlei dwalingen van nu ook vroeger opgang deden, en dat de duivel de hele kerkgeschiedenis door al heeft getracht om de Bijbel van zijn kracht te ontdoen. Waakzaamheid is nu maar was ook vroeger geboden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen