De G. O. S. en de I.C.C.C.

In de maand augustus hebben verschillende gereformeerde kerken uit oost en west zaken van gemeenschappelijk belang (vrouw in het ambt? , toetreding tot de wereldraad? , het rassenvraagstuk) besproken in Lunteren op de gereformeerde oecumenische synode (G.O.S.). Zoals we de vorige keer beloofd hadden, zouden we ook enkele „kerkelijke" reakties over deze „synode" aan u doorgeven ter nadere overweging.

Een Gereformeerde stem.

„Een kerkelijke familie-reünie: dat is misschien de beste typering van de Gereformeerde Oecumenische Synode, die van 12—23 augustus in De Blije Werelt te Lunteren vergaderde. Men ontmoet in deze synode immers vooral die gereformeerde kerken uit de wereld, die uit de emigratie van gereformeerde Nederlanders of uit de zending van de gereformeerde kerken in Nederland zijn voortgekomen. Een typisch teken van deze familiaire verhouding is, clat de meesten er nog met elkaar kunnen praten in het neder-• lands. Javanen en soembanezen uit Indonesië, mensen uit d.e amerikaanse emigrantenkerken, blanke „mannen-broeders" uit Zuid-Afrika, kleurlingen en bantoe's uit dat land converseerden op de G.O.S. gemakkelijk en vlot met elkaar in het nederlands. Maar — en dat is een andere vraag — heeft men elkaar al sprekend, ook leren verstaan? Voor zover de nederlandse gereformeerde delegatie in dit opzicht iets verwachtte, is deze familie-reünie eerlijk gezegd teleurstellend geweest. Voor Nederland belangrijke punten stonden op de agenda. Zowel kerkelijke vraagstukken als de oecumenische taak van de gereformeerde kerken en in verband daarmee de beoordeling van de Wereldraad van Kerken; verder de vraag naar de opname van vrouwen in kerkelijke ambten, waarover in ons land na jarenlange, diepgaande studie positieve beslissingen werden genomen door de synode. En tenslotte: het rassenvraagstuk, waarover men van nederlandse zijde niet langer in algemene abstracte zin wilde spreken, maar concreet toegespitst op de situaties in die landen waar kerken, behorende tot de G.O.S. met discriminatie en deportatie van anders-gekleurde mensen worden geconfronteerd. (Zuid-Afrika).

Op al deze vragen heeft de G.O.S. negatief geantwoord, soms met maar een kleine meerderheid van stemmen. Zij sprak zich uit tegen de opname van vrouwen in d.e kerkelijke ambten, zij het met een kleine onduidelijke reserve voor het diakenambt. (de synode sprak uit: „dat het de duidelijke leer van de Schrift is dat vrouwen zijn uitgesloten van de regerende en levende ambten"). Zij sprak zich uit tegen het lidmaatschap van de Wereldraad van Kerken, althans „onder de huidige omstandigheden". Zij wilde rassendiscriminatie wel in het algemeen veroordelen, maar niet — zoals o.a. de nederlandse gereformeerde delegatie voorstelde — ook de zondige toestanden in de verschillende landen bij de naam noemen. Hoofdoorzaak

was dat de zuid-afrikanen geen kritiek op hun apartheidsbeleid konden accepteren.

Zuid-Afrika nu niet, maar later wel.

„Er komt nog een belangrijk punt bij. Niet alleen de blanke Nederduits Gereformeerde Kerk plus de kleinere Gereformeerde Kerk, de „Dopperkerk" van Zuid-Afrika zijn lid van de G.O.S., maar thans ook de kleurlingenkerk (de Nederduits Geref. Zendingskerk) en de bantoekerk (de Nederduits Geref. Kerk in Afrika). Deze beide kerken, voortgekomen uit de zending van de Nederduits Gereformeerde Kerk, tellen thans meer leden dan hun moederkerk. De kleurlingen en de bantoe's hebben bijna 1, 3 miljoen leden; de blanke moederkerk telt lV-i miljoen leden. Overeenkomstig de nieuwe delegatieregeling van de G.O.S. zullen op de volgende synode de beide niet-blanke kerken ieder met 4, samen dus 8, stemhebbende leden aanwezig zijn en de blanke kerk met 4 leden. De niet-blanke stemmen zullen dus veel krachtiger worden."

Uit het bovenstaande is duidelijk dat van de zijde van de Gereformeerde Kerken vooral het rassenvraagstuk zwaar weegt. En zeker niet ten onrechte. Want dit vraagstuk is immers in alle werelddelen aan de orde. Gelukkig zijn de voorspellingen niet uitgekomen dat de G.O.S. juist op dit punt zou „springen, " Overigens kunnen wij, die buitenstaanders zijn, ons goed verenigen met de afwijzing van de vrouw als ambtsdrager en met de afwijzing van de Wereldraad als organisatie waar we lid van kunnen zijn. De haast waarmee in de Gereformeerde Kerken nu reeds vele vrouwen in het ambt bevestigd zijn betreur ik zeer. Misschien zou het toch op zijn plaats geweest zijn om nog eens ernstig naar de Schrift te luisteren, vooral nu gebleken is dat het verzet in de gereformeerde gezindte niet alleen in ons land, maar ook in het buitenland, zo groot is tegen de vrouw in het ambt.

De G. O. S. en het rassenvraagstuk

Het is vooral het rassenvraagstuk geweest, dat veel tijd heeft gevraagd van de G.O.S. Hier stonden de standpunten wel scherp tegenover elkaar. De afgevaardigden uit Zuid-Afrika staan immers achter de „apartheidspolitiek" van hun regering. Vooral de progressieve gereformeerden in ons land zijn daar sterk tegen. Zij wilden dan ook een veroordeling van dat „apartheidsbeleid". Door gereformeerde jongeren en vanuit Vrije Universiteitskringen is van buitenaf heftig geageerd om de G.O.S. tot een uitspraak te brengen, waarin de „apartheid" scherp wordt veroordeeld. Ds. J. H. Velema schreef hierover in „De Wekker" dat de heftigheid waarmee deze zaak van de zijde van de Gereformeerde Kerken werd bedreven ook ter vergadering, samenhangt met de ontwikkeling in de Gereformeerde Kerken in ons land. De christelijke gereformeerden (Lid v. d. G.O.S.) stonden niet aan hun zijde, omdat men daar anders denkt over de taak en de bevoegdheid van de kerk:

„Heeft de kerk haar taak om zo gedetailleerd en gespecialiseerd te spreken als Verkuyl en van der Veen wilden? Zij drongen aan op concreetheid en niet op vage bewoordingen, waaraan men weer heel gemakkelijk zou kunnen ontsnappen. Het gaat hier om de politieke verantwoordelijkheid van de kerk of de kerkelijke verantwoordelijkheid voor de politiek. Als deze synode zich had uitgesproken, zoals genoemde heren gewild hadden, dan zou de G.O.S. Wereldraad-allures hebben aangenomen en gepretendeerd hebben een politieke en maatschappelijke deskundigheid te bezitten die ze als „synode" niet bezit. Het gevaar zou dan geweest zijn dat de G.O.S. zou geworden zijn — naar het woord van prof. dr. A. Troost — een politieke pressiegroep, die zich dekt met het gezag van het Evangelie.

Daarom was ook een verschilpunt dat inzonderheid tussen de geref. delegatie in meerderheid en onze delegatie openbaar kwam, dat over de achtergrond van heel deze kwestie. De wijze, waarop deze zaak getracteerd is èn van buitenaf èn door Verkuyl en van der Veen in de synode zelf, deed ons iets zien van de richting, waarin een bepaalde stroming in de Geref. Kerken koerst. Het is een groot woord, dat ik nu neertik, maar het moet er toch uit: we hebben tegen elkaar gezegd dat de verhorizontalisering van het Evangelie in deze kwestie een rol heeft gespeeld. Daarmee pleit ik niet voor een louter geestelijke boodschap, die in de lucht zweeft en ongedateerd is; maar de verticale lijn moet toch wel goed uitkomen. Als dat niet het geval is dan wordt het Evangelie verpolitiekt, vermaatschappelijkt, verhorizontaliseerd. Daarom wilden deze broeders ook het onderste uit de kan hebben." — Uiteindelijk is men het toch eens geworden over bepaalde uitspraken, hoewel men van de zijde van de Gereformeerde Kerken duidelijk veel meer had gewild. In elk

varia

geval wenste men een concrete veroordeling van de „apartheid" in Zuid-Afrika. Naar mijn mening heeft men dat terecht afgewezen, maar wel over het rassenvraagstuk een uitspraak gedaan die men onderschrijven kan.

De verklaring over de rassenverhoudingen (aangenomen door de G.O.S.) zullen we niet doorgeven, omdat in alle christelijke dagbladen de verklaring gepubliceerd is en het artikel daardoor ook te lang zou worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen