de amerikaanse verkiezingen (3)

De verkiezingsdag.

In ons vorig artikel hebben we de lange, zware weg geschetst die de kandidaten voor het presidentschap moeten afleggen, alvorens één van hen als overwinnaar»uit het strijdperk treedt. We hebben geschreven over de voorverkiezingen, waarin de verschillende kandidaten van de twee partijen hun krachten meten. Daarna hebben we stilgestaan bij de conventies, waar de twee kandidaten voor het presidentschap worden aangewezen; vervolgens hebben we de verkiezingscampagne bezien, waarin de twee kandidaten de kiezers proberen te overtuigen van hun kwaliteiten. We zijn thans gekomen bij de verkiezingsdag.

Op 5 november a.s. zullen ongeveer 70 miljoen kiezers hun stem uitbrengen. Officieel hebben alle burgers kiesrecht, maar er zijn verschillen per staten. In sommige staten mag men al stemmen als men 18 jaar is, in andere pas met 21; in sommige staten moet men G maanden, in andere een jaar of nog langer gewoond hebben om te mogen stemmen. Dat betekent dat bij elke verkiezing miljoenen Amerikanen niet stemmen, omdat ze pas verhuisd zijn (de Amerikanen zijn een zeer bewegelijk volk). Ernstiger is dat men in het Zuiden opzettelijk probeert de negers te weren van de stembussen door b.v. te eisen dat elke kiezer de Amerikaanse grondwet in het Engels moet kunnen uitleggen. Door lastige vragen aan de negerkiezers te stellen kan de stembuscommissie hen gemakkelijk uitschakelen. Gelukkig behoren deze minderwaardige praktijken sedert deWetopde Burgerrechten van 1964 en de K i e s-rechtwet van 1965 grotendeels tot het verleden. Dit jaar zullen waarschijnlijk meer dan 2!/> miljoen negers hun stem uitbrengen tegen 250.000 in 1940.

De meeste Amerikanen brengen hun stem per stemmachine uit; slechts in een aantal plattelandsgemeenten vindt het stemmen nog met het rode potlood plaats. In de laatste jaren is het stemmen met behulp van de computer in zwang gekomen. De kiezer krijgt een ponskaart die hij in een machine moet doen. Door middel van de knopjes „ja" of „nee" ponst hij achter de naam van iedere kandidaat een gaatje. Na het sluiten van de stemlokalen gaan de kaarten naar een computer, die in een oogwenk de kaarten selecteert en de resultaten van de verschillende kandidaten optelt. Als de stemlokalen om tien uur 's avonds sluiten is omstreeks middernacht bekend wie de volgende president van de Verenigde Staten zal zijn, althans officieus. Er is n.1. nog een schakel. De Amerikaanse kiezer stemt niet rechtstreeks zijn kandidaat voor het Witte Huis. Op 5 november kiezen de kiesgerechtigden ongeveer 540 kiesmannen, die in verhouding tot het bevolkingsaantal verdeeld zijn over de 50 staten. Deze kiesmannen zullen op 16 december in de hoofdstad van hun staat hun stem uitbrengen op de presidentskandidaat die door de burgers van die staat is gekozen. Heeft een kandidaat in een staat de meerderheid der stemmen behaald dan kan hij rekenen op de stemmen van alle kiesmannen van die staat. De verkiezingdoor de kiesmannen is slechts een formaliteit; in werkelijkheid staat vrijwel altijd de uitslag vast zodra de kiesmannen zijn gekozen. De stembriefjes van de kiesmannen gaan naar Washington, waar ze op 6 januari 1989 zullen worden geteld in bijzijn van de leden van het Congres. Veertien dagen later, op 20 januari 1969, zullen de inwoners van Washington zich voor de oostelijke galerij van het Kapitool verzamelen om de inhuldiging van de president van de Verenigde Staten mee te maken en naar zijn inaugurele rede te luisteren.

Een kostbare en uitputtende strijd.

Uit bovenstaande hebt U wel geconstateerd dat het Amerikaanse systeem van presidentsverkiezing vrij ingewikkeld en voor de betreffende personen kostbaar is. Een kandidaat die niet over voldoende financiën kan beschikken, hoeft niet aan de strijd te beginnen.

Alleen meedoen aan de voorverkiezingen kost globaal één miljoen dollar. Voor „arme" lieden als senator Mc. Carthy moet die som met kleine bedragen van sympathisanten bij elkaar worden geschraapt. Wijlen Robert Kennedy, een multi-miljonair, tastte er diep voor in eigen zak. Ingewijden menen dat het hem, wanneer hij de strijd had kunnen voortzetten, minstens 5 miljoen dollar gekost zou hebben om de conventie te bereiken. Nu wil dit ook weer niet zeggen dat het kandidaatschap te koop is voor de meest biedende. Belangrijk is ook of de adspirant-kandidaat er tegen bestand is om enige maanden over het land te worden getransporteerd en steeds weer opnieuw kiezers toe te spreken, kinderen over het haar te strelen en oude vrouwtjes en negers de hand te schudden.

Dit is in de eerste plaats een kwestie van fysiek uithoudingsvermogen, niet van geestelijke inspanning, want. de kandidaat wordt gesteund door een groep deskundigen. Het team bestaat uit schrijvers van toespraken, deskundigen in de plaatselijke problemen enz. In hun bagage zit een kaartsysteem met alle belangrijke lokale gegevens, zoals: of in een stadje veel Polen, Duitsers, Joden, boeren of arbeiders enz. wonen. Of er plaatselijke gebruiken zijn, of er lokale grappen gemaakt worden, of er in de streek speciale woorden gebruikt worden en over welke pijnlijke punten beter kan worden gezwegen. Zelfs een ongefortuneerde kandidaat als Mc. Carthy heeft dag en nacht een staf van 20 a 30 man om zich heen, meest vrijwilligers. Het gevaar van het Amerikaanse systeem is dat de kandidaat niet in de eerste plaats op zijn kwaliteiten maar op andere eigenschappen wordt getest. Het wil ons voorkomen dat er wel een beter systeem te bedenken is om een goede president van de Verenigde Staten te kiezen.

De kandidaten.

Wij willen deze reeks artikelen besluiten met U de huidige kanshebbers voor het presidentschap voor te stellen.

De man, die straks op de Republikeinse conventie grote kans maakt tot kandidaat voor die partij te worden gekozen is de 55-jarige Richard Nixon. Van 1952 - 1960 leefde hij als vice-president in de schaduw van president Eisenhower. Hij heeft de reputatie verliezer te zijn: in 18 jaar heeft hij geen enkele verkiezing gewonnen. In 1960 verloor hij de strijd om het presidentschap, zij het ook met een stemmenverschil dat het kleinste is uit de geschiedenis van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In 1962 verloor hij het gouverneurschap van Californië. Thans heeft hij een advocaten-praktijk in New York.

Inzake Vietnam moet volgens Nixon het doel van het Amerikaanse beleid blijven: een stabiel en een veilig niet-communistisch Zuid-Vietnam. Indien dit niet door onderhandelingen kan worden bereikt, dan moet de oorlog krachtig worden voortgezet. Zijn mededinger, die pas op het allerlaatste ogenblik in het strijdperk getreden is, is de 59-jarige multi-miljonair Nelson Rock e f e 11 e r, thans gouverneur van de staat New York. Bij de vorige presidentsverkiezingen heeft hij ook getracht de kandidatuur van de partij te verkrijgen, maar zijn recente echtscheiding en zijn tweede huwelijk met een 20 jaar jongere vrouw, wier 4 kinderen bij haar echtscheiding aan de vader zijn toegewezen, hebben hem toen politiek veel schade aangedaan. Misschien is het oordeel der kiezers na 4 jaar minder hard, temeer daar zijn prestaties als gouverneur van New York indrukwekkend zijn.

De favoriet bij de Democraten is de huidige vice-president, de 56 jarige Hubert Humphrey. Het Vietnam-beleid van president Johnson wordt door hem ongenuanceerd ondersteund: „Mocht mijn mening ooit ingaan tegen die van de president, dan zal ik de mijne wijzigen". Door de dood van Robert Kennedy heeft hij nog maar één concurrent, de 51-jarige senator E u g e n e Mc. Carthy, die zich als eerste belangrijke politicus openlijk tegen de Vietnam-politiek van president Johnson verzette.

Tevens uitte hij felle kritiek op de langzame wijze waarop de negers uit hun discriminerende positie worden gehaald. Deze vriendelijke senator, die vroeger professor is geweest, kan bij de jongeren geen kwaad doen. Zijn staf bestaat hoofdzakelijk uit jonge studenten.

Zonder enige vergoeding zijn duizenden vrijwilligers voor hem aan het werk. Deze jonge mensen zijn ervan overtuigd dat Mc. Carthy in staat is om de Amerikaanse politiek in een ander vaarwater te brengen. De oprechtheid waarmee hij zijn idealen

uitdraagt, spreekt velen aan. De verwachting van vele anderen dat zijn campagne vruchteloos zou zijn, is niet uitgekomen. In de staat Oregon behaalde Mc. Carthy, die meer de professor dan de politicus is, zelfs een overwinning op Robert Kennedy.

Wij zullen D.V. de komende maanden de altijd weer boeiende strijd tussen de rivalen met belangstelling volgen en hopen dat hij, die op 5 november tot het verantwoordelijke ambt wordt gekozen, onder Gods zegen mag bijdragen tot de vrede op deze wereld, tot de bestrijding van de honger en armoede van velen en tot de uitbanning van de misdaad en het zinloze geweld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen