de amerikaanse verkiezingen (2)

In ons eerste artikel hebben we het ontstaan van de Verenigde Staten alsmede haar staatsinrichting bezien, daarnaast hebben we de grote verantwoordelijkheid die op de schouders van de president rust onderstreept; tenslotte hebben we iets gezegd van de twee partijen in Amerika. In dit artikel willen we de gang van zaken bij de Presidentsverkiezing aan de orde stellen.

De presidentsverkiezing verloopt in drie fasen: de voorverkiezingen, de conventies en de verkiezingen zelf. Het grote vierjaarlijkse spel begint dus met de voorverkiezingen. Deze worden slechts in 15 staten gehouden en wel tussen midden-maart en begin juni; ze zijn een soort officieel publiek opinie-onderzoek. Ze maken duidelijk wie men niet wil hebben als kandidaat, maar ze binden tot niets. Op 5 augustus houdt de Republikeinse Partij haar grote vergadering, de conventie, in Florida; op 26 augustus vindt ze voor de Democratische Partij plaats in Chicago. Op deze twee conventies kiezen respectievelijk de Republikeinse en Democratische afgevaardigden uit alle 50 staten de Republikeinse en Democratische presidents-kandidaat, die tenslotte onderling zullen uitmaken wie de president wordt. Voor het verkiezen van de partij kandidaat op de conventie krijgen de afgevaardigden een bindend mandaat mee voor één of hoogstens twee verkiezingsronden, maar dan staat het hun vrij om te kiezen voor de man die zij dan de meest gewenste achten.

Overwinningen in de voorverkiezingen kunnen voor een kandidaat een grote stap zijn in de richting van het verkrijgen van de kandidatuur. Een nu al klassiek voorbeeld is de campagne van John F. Kennedy in 1960, die door zijn overwinningen in de voorverkiezingen verder een onweerstaanbare „stemmagneet" bleek. Er zit natuurlijk ook een kwade kant aan. De voorverkiezingen kunnen voor een kandidaat ook een geweldige mislukking zijn en een voorlopige afsluiting betekenen van een veelbelovende politieke carrière. Zo had wijlen senator Robert Kennedy te kennen gegeven dat hij bij een nederlaag in Californië op 4 juni zich voor de kandidatuur van de Democratische partij zou terugtrekken. Het werd geen nederlaag; helaas heeft hij deze overwinning met de dood moeten bekopen. Daar een falen bij de voorverkiezingen meestal een uitschakeling betekent, zijn er altijd gegadigden, zoals thans vice-president Humphrey, die deze kans willen ontlopen en daarom niet aan de voorverkiezingen deelnemen.

De conventies.

Zoals gezegd hebben beide partijen in augustus hun conventie, waar de kandidaten voor het presidentschap en het vicepresidentschap worden aangewezen en waar het partijprogramma wordt vastgesteld. Iedere staat heeft daar een bepaald aantal afgevaardigden, die al naar gelang de wetten van zijn staat gekozen zijn tijdens de voorverkiezingen of door een politieke vergadering. Als regel geldt dat de staat die de meeste inwoners telt, ook de meeste stemmen heeft. Het is dan ook geen wonder dat de afgevaardigden van New York en Californië, de dichtstbevolkte staten, bij de kandidaten in bijzonder hoog aanzien staan. De cijfers kunnen U dit duidelijk maken. Op de Republikeinse conventie zullen dit jaar 1333 stemmen worden uitgebracht. De kandidaat die meer dan de helft van het aantal stemmen behaalt is gekozen. New York heeft 92 stemmen, Californië 86; samen 178. De kandidaat die beide staten voor zich weet te winnen heeft reeds meer dan 25 procent kans op de kandidatuur. Op de Democratische conventie worden straks 2622 stemmen uitgebracht; hiervan uit New York 190, uit Californië 174. Thans is duidelijk dat wijlen Robert Kennedy zoveel waarde hechtte aan een overwinning in Californië.

Op een conventie kan van alles gebeuren. Alleen als de zittende president een tweede termijn ambiëert, zijn verrassingen praktisch uitgesloten. In de meeste gevallen herkiest de conventie de zittende president dan als kandidaat.

De Amerikaanse politieke geschiedenis kent vele conventies waar de kandidaat die op het eerste gezicht een goede kans leek te hebben, toch werd verslagen. De sfeer die op een conventie heerst bepaalt de uitslag. Een goed getimede toespraak, één enthousiaste demonstratie, één delegatie uit een belangrijke staat die van gedachte verandert kan een zorgvuldig voor-

bereide campagne in duigen doen vallen. De conventies maken op een bezoeker uit het buitenland de indruk van een dolle kermis. Honderden afgevaardigden zitten dicht op elkaar in een enorme hal. Affiches, vlaggen en ballonnen met de namen van de verschillende kandidaten zijn overal te zien. Er worden demonstraties en optochten gehouden; ook zijn er momenten van diepe stilte, met name als de afgevaardigden van de staten hun kandidaat aanwijzen. Dit aanwijzen wordt meteen gevolgd door een oorverdovend lawaai, een uitbundig gejuich, het spelen van volksliederen der betreffende staten enz. Soms komt er al bij een tweede of derde stemming duidelijk tekening in het geheel, soms ook heeft men tientallen stemmingen nodig. In 1924 stemde de Democratische conventie bijvoorbeeld 104 maal voordat een kandidaat uit de bus kwam. In latere jaren hebben slechts weinig conventies meer dan drie stemmingen nodig gehad. De belangrijke beslissingen vallen nl. steeds meer in de wandelgangen en de hotelkamers. Daar wordt de politieke ruilhandel bedreven in de trant van: „Als jullie voor X stemmen, stemmen wij voor paragraaf Y in het partijprogramma." Het opstellen van het partijprogramma geeft vaak grote moeilijkheden. Men zal trachten de vleugels van de partij naar elkaar toe te brengen en ze te verenigen achter de gekozen kandidaat. Dit leidt vaak tot ernstige meningsverschillen, soms tot een scheuring. Zo scheidden in 1948 de zuidelijke Democraten zich af daar de partij in haar programma pleitte voor meer rechten voor de negers.

Er wordt tegenwoordig steeds meer aandacht geschonken aan de keuze van de tweede man, de vice-president. Deze volgt de president op als die zijn ambtstermijn om de een of andere reden niet kan afmaken. Vroeger werd dit ambt min of meer beschouwd als een erebaantje. „Een vice-president is iemand die tweede viool moet spelen, zonder over een strijkstok te beschikken, " heeft men wel eens gezegd. Men is als vice-president verplicht de politiek van de president onvoorwaardelijk te volgen en te verdedigen. Dit is niet altijd even gemakkelijk. De huidige vicepresident heeft het ambt eens omschreven als „de lastigste baan ooit door mensen bedacht en gecreëerd". De taak van de Amerikaanse regering heeft zich vooral na de oorlog enorm uitgebreid. Een deel van die taken is aan de vice-president toegevallen. Ook realiseert men zich in Amerika steeds meer, dat van de 36 presidenten er 8 als vice-president begonnen zijn. Zij moesten door ziekte of overlijden van de president zijn plaats innemen.

De derde fase.

De twee mannen die uit het strijdgewoel van de conventies als de officiële kandidaten van de partijen tevoorschijn komen, ontplooien in een uitputtende verkiezingscampagne die 3V-2 maand duurt een hardnekkige strijd om het presidentschap. Zij houden grote verkiezingstournees door het hele land en proberen zoveel mogelijk mensen te bereiken. Vroeger deden zij dit met een speciale trein, waarbij de kandidaat vanaf het achterbalkon van zijn trein de mensen toesprak. Thans maken ze gebruik van straalvliegtuigen en helicopters om zich te verplaatsen; zo bezoeken ze soms 6 verschillende staten op een dag.

Een belangrijk middel om contact met de kiezers te krijgen is de radio en vooral de televisie. In 1960 hebben bijzonder veel Amerikanen gekeken naar de befaamde televisiedebatten tussen Nixon en Kennedy; voor zover roc-n kan nagaan zijn vele kijkers door deze 4 debatten in hun oordeel beïnvloed. Beter gezegd: niet zozeer door de debatten alc wel door do persoonlijkheid van de kandidaten. Ksnnedy had zijn overwinning te danken aan zijn betere optreden voor de televisie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen