Fortret van een veelzijdig pastor.

Portret van een veelzijdig pastor. Dr. L. C. Suttorp: „Dr. A. W. Bronsveld. Zijn visie op een halve eeuw." „Ons XXste eeuwse verleden, " deel V. Uitgave van Uitgeversmaatschappij Van Gorcum & Comp. N.V. te Assen, 1966. 198 blz., geb. ƒ 14.25.

De negentiende eeuw in Nederland, waarmee wij nog in vele opzichten direkt verbonden zijn, trekt steeds meer aandacht. Vele onderwerpen uit ons negentiendeeeuws verleden werden in de laatste tijd behandeld, vele levensoverzichten van markante mensen uit die periode saamgesteld. Intussen blijft er aardig wat te wensen over. Met het boek van Suttorp over Bronsveld wordt aan één van die verlangens echter, en dan zeker niet het kleinste, weer voldaan.

De invloed die van Bronsveld uitgegaan is, moeten wij niet onderschatten. Hij was niet alleen een zeer aktief, maar ook een zeer veelzijdig man. Als pastor en docent, politicus en literator had hij zijn verdiensten. Bovendien was hij een zeer zelfstandige persoonlijkheid, die gaarne zijn besliste meningen verkondigde. Op velerlei gebied en allerlei manierc-n publiceerde hij, terwijl hij zesenvijftig jaren lang, van 18C8 af tot aan zijn dood, een vaste, maandelijkse spreekbuis had in de „Kroniek" van een door hem geredigeerd en na zijn heengaan vrijwel dadelijk verdwenen tijdschrift. Voor niet weinigen in Nederland is hij door een en ander werkelijk een gids geweest.

Zijn maandelijkse kommentaren op wat in de samenleving plaats greep, geven van zijn visie een uitstekend beeld. De lange reeks vormt de voornaamste bron van Suttorp, die wat hij hieraan ontleende met een aantal biografische gegevens aangevuld heeft tot een afgerond geheel. Zo leren wij dan Bronsveld nader kennen als een man die altijd predikant wou blijven, vol van liefde voor zijn kerk. Een man die tegelijk de Roomse kerk — het instituut van paus en Jezuïeten — heeft verafschuwd, en die Kuyper in het kerkelijke leven — om de Doleantie — en in het staatkundige — ter wille van de Coalitie — uiterst fel bestreed. Een man, ten slotte, die zich ook op de problemen van het onderwijs en op de sociale kwestie heeft bezonnen. Iemand met een overtuiging, iemand met karakter, iemand die zijn eigen weg dorst gaan.

De schrijver van een studie als de onderhavige is zelf ook kommentator. Als zodanig nu valt Suttorp hier niet mee. Ten eerste is hij het met Bronsveld oneens als door deze steeds weer, en terecht, op het gevaar van Rome en op het verkeerde van de Coalitie wordt gewezen. En ten tweede kan hij geen waardering hebben voor de streng-godsdienstige gevoelens waarmee Bronsveld door zijn moeder in kontakt kwam. Erger nog, zijn onvermogen op dit punt verleidt hem er zelfs toe op bladzij 1 voor oppervlakkigheid in godsdienstzaken te gaan pleiten. Zo onzinnig zien wij het niet vaak.

Het aantal stijl-en drukfouten is te gering om er afzonderlijk bij stil te staan. De technische verzorging van dit werk — waarin een mooie foto opgenomen werd — valt zeer te roemen. Bronsveld is, als etisch predikant, niet een van onze naaste geestverwanten. Toch bevelen wij de lezing van dit door een dwaze opmerking of wat ontsierde, maar in zijn geheel verdienstelijke overzicht van zijn gedachten, die biezonder belangwekkend zijn, met nadruk aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen