Bekende schetsen weer beschikbaar.

Zesentwintig jaar geleden kwam van Dr. Van der Does, die toen bekendheid had als protestants, historisch popularisator, een merkwaardig boekje over de geschiedenis der Kruisgemeenten uit, dat ook in onze kringen zeer de aandacht trok. Dit werkje was reeds lang niet meer te krijgen, en een nieuwe druk in de gewone zin des woords was met het oog op de beperkte oplaag waarin het dan uiteraard verschijnen zou, niet mogelijk. Toch heeft de firma Wever kans gezien de tekst weer binnen het bereik van belangstellenden te brengen, namelijk door fotografische vermenigvuldiging.

Wat hebben wij aan deze schetsen? Een behoorlijk overzicht van het ontstaan en de geschiedenis der Kruisgemeenten, hun kontakten met de Afgescheidenen en hun konflikten onderling. De dominerende figuur van Ds. Cornelis van den Oever krijgt natuurlijk ruimschoots aandacht. En in zijn manier van leiding geven én in die van anderen was zeer veel al te menselijks. Uit allerlei niet meer gemakkelijk te vinden, kleine publikaties uit die tijd verzamelde de schrijver zijn gegevens. De gebreken in het kerkelijke leven van de Kruisgezinden worden hier wel blootgelegd.

Wat Van der Does heeft aangeboden, is niet een volledige geschiedenis. Hij schreef een aantal schetsen aan de hand van enkele gepubliceerde bronnen en was met de kompositie wel wat al te gauw tevreden. Zijn relaas is fragmentarisch en bevat te veel herhalingen. Ook schreef hij al te duidelijk als buitenstaander; hier en daar verwachtten wij wat meer gereformeerd begrip. Wij wijzen op wat hij omtrent het vrijheid-vragen zei en op zijn wonderlijke vergelijking van het Calvinisme van de zestiende met dat der negentiende eeuw in hoofdstuk elf.

Hetgeen hier meegedeeld wordt — Dr. F. L. Bos gaf dertien jaar geleden over een en ander een uitvoeriger geschrift uit — geeft wel stof om na te denken. Door de wijze waarop deze tweede druk tot stand gekomen is, kon het niet anders of hij moest nog in de oude spelling zijn. Bezwaarlijk in de zin van niet te overkomen is dit zeker niet. V/ij lezen nog zo vaak een boek in oude spelling. Ook de stijl-en drukfouten zijn uiteraard gebleven. Het zou zinloos zijn daar nog bij stil te staan, 't Geheel is goed te lezen — heel de reproduktie van de tekst is duidelijk •— en werd gestoken in een net, eenvoudig bandje. Voor de heruitgaaf van deze schetsen zijn wij, ondanks de bezwaren die er tegen in te brengen zijn, erkentelijk.

J. Kwekkeboom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen