RONDKIJK

Erasmus in Rusland

In Rusland viert men — zoals ook in andere landen — de 500ste geboortedag van Erasmus. Dat men in de Sowjetunie aan deze te Rotterdam geboren geleerde zoveel aandacht schenkt, heeft toch wel een bijzondere reden. Kort gezegd daarom, omdat Erasmus in zijn „Lof der zotheid" en ook in andere geschriften, met bijtende spot de gebreken van Kerk en godsdienst hekelt. Dat is geheel in de lijn van het communisme.

Eerst in het kort een schets over het leven van Desiderius Erasmus: hij werd in 1466 geboren te Rotterdam (over dit jaartal weifeit men, het ligt tussen 1467 en 1469) en hij overleed in 1536. Onderwezen door de „Broeders des gemenen levens" in de Fraterschool te Deventer, vertoefde hij een tijdlang in het klooster te Steyn bij Gouda en werd door bemiddeling van de bisschop van Kamerijk in de gelegenheid gesteld zich aan de wetenschap te wijden. Hij maakte talrijke buitenlandse reizen en vestigde zich tenslotte te Bazel, waar hij woonde tot zijn dood.

Erasmus was een internationale figuur, hij had omgang en correspondentie met schier alle op de voorgrond tredende personen van zijn tijd. Met grote vrijmoedigheid trad hij op tegen de misstanden in het kerkelijk leven, bepaaldelijk die der scholastieke methode in de theologische studie, ook en vooral op de domheid en luiheid der monniken. Hij leefde in de tijd van de reformatie, zijn optreden tegen misstanden in de roomse kerk lag wel enigszins in de lijn van de reformatie, maar een reformator was hij niet. Martelaar worden terwille van het geloof wilde hij niet; het was hem alleen te doen om roem en eer in de dienst der wetenschap. Afkerig van een breuk met Rome, wilde hij de Kerk in de Kerk herstellen. Het grote beginsel der reformatie, de rechtvaardigmaking door het geloof alleen, was hem vreemd. De diepte van de breuk die tussen God en de mens geslagen is door onze val in Adam zag hij niet, hij beleed wèl de Christus, maar Die was voor hem meer een leraar, dan de Verlosser der mensheid. Zijn Pelagiaans standpunt komt daarbij tot uiting: de vrijheid van de menselijke wil. Met zijn tijdgenoot Luther heeft hij hierover

de degen gekruist: tegen Erasmus' boek over de vrije wil schreef Luther „de Knechtelijke wil."

Erasmus was Nederland's grootste humanist, waar het vrijzinnig protestantisme en het modernisme uit is voortgevloeid. Het was religieus gekleurd, maar dan een religie zonder zondebesef, zonder zonde-vergeving en zonder geestelijke vernieuwing.

Te Moskou zijn in de Leninbibliotheek, de grootste van de Sowjetunie, de werken die Erasmus in het Latijn heeft geschreven ten toon gesteld. En in de Russische bladen en tijdschriften zijn er een aantal artikelen aan hem gewijd. De Prawda noemde hem „de vermaarde humanist, de erkende leider van de humanistische beweging in West-Europa".

Het is opvallend dat men in de Sowjetunie, waar

van 1960 tot 1964 bijna 10.000 kerken zijn gesloten, waarvan vele totaal zijn vernield, op het werk van Erasmus zo sterk de aandacht wordt gericht. Zijn toornen tegen de gebreken in de (roomse) ker-

ken, zijn spotternij en zotternij, vooral in de „Lof der zotheid", met het heilige, is koren op de molen van het communisme. Vandaar de grote plaats die men in de Russische academie van wetenschappen

voor hem inruimt. Van humanisme, ook al is dit religieus getint, naar atheïsme, is immers maar een enkele stap. En dit wordt door het communisme propagandistisch uitgebuit.

Rondkijker.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen