JONGE HERVORMERS

Wij, jongeren

Deze keer willen we onze serie stukjes over het dagelijks werk eens onderbreken. Het zal nu over iets heel anders gaan. Het is pas Hervormingsdag geweest en daarom willen we nu als jongeren eens bij de Hervorming stilstaan. Denk nu niet dat we uit het echte leven overstappen naar de boekenwereld. We willen juist laten zien hoe actueel de Hervorming is. We kunnen voor ons eigen leven veel leren uit de geschiedenis van de Reformatie. Speciaal voor onze jongeren-rubriek hebben we eens uitgezocht, welke rol de jeugd bij de Reformatie gespeeld heeft. Hoe oud waren de Hervormers toen zij het Evangelie ontdekten (en gingen preken)?

Hoe oud waren ze?

Op 31 oktober denken we elk jaar weer aan Luther's protest tegen de aflaathandel. Dat was in 1517. Luther was toen 34 jaar. Maar al veel eerder had hij het Evangelie ontdekt. Op zijn levensvraag „hoe krijg ik een genadig God? " had hij uit de Schrift het antwoord gekregen: , , door het geloof alleen". Op dat beslissende ogenblik in zijn leven was hij 30 jaar. Als kind al was hij bang geweest voor een grote plaat, waar Christus op afgebeeld was als Rechter op de laatste dag. Hij was een 21-jarige student, toen hij, bijna door de bliksem getroffen, in een klooster ging. Hij heeft nog jaren moeten worstelen voordat het licht doorbrak en hij Christus zag als het Lam Gods dat de zonden der wereld wegneemt.

Maar anderen die van Luther „het Evangelie geleerd hebben", waren meestal veel jonger toen zij voor het reformatorisch geloof gewonnen werden. In 1518 hoorde Melanchton Luther spreken. IIij werd daardoor gegrepen. Hij was Luther's collega geworden aan de Universiteit, hoogleraar in het Grieks. Luther drong er bij hem op aan, om de Bijbel dieper dan alleen taalkundig te bestuderen. Zo is hij Luther's rechterhand geworden. Toen hij voor Luther's inzicht gewonnen werd was Melanchton pas 21 jaar! In hetzelfde jaar 1518 hoorde de humanist Bucer Luther voor het eerst spreken tijdens een discussie. Dit bracht een grote ommekeer in zijn leven. Bucer was toen 26 jaar. Later werd hij de reformator van Straatsburg. Hij werd de oudere vriend van Calvijn.

En Calvijn? Over Calvijn's overgang tot de Reformatie heeft hij zelf maar heel weinig verteld. Eigenlijk is er maar één zinnetje over bekend. „God heeft mijn hart, dat voor mijn leeftijd al zeer verhard was, door een plotselinge bekering tot volgzaamheid gedwongen." Hoe oud was hij toen? Het was uiterlijk in 1533. Toen was hij 24 jaar! En de eerste druk van zijn bekende boek, de Institutie, is van 1536. Hij had dit werk al eerder klaar. Zo heeft Calvijn een goed doordacht en heel duidelijk werk over het geloof geschreven op 26-jarige leeftijd! Hij preekte toen ook al overal. Straks blijft hij in Genève. Deze stad is het centrum geworden van het Calvinisme. Daarvandaan breidde het zich uit, vooral over Frankrijk, de Nederlanden en Schotland. Hier in Genève werden veel mannen opgeleid tot predikant. Zo ook Junius, die later bekend is geworden als hoogleraar in Leiden. Anders dan de genoemde personen was hij al protestants opgevoed. Maar ook anders dan de anderen was hij als jongen eerst tot volslagen ongeloof vervallen. Maar door het lezen van Johannes 1 was hij tot bekering gekomen. Metéén besloot hij toen ook om naar Genève te gaan.

Hij was 16 jaar toen hij theologisch student werd en 20, toen Calvijn hem vroeg om het beroep van de gemeente Antwerpen aan te nemen! In 1566 was hij één van de bekende hageprekers, een wijze jonge man, die tegen de wilde beeldenstorm was.

Andere bekend geworden Nederlandse hervormers waren De Bray en Datheen. De overgang van Guido de Bray tot de Reformatie viel tussen zijn 18e en 25e jaar. Hij was toen glasschilder, maar is na enkele jaren ook predikant geworden. Datheen was als jongeman in een Carmelieten-klooster geweest, maar juist daar in aanraking gekomen met de nieuwe leer. Hij was toen 18 of 19 jaar oud! Zodra deze geestelijke tot het Reformatorisch geloof was gekomen ging hij ook preken.

Je zult misschien weten dat Datheen ook de Catechismus van Heidelberg in het Nederlands heeft vertaald, je weet ook dat die is opgesteld door Ursinus en Olevianus. Deze Ursinus was 16 jaar toen hij in Wittenberg bij Melanchton student werd. (Luther was toen al overleden). Hij had grote eerbied voor zijn leermeester. Beiden gingen zij steeds verder af van Luthers opvatting over de Mis. Ursinus werd in feite Calvinist. Hij was 25 jaar toen hij een boek over het H. Avondmaal schreef. Drie jaar later werd hij gevraagd om leiding te gaan geven aan de theologische school in Heidelberg. Eerst zag hij er erg tegen op, maar hij ging. Hij werd nu doctor in de theologie en professor in de dogmatiek. Ursinus was 28, toen hij jonge predikanten ging opleiden!

Op die leeftijd stelde hij ook de Catechismus op. Zijn collega, prof. Olevianus was nog twee jaar jonger, dus 26 jaar! Met deze twee bekende namen zullen we deze reeks jonge hervormers maar afsluiten. Net als wij, zullen jullie wel verbaasd hebben opgekeken, dat zoveel bekende predikanten uit clie tijd nog zo jong waren! Zo kun je zien dat de Heilige Geest jonge mensen heeft gebruikt om de kerk te bouwen. In onze gedachten verbinden wij de bekering nogal eens aan de oudere leeftijd. (En dat doen we vaak ook met het ambt van predikant). Maar je ziet, dat hoeft helemaal niet. En wat God in de 16e eeuw

deed, zou Hij dat in onze tijd en met ons ook niet willen doen? „Mijn zoon, mijn dochter, geef mij uw hart!"

Door het Woord!

Als je over deze Hervormers verder gaat denken, valt je nog méér op dan hun jeugdige leeftijd. Hun bekering viel samen met hun overgang van de Roomse kerk naar de Reformatie. Nu zijn wijzelf allemaal protestants opgevoed. Dus dat ligt bij ons anders. Maar het houdt wel een gevaar in. Wij zouden nu heel goed thuis kunnen zijn in de leer van de Bijbel en toch nog een onvernicuwd hart kunnen hebben. Maar die leer en je hart, — dat hoort bij elkaar. Sommigen vinden het gewoon, dat zij wel „historisch geloof" hebben, maar niet het „zaligmakend geloof". Maar, o! wat zouden de Hervormers daarvan schrikken! Zij zouden zeggen: dat mag nooit! En dat hóéft ook niet! Want de Heilige Geest wil dat ware geloof toch werken! En hoe? Door het Woord! De Hervormers hadden grote verwachting van de kracht van Gods Woord. Zij waren door dat Woord ziende geworden. Luther door intensieve Bijbelstudie. Bucer en Melanchton door Luthers woord. Junius inééns door het lezen van één hoofdstuk, Guido de Bray geleidelijk, zoals hij zelf zei door „het aanhoudende lezen van de Heilige Schrift". Ursinus door de opvoeding bij Gods Woord.

En dan valt ons nog iets op. Als zij eenmaal overwonnen waren door het Woord, dan stonden zij ook vast in het geloof. Op die heilszekerheid zijn velen nog jaloers. En als je de belijdenisgeschriften rustig leest, voel je nog de hoogspanning van dat geloofsleven.

Maar ook de kinderlijke eenvoud. De Hervormers hebben er nooit aan gedacht om die zekerheid voor te stellen als iets wat maar voor enkelen van alle gelovigen bereikbaar is. Nee, zij spoorden — allereerst — iedereen aan, om zich voor God te verootmoedigen, en dan verwezen zij verder allen die oprechte droefheid over hun zonden gevoelden, regelrecht naar de beloften van het Evangelie. En die zijn in Christus ja en amen.

Is de Reformatie nu niet actueel?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen