Een kapitale publikatie op 't gebied der kerkgeschiedenis.

Amsterdam is uiteraard een zeer belangrijke gemeente in ons land. Natuurlijk is er over deze stad reeds veel geschreven. Publikaties over Amsterdam zijn er gewoonweg legio. Een standaardwerk betreffende het Amsterdamse protestantse leven van 't begin tot heden, evenwel, ontbrak daar steeds nog ondei\ Weliswaar was er een enkele verdienstelijke studie over een bepaalde periode, maar een samenvattende, verantwoorde geschiedenis bleef een der vele, grote wensen. Onverwacht komt Dr. Evenhuis nu met een werk waarvan de goed gekozen titel een verwijt en tegelijk een uitdaging bevat, in deze wens voorzien. Het boek dat thans verschenen is, zal met het volgende een afgerond geheel uitmaken, waarom aan het einde van het tweede deel voor beide een register van personen opgenomen worden zal. De beide delen samen gaan tot 1650. In het eerste hebben wij nu de geschiedenis van de gemeente in die periode, in het tweede — dat een jaar na 't eerste zal verschijnen — zal meer in 't biezonder 't leven der gemeente in dezelfde tijd besproken worden. Bovendien hoopt schrijver daarna nog in staat te zijn de tijd na 1650 uit te beelden. Moge dit hem inderdaad gegeven worden: deze eerste proeve smaakt naar meer!

Wat hier gegeven wordt is indrukwekkend. In een vijftal hoofdstukken schetst schrijver ons de voorgeschiedenis, de opkomst en groei van de gemeente, plus de strijd die zij, hoewel gevestigd, had te voeren voor haar, nooit bereikte, ideaal. Natuurlijk is een onderwerp als dit alleen al boeiend, maar de wijze waarop het hier wordt behandeld, is in zijn eenvoudigheid niet ver van magistraal. Voortdurend worden alle kanten van de zaak bekeken en doorlopend wordt geput uit de archieven. Hier

wordt daardoor wat reeds algemeen bekend was nog eens weer bevestigd, daar blijkt echter dat een opvatting die gangbaar is op grond van de hier aangeboorde bronnen dient herzien. Dit alles wordt dan bovendien nog zonder ophef aangeboden, en wel in een vorm waarin het uiterst leesbaar is!

Al lezende noteerden wij een drietal plaatsen waarop schrijver zich vergist heeft in de feiten. Allereerst behoorde Middelburg niet tot de reeks van steden die zich dadelijk nadat Den Briel in 1572 was ingenomen aan de zijde van de opstand schaarden. Pas in februari 1574 — na een langdurige belegering — gaf het zich over — bladzij 79, bovenaan. Ten tweede wordt op bladzij 196, op 't midden, absoluut ten onrechte vermeld dat Marnix voor de opdracht om de Bijbel te vertalen heeft bedankt. Zijn dood toch maakte aan zijn werkzaamheid in dezen pas een einde. En ten derde is de „Palamedes", het bekende, hatelijke stuk van Vondel, niet van 1626 — pagina 258, onderaan — maar van het eind van 1625. Grove fouten zijn dit echter niet!

Met de waardering van de feiten die door schrijver — goed historicus en blijkbaar geestverwant van Hoedemaker — wordt gegeven, kunnen wij ons aardig goed verenigen. Sporadisch slechts zien wij iets anders. Zo waar schrijver van een afwijking van de bekende Dordtse Leerregels van de Geloofsbelijdenis en van de Heidelbergse Katechismus spreekt, op pagina 264. Eindelijk moet nog gewezen worden op de vele, fraaie illustraties, in de tekst en op afzonderlijke bladen, en op de geringheid van het aantal stijl-en drukfouten in deze meer dan mooie kerkgeschiedenis. Wie enige belangstelling voor de historie van de vaderlandse kerk bezit, moet deze uiterlijk ook zeer aantrekkelijke uitgaaf zeker kopen. Dit is werkelijk een boek van blijvende betekenis, en bovendien: de prijs is, voor zo'n kapitale publikatie, redelijk!

J. Kwekkeboom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen