Een innemende gestalte uit de zeventiende eeuw.

Helaas moet aangenomen worden dat de zeventiende-eeuwse predikant en dichter Willem Sluiter niet bij alle lezers van ons blad bekend is. Wie zijn werken heeft gelezen, echter, denkt aan die ontmoeting steeds weer met genoegen. Deze weliswaar eenvoudige, maar zeer innemende figuur heeft ons nog wat te zeggen. Daarom moeten wij het wel waarderen, als er wetenschappelijke aandacht aan hem wordt besteed.

Tot heden toe is er al aardig wat geschreven over deze Achterhoekse dominee. Dit alles evenwel bestond uit populaire bijdragen of kleine studies over onderdelen van zijn leven of zijn werk. Een wetenschappelijk verantwoord, samenvattend boek betreffende de stichtelijke zanger uit de pastorie van Eibergen ontbrak nog. En in deze leemte komt de publikatie die wij hier bespreken — en die eerst als Utrechts proefschrift dienst deed — nu voorzien.

De schrijver schetst ons Sluiters leven, noemt hem daarna Piëtist, bespreekt vervolgens deze predikant als dichter, wijdt dan nog een aantal hoofdstukken aan zijn diverse bundels, en besluit met de geschiedenis van de waardering van zijn werk. De eerste bijlage bevat de bibliografie van Sluiters werken, in de tweede worden zijn bewaard gebleven brieven afgedrukt. Tenslotte is er dan een samenvatting in het Engels, plus een lijst van werken die geraadpleegd zijn, een naamregister en een lijst van illustraties. Allemaal behoorlijk werk.

Dit laatste neemt niet weg dat er hier plaats is voor een opmerking of wat. Het levensoverzicht zou boeiender geweest zijn, als de schrijver de gegevens over de manier waarop de predikant van Eibergen met zijn gemeenteleden omging — die nu pas bij de bespreking van de bundel waarin ze te vinden zijn genoemd worden — erin verwerkt had. Verder is het duidelijk dat Bloklands oordeel over 't zogenaamde Piëtisme iets verschilt van 't onze. Hij toch acht verlangen naar de hemel Do-

pers (bladzij 60). Volgens ons is Sluiter evenwel in dezen bij een man als Paulus wel in goed gezelschap. En zo is er meer. Merkwaardig is ook dat de schrijver het soms met zichzelf niet eens is. Zo beweert hij eerst — één bladzij vóór de juist genoemde — dat de poëzie van Sluiter tijdloos is. Er is, zegt hij, daarin geen enkele relatie te bespeuren met de toch bewogen tijd waarin hij leefde. Maar op bladzij 183 komt hij hier dan van terug. Intussen is het akelig voor wie de eerste uitspraak leest en dadelijk het hoofd schudt, daar hij namelijk de poëzie van Sluiter kent, dat hij pas meer dan honderd bladzij s verder hoort dat ook de schrijver zelf van mening is dat zijn bewering werkelijk niet vol te houden is.

Op pagina 269 noemt de schrijver zestien stichtelijke dichters, waarvan hij er vier niet thuis kan brengen, namelijk N. S. v. L., H. W., A. G. en Barentsonius. Wie in de stichtelijke bundeltjes van onze zeventiende eeuw en volgende wat thuis is, valt het echter niet zo moeilijk deze schrijvers nader aan te wijzen, want N. S. v. L. is Nicolaas van Leeuwarden — de S. betekent Simonszoon — de om zijn vele stichtelijke boeken en gedichten vrij bekende en geliefde schrijver, en H. W. is niemand minder dan de zeer bekende predikant en teologische hoogleraar Herman Witsius, wiens enkele gedichten in zeer vele bundels opgenomen werden. Barentsonius is de bekende, ook door zijn geschriften invloedrijke, Goese predikant die Witsius een tweetal jaren onder zijn kollega's tellen mocht, terwijl A. G. A. Godart is, dezelfde die bij de verschijning van de bundel „Uyt-Spanningen" van Van Lodensteyn hiervoor een lofdicht schreef en dus de enige wiens naam met die van Sluiter in het voorwerk van dit boek als die van een relatie aangetroffen wordt.

In deze studie is met vlijt een aantal wetenswaardigheden omtrent Sluiter en zijn dichtwerk saamgelezen. Een der deugden van dit boek is dat dit alles overzichtelijk gehouden is. De schrijver heeft getracht zijn onderwerp van alle kanten te belichten, en met name die gedeelten waarin invloeden op Sluiter worden aangewezen, zijn van groot belang. Natuurlijk is niet alles in dit proefschrift even boeiend, maar het boek in zijn geheel geeft een uitstekend beeld. Biezonder sympatiek is dat de schrijver, die in levenshouding toch een eind van Sluiter af staat, ondanks dat met veel waardering van hem spreekt. Taalkundig slordig, eindelijk, is de onmogelijke meervoudsvorm „voorredenen", op bladzij 97, in regel 18 en in regel 30, en op pagina 252, in noot 3.

op pagina 252, in noot 3. Het werk is keurig uitgegeven en met enige toepasselijke illustraties — enkele portretten en een specimen van Sluiters handschrift — fraai verlucht. Een typografisch ongerechtigheid je is dat bij de bijlagen het eerste opschrift met een Griekse y, het tweede met een doodgewone lange ij gedrukt is. Maar we willen echt niet vallen over zulk een kleinigheid. Het is verheugend dat er over deze zeer beminnenswaardige figuur nu eindelijk een samenvattend werk verschenen is. Voor onze letterkundig belangstellenden is dit een aardig boek.

J. Kwekkeboom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen