Eén familie?

Een moeilijk probleem

Wij, jongeren

Als iemand je vraagt van welke kerk je bent en je antwoordt: „van de Gereformeerde Gemeenten", dan gebeurt het nogal eens dat ze die naam metéén verwarren met: Gereformeerde Kerken. Je probeert clan uit te leggen wat het verschil is. Maar dat blijkt nog niet zo eenvoudig te ziin. En bleef het nu maar bij deze twee soorten van gereformeerdzijn! Maar er zijn ook nog Christelijke Gereformeerden en Vrijgemaakt Gereformeerden en Oud-Gereformeerden en Gereformeerde Bonders. En tussen al deze gereformeerde groeperingen bestaan weer andere verschillen. Met de kerkelijke verdeeldheid kunnen wij, jongeren, het wel eens flink moeilijk hebben. Daarom willen wij dit probleem in onze rubriek eens onder ogen zien. Wij als schrijvers willen juist nu nog eens vragen: laat het ons niet alleen doen. Laat ons per brief eens je mening horen of leg ons je vragen voor. Wij hopen op een eerlijke en vruchtbare discussie.

Intussen willen wij alle kerkgroeperingen die de naam „gereformeerd" dragen eens apart bekijken. Maar eerst wallen we laten zien dat de gemeenschappelijke naam erop wijst, dat ze alle oorspronkelijk tot dezelfde familie behoren. Ze worden ook samen wel de „Gereformeerde Gezindte" genoemd.

Van dezelfde gezindte

Wat betekent dat eigenlijk: de Gereformeerde gezindte? En hoe komen we aan die naam? 't Kan best dat je hem nu pas voor het eerst hoort noemen. Hij komt van Groen van Prinsterer, de bekende christelijke staatsman uit de vorige eeuw. Groen leefde in de tijd van de Afscheiding van 1834. De Hervormde Kerk was ilie 1 zó erg achteruitgegaan, dat ds. De Cock en andere predikanten met hun gemeenten zich afgescheiden hadden. Maar de regering vond het niet goed dat ze een nieuwe kerk gingen vormen. In de grondwet stond immers dat alleen de bestaande godsdienstige gezindten beschermd zouden worden. En daarom nam de regering het op voor de Hervormde Kerk tégen de Afgescheidenen. Maar toen sprong Groen voor de Afgescheidenen in de bres. Zij zijn geen nieuwe gezindte, schreef hij openlijk. Zij willen juist weer echt reformatorisch zijn. Zelf was Groen hervormd en dat bleef hij, al vond hij het heel erg dat nog maar een klein deel van zijn kerk bij de oude geloofsbelijdenis wilde leven. Hij scheidde zich niet af, maar hij voelde zich met de Afgescheidenen wèl één in belijdenis. Zo ontstond de gedachte dat allen die van harte instemmen met de belijdenis van de Reformatie samen één gezindte vormden, al horen ze helaas tot aparte kerkformaties.

Na Groens dood ontstonden nog de Gereformeerde Kerken en de Christelijke Gereformeerde Kerken. En aan het begin van onze eeuw werd in de Hervormde Kerk de Gereformeerde Bond opgericht. Ook in die tijd werden enkele losstaande groepen tot de Gereformeerde Gemeenten verenigd. Na de tweede Wereldoorlog kwam er toen zowel in de Geref. Kerken als in de Geref. Gemeenten weer een scheuring. Zo is de verwijdering overal groter geworden. En intussen is men in de éne kerk links en in een andere weer rechts van het echte reformatorische spoor afgeraakt. Toch zeggen ze alle zich verbonden te voelen met de belijdenisgeschriften uit de Reformatie-tijd. Daarom worden ze toch nog samen de Gereformeerde Gezindte

genoemd. En dat begrijp je nu beter: hun voorgeslacht hoorde vóór 1834 tot één kerk. En ze hebben nu nog dezelfde drie formulieren van eenheid als hun schriftelijke belijdenis.

Van éénheid?

Formulieren van Eenheid. Wat is een formulier van eenheid? Daarvoor moet je terugdenken aan de Hervormingstijd. Pas tientallen jaren na Luthers optreden begon de invloed van de veel jongere Calvijn in de Nederlanden door te dringen. Men hoorde hier van zijn grondige reformatie-werk in Genève en men las zijn glasheldere uitéénzetting van het nieuw ontdekte Woord. In Frankrijk waren er ook al heel veel Calvinisten gekomen. Zij gingen plaatselijke gemeenten vormen, die zich daarna ook landelijk tot een kerk organiseerden. En dat ging nu ook in de Nederlanden gebeuren. Nog in vervolgingstijd werd zo — in 1571 — de Hervormde kerk van Nederland georganiseerd. De Calvinisten gingen dus kerkelijk een eenheid vormen. Wat bracht hen tot elkaar en wat hield hen bij elkaar tegenover de Roomse kerk aan de éne kant en de Luthersen en de Doopsgezinden aan de andere? Dezelfde geloofsovertuiging. En die was onder woorden gebracht in de Nederlandse Geloofsbelijdenis, die al eerder door Guido de Bray was opgesteld en nu in de kerk algemeen aanvaard werd. Wil je weten wie wij zijn? Wil je weten wat wij leren? Hier is onze belijdenis!

Al gauw kwam er in de nieuwe kerk toen nog een ander geschrift in gebruik: een boekje waaruit de jeugd de inhoud van het reformatorisch geloof kon leren: de catechismus van Heidelberg. Zo waren er twee formulieren van eenheid. En het lag voor de hand dat het bij deze twee zou blijven. Maar later kwamen de Remonstranten met hun kritiek en daardoor vond de Hervormde kerk het op de synode van Dordrecht nodig nog een nieuw stuk op te stellen: de vijf artikelen tegen de Remonstranten. Dat stuk werd toen als derde Formulier van eenheid aan de bestaande twee toegevoegd.

Zo heeft de Nederlandse kerk dan drie geschriften gekregen die haar geloofseenheid uitdrukken maar die nu door vijf of meer kerkformaties worden beleden! Wat een schrijnende tegenstelling. Maar zou het probleem nu opgelost zijn, als we al deze kerken eens met een groot gebaar weer tot één kerk konden verenigen? Natuurlijk niet. Dan zouden er binnen die nieuwe kerk nog dezelfde ernstige verschillen bestaan. En welke zijn dat? Zijn dat de verschillen in berijming, ritme en vertaling, in kleding of in waardering van de moderne cultuur? Dat ook wel. Maar dat mag zeker niet op de eerste plaats komen. Zijn het dan dogmatische verschillen? Zelfs dat is niet het voornaamste. Wie bij elk van deze formaties in de kerk komt, zal het zelf horen: het is de inhoud van de prediking die verschilt! Wat is hier de boodschap die de gemeente meekrijgt? Is dat inderdaad het rijke Woord van God, zoals dat in de Reformatie-tijd weer ontdekt werd? Hier, in elke dienst, moet nu ook blijken of deze gemeente werkelijk nog in hetzelfde geloof begeert te staan dat de reformatoren beleden hebben. En waar in de hele Gereformeerde Gezindte wordt de hoogte en de diepte bereikt van die indrukwekkende geloofszekere taal? Jazeker, er is groot verschil. Met de Gereformeerde Kerken kunnen we het meestal onmogelijk eens zijn, terwijl er juist in de Geref. Bond en in de Christelijk Geref. Kerken veel gemeenten zijn die hetzelfde karakter hebben als onze Geref. Gemeenten. Maar durft één van deze kerken als geheel werkelijk de vergelijking met de Reformatie aan? Hier vat men het geloof en daar vat men het ongeloof op als een normale zaak. Hier leeft men volop in de wereld, daar doet men alsof de wereld er niet is. Hier èn daar wordt Gods oproep soms overstemd

door menselijke stellingen. Maar gelukkig: dwars door alles heen heeft het Evangelie zijn loop. Op allerlei plaatsen klinkt niets dan alleen Zijn Woord door. Je zou dan menen dat je bij Luther of Calvijn zelf in de kerk zat! — of bij de predikers uit de bloeitijd van de Schotse kerk.... Als déze woordverkondiging zich nu eens wervend een weg baande door alle delen van de Geref. Gezindte en weer Bijbelse lijn gaf aan liturgie en levenshouding, — wat stond dan nog het herstel van de eenheid in de weg?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen